Uit de krochten van de zee: de Baikalgigant

In het diepste zoetwatermeer ter wereld komen wezens voor die je nergens anders aantreft.

null Beeld Olga Kamenskaya
Beeld Olga Kamenskaya

Dit gepantserde oerdier komt alleen voor in het Baikalmeer. Een uniek gebied met unieke wezens. Met zijn enge stekels en vurig oranje kleur lijkt hij zo uit de onderwereld weggelopen. Dat is niet eens zo ver naast de waarheid: het portret is genomen op de bodem van het meer. Met ruim anderhalve kilometer het diepste zoetwatermeer ter wereld, en met 28 miljoen jaar waarschijnlijk ook het oudste.

Het meer is onvergelijkbaar, toont dit beestje. Het leven heeft zich in dit 'Galapagos van Rusland' in de loop van de tijd compleet anders ontwikkeld dan elders ter wereld, met talloze unieke soorten tot gevolg. 60 procent van alle Baikal-dieren komt alleen daar voor.

Dit is een vlokreeft, een van de ongeveer 350 soorten die het meer rijk is. In een Europees zoetwatermeer zul je er maximaal vijf aantreffen, die allemaal hooguit 2 centimeter zijn en op elkaar lijken. In het Baikalmeer zijn ze er in alle kleuren en vormen, zoals deze Acanthogammarus victorii. Een imposante 10 tot 12 centimeter meet hij. Zulk gigantisme komt vermoedelijk voor vanwege de hoge zuurstofconcentratie in het Baikalmeer. Met stekels bovenop en aan de zijkant van zijn pantser lijkt hij goed voorbereid om zich te kunnen verdedigen tegen roofvissen. Zelf eet hij voornamelijk afval.

Wat te denken van die vliegtuigvleugels? Wellicht helpen die het dier om balans te houden tijdens het zwemmen, denken wetenschappers. Ze zwemmen namelijk behoorlijk wat rond, deze vlokreeften, in het water boven de bodem. Hier is de bodem overigens niet zo diep, we bevinden ons slechts 10 meter onder het oppervlak.

Vleugels

Op de ogen van het beestje lijkt een witte waas te liggen. Is-ie ziek? Zit er een schimmel op misschien? Niets meer dan reflectie van het flitslicht, volgens de fotograaf. Maar door de structuur van de facetogen, een boeket samengesteld uit tientallen lensjes, ziet het er fascinerend uit.

Als we nog even goed naar die 'vleugels' kijken: wat hangt daar eigenlijk voor gek bruin takje, links? Zoals het ding vast zit aan de zijkant, is het vermoedelijk een tweede dier op de foto. Een bloedzuiger. Hoewel die gewoonlijk vooral bij vissen voorkomen, is het Baikalmeer ook in dit opzicht uitzonderlijk: bloedzuigers voeden zich hier ook op vlokreeften.

Uitleg: Risto Väinölä, zoöloog aan de Universiteit van Helsinki en curator van het Natuurhistorisch Museum in Helsinki.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden