Uit de walm

Tot verbazing van veel betrokkenen heeft de roker zich sinds begin vorig jaar geruisloos laten verbannen uit trein en kantoor....

De Rookhut heeft het niet gered. Het als een bouwvakkerskeet ogende Paffertje wel – eventueel te leveren met ramen aan alle zijden, indien de werkgever zicht wil houden op wie er naar zijn mening te lang verpozen. Ook van rooktafels met parapluvormige afzuigsystemen en ingenieuze rookcabines met voor zichzelf sprekende namen als Smokingpoint, Smoke 'n Go en Smoke Free Systems zijn er duizenden verkocht. Om de rookpalen op de treinstations kan niemand heen, al is het alleen al vanwege de enorme walm die er soms vanaf slaat.

Het verbannen van de roker uit de trein, de stations en de kantoren is geruisloos en zonder bloedvergieten verlopen. Hoe soepel deze stille revolutie zich heeft voltrokken, verbaasde zelfs het expertisecentrum Stivoro, de organisatie die al jaren de strijd aanbindt met de sigaret. 'Niet-roken is opvallend snel geaccepteerd als nieuwe norm', zegt interim-directeur Grieto Zeeman.

De eerste weken na de invoering van de nieuwe tabakswet per 1 j anuari 2004, die werknemers recht geeft op een rookvrije werkplek, overheerste de irritatie onder de rokers. Die werden naar soms merkwaardig ogende rokersinstallaties gedirigeerd. 'Maar het draagvlak voor de strengere rookwetgeving is daarna snel groter geworden', zegt Zeeman.

Hoe snel, blijkt uit recente cijfers van Stivoro. Nederlanders zijn minder tolerant geworden tegenover rookoverlast. Van de niet-rokers beaamde91 procent dit jaar de stelling dat werknemers hun werk moeten kunnen doen zonder hinder te ondervinden van tabaksrook. In 2003was nog 79 procent van de niet-rokers het met deze stelling eens.Nog opvallender is dementaliteitsverandering onder rokers. Vond in 2003 56 procent van de tabaksgebruikers dat werknemers niet gehinderd moesten worden door tabaksrook, dit jaar onderschrijft 73 procent deze stelling.

Voor de rokers die ondanks de verscherpte tabakswet hun verslaving blijven koesteren, verschenen veelsoortige bouwsels voor kantoren, op bouwlocaties en in fabriekshallen. Rooktafels en rookcabines werden gemonteerd in de kantoorgebouwen. Lacherig begroet, aanvankelijk soms voor bushokjes gehouden. Maar inmiddels zijn ze vrijwel volledig geaccepteerd en ingeburgerd. En de florerende rookvrij-industrie is nog volop in ontwikkeling. De 75 rookcontroleurs van de Voedsel-en Waren Autoriteit (VWA) doen gestaag hun controlerondes; 70 procent van alle bedrijven voldoet inmiddels aan de wetgeving.

Kassa dus, voor bedrijven die de producten verkopen en onderhouden. Monteurs komen enkele keren per jaar de ascontainers legen en de filters van de rookcabines vervangen of reinigen. Dat heeft in Nederland zeker honderd extra banen opgeleverd. Service-contracten van honderden euro's per jaar – bovenop de aanschafkosten van tussen de drieduizend en de tienduizend euro – zijn eerder regel dan uitzondering.

Niet alle ondernemers in de rookindustrie zijn binnengelopen. Lugarde, producent van allerhande tuinhuizen en luxe blokhutten, dacht met een groot tuinhuis met een forse ingebouwde rookafzuigkap ook in het gat in de markt te kunnen springen. 'Het was best een leuk idee', zegt directeur Hans Westenberg, geestelijk vader van de rookhut, met enige spijt. Westenberg heeft slechts een handjevol rookhutten – naar eigen smaak te schilderen – verkocht. Maar het vakantiecentrum van het Reumafonds in Wapenveld is er wel heel blij mee. De Vulkaan, is hij daar gedoopt, en met een extra brede deur is deze ook toegankelijk voor rolstoelrijders.

Twee zakenmannen (van wie één astmatisch) en een ingenieur uit Zweden – waar strengere rookwetgeving ruim tien jaar eerder werd ingevoerd – noemen zich de uitvinder van de rookcabine. Met hun bedrijf Smoke Free Systems ontwikkelden zij in de jaren negentig de rookkamer, de voorloper van de cabine waarvan er nu in Nederland ruim duizend staan: gemakkelijk in te bouwen installaties met drie wanden en een plafond, een tafel met een asbak in het midden, voorzien van een ingenieus luchtfiltersysteem dat de gezuiverde lucht schoner maakt dan die voor de komst van de roker was, zo wordt beloofd. Het originele ontwerp is inmiddels door andere firma's vakkundig gekopieerd.

u woedt er een richtinNgenstrijd in de branche van de rookcabines. De originele rookcabine is aan een zijde open. De Voedsel-en Waren Autoriteit is onverbiddelijk: 'Rookcabines dienen volledig afgesloten te zijn.' De positie als marktleider van Smoke Free Systems is in het geding, beweren de concurrenten om het hardst, omdat het bedrijf blijft geloven in zijn driewandige model. Laat ze maar roepen, luidt het antwoord van het Zweedse bedrijf – tot dusver is 'geen van onze klanten beboet'.

Smoke Free Systems heeft zelfs de Zweedse diplomatie ingezet in de lobby voor acceptatie van de cabine die aan een zijde geopend is en in bijna alle landen met strenge rookwetgeving wél wordt geaccepteerd. Het is voor het bedrijf een principezaak. 'De VWA hamert op een gesloten model, maar heeft die organisatie er wel eens over nagedacht wat dat betekent voor de gezondheid van rokers?', vraagt manager Maurits de Romph van Smoke Free Systems zich af. Maar voor de zekerheid biedt het bedrijf de klanten sinds kort de mogelijkheid een afsluitende wand in te bouwen. Geen van de klanten heeft er tot nog toe om gevraagd.

'Het gesloten model gaat het winnen, simpelweg omdat het aan alle eisen voldoet', zegt directeur Donald van der Laan van Smartnose zelfverzekerd. Het bedrijf speelt zich in de kijker met zijn Smokingpoint MC: een volledig afgesloten doorzichtig bouwsel, uitgevoerd in plexiglas – goedkoop – of in duurder protectieglas, ook te leveren met wieltjes voor mobiel rookgenot, tot een prijs van 8500 euro. Zijn rookcabines harmoniëren bovendien met het interieur, zegt de handelaar, omdat de klant zelf de kleur en materiaal van de profielen mag bepalen.

Daarnaast ziet Van der Laan grote mogelijkheden in het door zijn bedrijf gepatenteerde elektrostatische filter voor de cabines: 'In Duitsland wordt het al ingezet voor de zuivering van lucht van uitlaatgassen en fijnstof.' Hij verwacht dat ook in Nederland de komende jaren het zuiveren van verontreinigde lucht meer aandacht krijgt nu de discussie over luchtvervuiling is opgelaaid. 'Op de Veerkade in Den Haag wonen, staat gelijk aan het dagelijks meeroken van zeventien sigaretten', zegt Van der Laan.

Ook een bedrijf als Lucom, dat andere bedrijven begeleidt 'bij de implementatie van een rookbeleid', zet zijn kaarten op de toekomst van de afgesloten rookcabine. Lucom verkoopt de Smoke 'n Go, die op het eerste gezicht wel heel erg lijkt op die van Smoke Free Systems en ook aan een zijde open is, maar waarop zonder al te veel problemen een afsluitbare wand is aan te brengen. Deze maand is de Smoke 'n Go 2 gepresenteerd, die 'qua design up to dater' is.

Lucom heeft de ogen gericht op België, waar volgend jaar met Nederland vergelijkbare wetgeving wordt ingevoerd. Hoofd marketing Anita Adams: 'Het leeft daar enorm, er is veel interesse in onze diensten.'

Ook andere bedrijven maken zich geen zorgen over de toekomst, nu steeds meer landen zich bekeren tot een strenger rookbeleid. De Romph van Smoke Free Systems: 'We zaten al in België, en het afgelopen jaar hebben we vestigingen geopend in Frankrijk, Zwitserland en Oostenrijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden