Column

Uit de puinhoop van de EU herrijst ooit Europa XV

Volgens de christelijke overlevering is Europa een creatie van Noach die na de zondvloed zijn zonen uitzond naar drie continenten: Sem naar Azië, Cham naar Afrika en Jafet naar Europa.

'Leave'-stemmers demonstreren om te voorkomen dat het Brexitbesluit wordt teruggedraaid. Beeld epa

De Griekse geschiedschrijver Herodotus splitste 500 jaar voor Christus de toenmalige bekende wereld eveneens in drie continenten op. Hij legde de oostgrens van Europa al ergens in Rusland, hoewel die pas in 1730 door de Zweedse cartograaf Philipp Johann von Strahlenberg officieel in het Oeral-gebergte werd getrokken. De Volkskrant is allang niet bijbelvast meer, maar schreef vorig jaar dat tweederde van alle mannen in Europa afstamt van drie voorvaderen die hier tussen 2500 en 2200 voor Christus leefden.

Wetenschappers, onder wie de Leidse hoogleraar evolutiegenetica Peter de Knijff, hadden die conclusie getrokken op grond van onderzoek van het Y-chromosoom van 334 Europese mannen. Ze noemden de drie 'oer-Europeanen' I1, R1a en R1b.

Europa is ouder dan Rome en vaker verwoest en herbouwd dan Troje. De bewoners van dit deel van de wereld zijn duizenden jaren langer Europeanen dan Italianen, Fransen, Duitsers of Nederlanders. De huidige binnen arbitraire grenzen opgetrokken natiestaten zijn zo'n 200 jaar oud (Frankrijk en Groot-Brittannië ouder, Duitsland en Italië jonger). Ze delen een gezamenlijke cultuur, gebaseerd op christendom, renaissance en verlichting, en spreken ook een gezamenlijke taal die afstamt van het Indo-Europees.

Ze zijn echter in een soort van continue burgeroorlog verwikkeld. Af en toe zijn ze verenigd onder een keizer, koning, paus, veldheer of democratisch gekozen leider. Karel de Grote was de eerste die een rijk stichtte dat bijna exact de oorspronkelijke EEG van de zes omvatte. Daarna lukte het Otto I, Karel V en Napoleon een soort verre voorloper van de EU te vormen. Maar altijd viel de boel weer uiteen en gingen de graafschappen, bisdommen of landen met elkaar op de vuist.

Een enkele keer wisten ze zich te verenigen tegen een gezamenlijke vijand (tijdens de Derde Kruistocht vormde keizer Frederik Barbarossa een Europese coalitie met de Franse koning Filips II en de Britse koning Richard Leeuwenhart) maar meteen daarna begonnen ze vanwege een bizar schisma weer een oorlog die dan meteen 100 of 80 jaar duurde.

Het laatste Europa - noem het Europa XIV - werd na de Tweede Wereldoorlog op vreedzame wijze gesticht door het duo Robert Schuman en Jean Monnet. Inmiddels staat het synoniem voor bureaucratie, geld-over-de-balkgooierij, globalisering en migratie - kortom, allerlei narigheid die vaak nog erger binnen de eigen natiestaten heerst.

Komend weekeinde zal Italië in een referendum een nieuwe bom onder Europa XIV leggen, nadat de Grieken en de Britten al flink wat schade hebben aangericht.

Het kan de allesvernietigende bom zijn. De enige troost is dat Europa altijd uit zijn as opstaat, hetgeen van natiestaten niet kan worden gezegd. Uit de puinhoop van de EU herrijst ooit Europa XV.

Reageren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.