nieuws

Uitbraak apenpokken in Europa, nu ook in Italië en Zweden

In Engeland, Spanje en Portugal zijn enkele groepjes mannen opgedoken onder wie apenpokken blijkt rond te gaan. Het is hoogst ongewoon dat de Afrikaanse virusziekte van mens tot mens gaat. Nog eens twee gevallen doken donderdag op in Italië en Zweden.

Maarten Keulemans
Controle op apenpokken op het vliegveld in Jakarta in 2019.  Beeld Future Publishing via Getty Imag
Controle op apenpokken op het vliegveld in Jakarta in 2019.Beeld Future Publishing via Getty Imag

Toch lijkt er van een nieuwe, omvangrijke gezondheidscrisis vooralsnog geen sprake, benadrukken kenners. ‘Dit is echt een totaal andere situatie dan covid’, benadrukt infectieziektenexpert Diederik Brandwagt van het RIVM. Zo verspreidt het virus dat de ziekte veroorzaakt zich niet of nauwelijks via de lucht, maar vooral via direct lichamelijk contact, zoals seks.

Bovendien gaat het om de minder schadelijke, West-Afrikaanse variant, met een sterfte van ongeveer 1 procent. De andere, meer besmettelijke ‘Congolese’ variant is tien keer zo dodelijk. In Nederland zijn overigens nog geen verdachte gevallen bekend.

Opmerkelijk is de uitbraak in drie landen wel. Normaal gesproken komt de ziekte in Europa slechts sporadisch voor, als reizigers hem meenemen uit Afrika. Maar nu zijn er dus besmettingen op het Europese continent zelf. ‘Heel ongebruikelijk’ dat het virus van mens op mens gaat, reageert viroloog Marion Koopmans op Twitter.

Jeukende bultjes

De uitbraak begon de dag na Bevrijdingsdag, toen in de regio Londen een eerste geval werd vastgesteld bij een man met koorts en jeukende bultjes – de pokken waarnaar de ziekte is vernoemd. Eén gezinslid van de man kreeg de ziekte ook, bij een ander gezinslid is dat heel waarschijnlijk ook het geval. Woensdag kwamen nog eens vier Britse gevallen aan het licht.

In de regio Lissabon is apenpokken inmiddels vastgesteld bij vijf mannen en worden nog eens twintig verdachte ziektegevallen onderzocht. Rondom Madrid buigen gezondheidsinstanties zich over 23 personen die symptomen van apenpokken hebben. In Italië kwam een reiziger met apenpokken terug van de Canarische Eilanden, en in Zweden heeft een man apenpokken zonder dat de herkomst bekend is. Dat maakt de huidige uitbraak de grootste Europese apenpokkenuitbraak tot dusver.

Ook aan de andere kant van de oceaan, in de Amerikaanse staat Massachusetts, is het virus opgedoken: het eerste geval dit jaar. Het gaat om een man die net uit Canada kwam. In dat land worden dertien verdachte ziektegevallen onderzocht.

Epidemiologen vermoeden dat geïnfecteerden het virus bij huid-op-huidcontact of zoenen op elkaar overdragen, al is nog volstrekt onduidelijk of en hoe de Spaanse, Portugese, Britse, Canadese en Italiaanse gevallen met elkaar te maken hebben. De eerste Britse patiënt had in elk geval nog een lijntje naar Afrika, bij de nieuwe patiënten is zo’n link er niet.

Zwangere vrouwen

De ziekte is vooral gevaarlijk voor jonge kinderen en voor zwangere vrouwen, bij wie het virus tot geboortedefecten van het ongeboren kind leiden. Doorgaans verdwijnt de ziekte vanzelf, eventueel geholpen door virusremmers. Doorgaans uit de ziekte zich in een grieperig gevoel en met uitslag die vaak begint in het gezicht en daarna naar andere delen van het lichaam gaat.

Apenpokken dankt zijn naam aan de ontdekking ervan bij laboratoriumapen, in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Waarschijnlijk zijn echter niet apen, maar knaagdieren de drager. Reservoirs van het virus worden onder meer aangetroffen bij Afrikaanse dieren zoals de Gambiaanse buidelrat.

Het RIVM geeft overigens de voorkeur aan de Engelstalige benaming monkeypox. ‘In Suriname en op Aruba, Bonaire en Curaçao heeft krentenbaard ook de naam apenpokken’, legt Brandwagt uit.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden