Uit vrije wil in het leven zitten

Een blije hoer, die zie je niet vaak in actualiteitenrubrieken. Wel in de bijzondere filosofische roman van Marian Donner.

Soms zegt ze: 'Ik ben zo oud als het leven zelf, ouder dan God of de Duivel, die oude geilaards, ik ben de mens, in hoogsteigen persoon!' En dan lacht ze, en de klant lacht voorzichtig met haar mee, ook al begrijpt hij niet wat er zo grappig is.


Aan het woord is Lily, in de gelijknamige roman van Marian Donner. De dochter van de schaakgrootmeester debuteerde in 2006 met de roman 08.30: Opstand. Ze was actief in de Amsterdamse politiek en werkzaam in het nachtleven. Enige tijd terug schreef ze in NRC Handelsblad een betoog tegen het invoeren van de zogenoemde peespas, het pasje dat prostituees in de toekomst beter traceerbaar zou maken. De peespas is van de baan maar, zo meent Donner op haar website: de wereld wordt almaar complexer. De overheid zal toch proberen om de meerduidige werkelijkheid te reduceren tot eenduidige gegevens om zo controle te bewaren.


Dat Donners ideeën over die meerduidige werkelijkheid diep geworteld zijn wordt duidelijk in haar roman Lily. Hierin volgen we een roodharige 90 kilo zware Amsterdamse van lichte zeden.. 'Aan mijn lichaam kun je zien dat ik geen grenzen heb, en vertel me nu eens wat je met al die vrijheid gaat doen', klinkt de slagzin waarmee ze haar lijf aanprijst. Ze werkt zowel in hotels als in een club, en heeft diverse klanten met uiteenlopende wensen. Ze speelt elke rol die van haar wordt gevraagd, want dat is volgens Lily wat een goede hoer doet. 'Een goede hoer is niemand, maar kan iedereen zijn. Opdat de klant kan worden wie híj wil zijn.'


Donners hoer is een blije; met een opgeruimd karakter en een voorbeeldig arbeidsethos. Groter kan het contrast met beelden en reportages uit actualiteitenrubrieken haast niet zijn. Daarin zien we machteloze meisjes die misbruikt worden. Dat de politiek zich op deze vrouwen richt is begrijpelijk - maar, zo wil Donners verhaal, er is ook een groep die uit vrije wil en bij volle verstand in het leven zit. De mogelijkheid om voor een dergelijk bestaan te kiezen, moet er zijn. Daarmee is Lily in de eerste plaats een filosofische roman over vrijheid (inclusief dus de aanvaarding van akelige consequenties). In het geval van Lily is het dat ze zich in elkaar laat slaan door een klant, en zich agressief laat penetreren. Heftige scènes zijn dat, die je doen afvragen of er niet toch een grens aan vrijheid zou moeten zitten.


Lily heeft meer te bieden. Ontroerend is bijvoorbeeld de rol van Faisel, Lily's exotische chauffeur, die zich om haar gezondheid bekommert. Indrukwekkend zijn Donners observaties: 'Een man liegt voornamelijk tegen zichzelf'. Helder en ritmisch is haar proza, goed gedocumenteerd haar verhaal: in een notendop presenteert Donner de geschiedenissen van beroemde courtisanes. Van Anna Boleyn tot La Belle Otero, naar wier borsten de koepels van het Carlton Hotel in Cannes zijn gemodelleerd.


Waar lees je zoiets?


Marian Donner: Lily.


Prometheus; 235 pagina's; € 17,95.


ISBN 97890 446 10376.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden