Uitbetaling aardbevingsgeld Groningen ligt al een half jaar stil. Hoe kan dat?

In Groningen heerst de impasse. De afhandeling van nieuwe schadeclaims ligt al een half jaar stil en het versterken van huizen gaat moeizaam. De hoogste aardbevingsrechter slaat alarm bij minister Wiebes.

Minister Eric Wiebes (links) brengt een bezoek aan het aardbevingsgebied. Foto Hollandse Hoogte / Kees van de Veen

De afhandeling van nieuwe schademeldingen in het Groningse aardbevingsgebied ligt al ruim een half jaar stil vanwege onenigheid over een nieuw protocol. Er is 'volstrekt onnodig een nieuw probleem gecreëerd', aldus de hoogste aardbevingsrechter in een persoonlijke brandbrief aan verantwoordelijk minister Wiebes, in bezit van de Volkskrant.

Vierduizend onbehandelde claims liggen op de plank als gevolg van de impasse over de nieuwe schaderegeling. Jenne van der Vinne, voorzitter van de Arbiter Bodembeweging, de instantie van oud-rechters die oordeelt over vastgelopen schadegeschillen, begrijpt er niets van. 'Een bevredigend antwoord heb ik nimmer gekregen', schrijft hij Wiebes.

Pijnpunten

De problemen in het Groningse aardbevingsgebied moesten eindelijk worden opgelost. Daar waren alle lijsttrekkers het voor de verkiezingen in maart over eens. Toen de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) vervolgens aankondigde zich terug te trekken uit de schadeafhandeling, leek de weg vrij om door te pakken. Maar het aardbevingsdossier loopt op alle fronten vast. Vandaag is er een congres in Nieuwspoort over de juridische en politieke pijnpunten.

De NAM wil zich terugtrekken uit de schadeafhandeling, maar vanwege zijn aansprakelijkheid moet het concern instemmen met een nieuwe aanpak. Daarover steggelen betrokken partijen nu al maanden - terwijl het nieuwe schadeprotocol er in juli had moeten liggen.

De methode die de NAM voorstaat, is gekraakt door belangenorganisaties en de onafhankelijke commissie-Hammerstein: 'De commissie ziet het als een groot bezwaar dat de NAM zelf deskundigen heeft benaderd en geïnstrueerd waardoor twijfel wordt gewekt aan de onpartijdigheid van de beoordeling.'

Een schadefonds, waardoor gedupeerden niet meer bij de NAM maar bij de staat aankloppen, laat waarschijnlijk ook nog een jaar op zich wachten. Dat het commerciële Centrum Veilig Wonen (CVW) - dat namens de NAM oude schades afwikkelt - vorig jaar 2,4 miljoen euro winst boekte, is Groningers een doorn in het oog. Het is de bedoeling dat het CVW in de nieuwe regeling een uitvoeringsorganisatie zonder winstoogmerk wordt, onder regie van Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders.

Ondertussen drijft ook de immense versterkingsoperatie Groningen tot wanhoop. In plaats van de beoogde vijfhonderd zijn er dit jaar slechts tweehonderd huizen versterkt. Het beoogde aantal van vijfduizend inspecties blijft steken op 3.700. 'We hebben mogen vaststellen dat het op alle fronten nog veel complexer is dan gedacht', schrijft Alders in zijn nieuwe meerjarenplan. In Appingedam is het versterken van rijtjeshuizen stilgelegd omdat nieuwe steenstrips alweer van de gevels vielen.

Fakkeloptocht door de binnenstad van Groningen als protest tegen het het gasbeleid van de nederlandse regering en de NAM aan het begin van dit jaar. Foto Harry Cock / de Volkskrant

Erger dan de kwaal

Het middel, zo klinkt het steeds vaker, is erger dan de kwaal. Zeker omdat de versterkingsnorm steeds verandert door nieuwe inzichten en verminderde gaswinning. 'Ons bekruipt steeds meer het gevoel dat straks de operatie weliswaar geslaagd zou kunnen zijn, maar dat de patiënt is overleden', aldus het Groninger Gasberaad.

De Groninger Bodembeweging wil zelfs stoppen met versterken: 'Gemeenschappen worden langdurig ontwricht en het erfgoed en aangezicht van Groningen lijken definitief te verdwijnen. Het duurt eerder 15 dan 5 jaar om alle bedreigde huizen te versterken. Veel effectiever is een substantiële verlaging en op de middellange termijn volledige afbouw van de gaswinning.'

Tot ergernis van het Gasberaad en de Bodembeweging stemden de provincie en de betrokken Groningse gemeenten wél in met Alders' versterkingsplannen. Zo ontstaan er haarscheurtjes in het voorheen gesloten Groningse front. De belangenorganisaties praten mee in een 'maatschappelijke stuurgroep', maar voelen zich genegeerd. Overheden hebben ook bedenkingen, maar vinden het geen optie mensen in onveilige huizen te laten wonen.

De nieuwe minister legde tijdens zijn eerste bezoek aan het aardbevingsgebied de bal juist bij de regio: 'Den Haag gaat niet bepalen wat in Groningen gaat gebeuren.' Eenvoudige oplossingen zijn er niet in het aardbevingsdossier, zoveel is na vijf jaar aanmodderen wel duidelijk. Maar, zoals ook Wiebes erkende: 'Dit is een Nederlands overheidsfalen van on-Nederlandse proporties.'

Meer over