Uit Syrië teruggekeerd gezin pleegt driedubbele zelfmoordaanslag in Surabaya

IS heeft de zelfmoordaanslagen opgeëist die zondag het leven kostten aan zeker 13 mensen. Bij drie kerken sloegen de daders toe, allen afkomstig uit één familie: vader, moeder, twee zoons en twee kleine dochtertjes.

Politieagenten patrouilleren bij een van de kerken waar een bom afging. Beeld AFP

De daders van een driedubbele zelfmoordaanslag in Surabaya waren leden van één familie. De moeder en twee kleine dochters pleegden een aanslag op een protestantse kerk, de vader en twee zoons waren verantwoordelijk voor explosies in een katholieke kerk en een kerk van de Pinkstergemeente.

Dat heeft de commandant van de Indonesische politie, Tito Karnavian, bekendgemaakt. De aanslagen hebben zondag aan zeker 13 mensen het leven gekost. 41 mensen zijn met verwondingen in ziekenhuizen opgenomen.

Karnavian schetste op een persconferentie de gebeurtenissen van de vroege ochtend. Hij vertelde hoe de vader, die Dita Sopriyanto heette, explosieven in zijn auto had gestouwd. Met die auto bracht hij eerst zijn vrouw Puji Kuswanto en hun twee dochters van 12 en 9 jaar naar de protestantse kerk, waar zij zich later zouden opblazen. Zelf reed hij naar een kerk van de Pinkstergemeente waar hij zijn auto tot ontploffing bracht. Hun twee zoons waren met de motor naar de katholieke Santa Mariakerk gegaan met rugzakken vol explosieven.

Volgens de politie heeft het gezin bij IS in Syrië geleefd en maakte het deel uit van de groep van ongeveer 500 Indonesiërs die onlangs daar vandaan zijn teruggekeerd. Ooggetuigen beschreven zondag de koelbloedigheid waarmee de aanslagen werden uitgevoerd. Een ooggetuige vertelt hoe de twee jongemannen, allebei met een rugzak om, de kerk binnen wandelden, waarna meteen een zware explosie volgde. Ooggetuigen beschreven ook hoe de moeder met haar twee dochters probeerden de protestantse kerk binnen te komen. Toen de bewaker haar niet wilde doorlaten omhelsde ze hem, en bracht een bom tot ontploffing. Even later was er een tweede explosie. President Joko Widodo leek werkelijk ontdaan toen hij vertelde dat ze ‘haar twee kinderen als zelfmoordenaars gebruikte’.

Een lid van de explosievenopruimingsdienst betreedt het terrein van de Santa Maria kerk, op zoek naar mogelijk onontplofte bommen.

Bij de explosie van de auto voor de kerk van de Pinkstergemeente vlogen 5 auto’s en 30 motoren voor de kerk in brand. Vermoed wordt dat de bom daar in een van de auto’s zat. Later werd bij die kerk nog een tweede bom gevonden, die door de explosievenopruimingsdienst tot ontploffing werd gebracht.

Schokgolf

Het nieuws van de meervoudige aanslag ging als een schokgolf door het land. President Joko Widodo reisde spoorslags naar Surabaya, waar hij de aanslag scherp veroordeelde: ‘Dit heeft niets met godsdienst te maken. Er bestaat geen godsdienst die dit soort terrorisme goedkeurt.’

Indonesië heeft een geschiedenis van terroristische aanslagen. De eerste en grootste terroristische actie tegen christelijke kerken werd op Kerstavond 2000 uitgevoerd. Op die dag ontploften er bommen bij tientallen kerken in negen steden in Indonesië. Dat was de opmaat voor een bommencampagne die jaren zou duren. Behalve kerken bliezen terroristen ook bars vol toeristen op in Bali, en hotels en ambassades in Jakarta.

De terreurgroep werd uitgeschakeld, en de overlevenden zwoeren de strijd tegen westerlingen af, maar onafhankelijke terreurcellen bleven aanslagen plegen, al waren die kleinschalig en vooral gericht tegen politiedoelen. De actie in Surabaya is de grootste in de recente geschiedenis, en de eerste die weer gericht is tegen kerken.

De drie bommen ontploften zondagochtend met tussenpozen van 10 minuten achter elkaar, de eerste in de katholieke kerk Santa Maria, en daarna in twee protestantse kerken. Een vierde aanslag, op de kathedraal van Surabaya, werd volgens de politie verijdeld, maar daarover zijn later geen details meer bekendgemaakt.

Een lid van de explosievenopruimingsdienst betreedt het terrein van de Santa Maria kerk, op zoek naar mogelijk onontplofte bommen. Beeld REUTERS

IS-aanhangers

IS heeft de actie in Surabaya opgeëist. De beweging heeft honderden aanhangers en sympathisanten in Indonesië, waar 85 procent van de bevolking moslim is. De opkomst van IS in Syrië heeft die sympathisanten en would-be-terroristen in Indonesië nieuwe energie gegeven. Dit leidde tot enkele spectaculaire acties. Een Indonesische IS-commandant regisseerde in januari 2016 vanuit Syrië een aanslag bij een Starbucks in Jakarta. En deze week was er een bloedige terroristische opstand in een politiegevangenis in Depok, bij Jakarta, waarbij 5 agenten omkwamen. Ook die opstand werd door IS opgeëist.

De vrees bestaat dat de aanslagen in Surabaya navolging zullen vinden. Het feit dat ook een vrouw tot de daders behoort, en dat kinderen erbij zijn ingezet, wordt gezien als een verharding van de radicalisering. Andere Syriëgangers kunnen met dezelfde overtuiging rondlopen, en wachten op een kans om hun ideeën in daden om te zetten. En ook sympathisanten kunnen door dit soort spectaculaire acties tot nieuwe aanvallen worden geïnspireerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.