Uitbetalen toegezegde hulp voor bestrijding ebola verloopt laks

Zo ruimhartig als de internationale gemeenschap vorig jaar nog was bij het toezeggen van geld om ebola te bestrijden, zo laks is men bij de betaling ervan. Van de beloofde miljarden aan noodhulp is nog niet eens de helft overgemaakt aan de betrokken hulporganisaties en overheden.

Een zuster uit Liberia dient een experimentele vaccinatie toe. Beeld anp

Dat blijkt uit een vandaag verschenen analyse van gegevens afkomstig van het VN-kantoor voor de coördinatie van humanitaire hulp (OCHA). Hoewel regeringen en organisaties zoals de Wereldbank vorig jaar meer dan 2,5 miljard euro aan noodhulp toezegden, was op 1 januari daarvan nog maar 960 miljoen euro overgemaakt. Dat is 40 procent van het totaal, en 360 miljoen euro minder dan er volgens de VN nodig is om de crisis tot een goed einde te brengen.

De verschillen in wanbetaling zijn groot. Nederland betaalde ruim 90 procent van de toegezegde 58 miljoen euro aan noodhulp, en behoort daarmee tot de betrouwbaardere donoren. Dat kan niet gezegd worden van de Wereldbank (ruim de helft van 450 miljoen euro betaald), Frankrijk (120 miljoen beloofd, driekwart betaald) of de Bill en Melinda Gates Foundation (50 miljoen beloofd, de helft betaald). Van de tien donoren die het meeste geld beloofden, hebben alleen Canada, Duitsland en het humanitaire fonds ECHO van de Europese Commissie woord gehouden.

Verbetering 6 februari 2015: In het overzicht van de 'gulste gevers' voor de ebolacrisis zijn de cijfers te hoog uitgevallen, omdat het rijtje ook de contractueel vastgelegde (maar nog niet betaalde) bedragen meerekent. De correcte bedragen zijn: VS 18 procent betaald, Verenigd Koninkrijk 71 procent betaald, Wereldbank 40 procent, Duitsland 24 procent, Frankrijk 13 procent, Nederland 51 procent. Ook de per land genoemde bedragen in de tekst zijn om dezelfde reden te hoog. Van de tien topdonoren had er op 31 december niet één al het beloofde geld overgemaakt.

Chaotische situatie

Dat is des te opvallender, omdat de internationale gemeenschap vorig jaar honderden miljoenen euro's méér toezegde dan de 1,3 miljard die de VN in november zei nodig te hebben. 'Het reflecteert de min of meer chaotische situatie die vorig jaar rond ebola ontstond', zegt vanuit Congo de Wageningse hoogleraar humanitaire hulp Thea Hilhorst. 'Toen de uitbraak op zijn hevigst was, gingen de landen haast tegen elkaar opbieden, zonder goede afstemming. En nu blijkt de epidemie weer behoorlijk onder controle. Misschien speelt dat mee.' De Wereldbank benadrukt echter dat de geldkraan nog loopt. 'We blijven de uitbetaling van fondsen zo snel als mogelijk aanmoedigen, in antwoord op de veranderende behoeftes van de landen en de partners ter plaatse', mailt een woordvoerster desgevraagd, terwijl ze erop wijst dat er deze week opnieuw 5,2 miljoen is overgemaakt.

Een onderzoeker verstrekt uitleg over het ebolavirus aan Barack Obama. Beeld anp

'Het probleem is niet de gulheid van de donoren, maar dat de middelen niet snel genoeg zijn ingezet', schrijft de New Yorkse onderzoekster Karen Grépin, die de cijfers analyseerde, in het vakblad British Medical Journal. Dat zal de ebolacrisis hebben verergerd: substantiële noodhulp kwam pas in oktober goed op gang, een halfjaar na het begin van de uitbraak. Noodhulp in natura - zoals mankracht en goederen - en hulp door bijvoorbeeld het kwijtschelden of bevriezen van schulden zijn overigens niet meegeteld.

Het afgelopen jaar overleden in West-Afrika haast 9000 mensen aan ebola en raakten er 22 duizend besmet. Nu ebola op zijn retour is - het aantal nieuwe besmettingen is in Liberia, Sierra Leone en Guinee sinds begin zomer niet zo laag geweest - kan het gevraagde bedrag misschien alsnog wat naar beneden, denkt Hilhorst.

Gulste gevers

Onderstaande gegevens laten de rangschikking zien per 31 decemper 2014.

1: Verenigde Staten: 787 miljoen euro toegezegd, 95% betaald.
2: Wereldbank: 453 miljoen euro toegezegd, 55% betaald.
3: Ver. Koninkrijk: 268 miljoen euro toegezegd, 98% betaald.
4: Duitsland: 141 miljoen euro toegezegd, alles afgelost.
5: Frankrijk: 120 miljoen euro toegezegd, 79% betaald.

Nederland eindigt voorlopig op de tiende plaats met 58 miljoen toegezegd. Daarvan is 91% betaald.

Luister hieronder naar het interview met Karen Grépin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden