Uit de gratie bij George W. Bush, maar nog altijd steenrijk

Met zijn familie vertrok Ahmed Chalabi in 1958 uit Irak. Toch was hij de belangrijkste Iraakse informant van Washington. Tot de invallen in zijn huis en kantoren....

Henk M

De lieveling van het Pentagon en ooit beoogd opvolger van Saddam Hussein is van zijn voetstuk gevallen. Jarenlang zagen de Amerikaanse neo-conservatieven in Ahmed Chalabi een baken tijdens de laatste State of the Union in januari zat de steenrijke zakenman als eregast nog achter Laura Bush. De president dankte hem voor zijn werk. Maar vier maanden later is de liefde bekoeld. Begin deze week stopte het Pentagon met het overmaken van de maandelijkse 340 duizend dollar aan het Iraaks Nationaal Congres (INC) voor het verzamelen van informatie.

Iraakse en Amerikaanse troepen vielen donderdag zijn kantoor binnen en arresteerden een vijftiental medewerkers. Ook dossiers en computerbestanden werden meegenomen. Chalabi toonde een verbrijzeld portret van zichzelf en vroeg zich af waarom de VS zich zo gedroegen tegenover 'de beste vriend van Amerika in Irak'. Zelfs zijn lievelingskoran was meegenomen.

Hoezeer de INC uit de gratie is, blijkt uit het feit dat de Amerikaanse autoriteiten ook het huis in Irak binnenvielen van Kanan Makiya, auteur van het boek Republiek van de Angst. Daarin beschrijft deze hoogleraar aan de Amerikaanse Brandeis-universiteitSaddams Irak. Makiya is een naaste medewerker van Chalabi in het INC. Samen met president Bush keek hij op het Witte Huis naar de tv toen het standbeeld van Saddam in Bagdad werd neergehaald.

Officieel zijn er geen aanklachten tegen de twee. Maar officieus verdenken de VS Chalabi en 'een naaste vertrouweling' ervan gevoelige informatie aan Iran te hebben geleverd. Deze informatie was slechts in kleine kring op zeer hoog niveau bekend.

Ahmed Chalabi was de hoop van het Pentagon. Samen met ondermeer Donald Rumsfeld en Paul Wolfowitz, nu de nummers een en twee van Defensie, schreef hij in 1998 een brief aan president Clinton met de boodschap dat Saddam weg moest en dat de leiders van het Iraaks Nationaal Congres (INC) een waaier van verzetsbewegingen onder leiding van Chalabi de macht moesten overnemen. Zes jaar daarvoor had Chalabi met geld van de CIA in Wenen driehonderd Iraakse gedelegeerdenvan verzetsbewegingen bijeengebracht.

Chalabi zou Irak na Saddam naar een nieuwe toekomst leiden, al liet hij zelf twee weken na de val van Bagdad weten geen enkele politieke rol te ambin. Aan die val had hij danig meegewerkt. Hoewel hij sinds 1958, toen de rijke familie Chalabi Bagdad verliet, niet meer was teruggeweest, beriep hij er zich op als geen ander te weten wat er in Saddams land leefde. De bevolking was rijp voor bevrijding. De Amerikanen zouden als bevrijders worden binnengehaald. Een inval zou bovendien ook een einde maken aan de grote dreiging die de wereld volgens Chalabi's informanten boven het hoofd hing: de massavernietigingswapens van de Iraakse dictator.

In januari 2003 ontmoette Chalabi president Bush om over de bezetting van Irak te overleggen. Ook de overgang naar zelfbestuur kwam er aan de orde. Keer op keer waarschuwde de Iraakse oppositieleider de VS voor deze wapens.De onjuiste verklaring over biologische wapens die minister Powell van Buitenlandse Zaken de VN-Veiligheidsraad kort voor de oorlog voorlegde, was deels gebaseerd op informatie van een van Chalabi's informanten. Al die verkeerde informatie begon de VS te irriteren.

Chalabi mocht dan keer op keer verklaren geen politieke ambitie's te hebben, volgens zijn medewerkers zag hij zich wel als president. Bij de bevolking ligt dat anders. In een recente opiniepeiling steekt hij met kop en schouders boven andere Iraakse leiders uit als de meest onbetrouwbare van het stel.

De VS benoemden Chalabi desondanks tot een van de 25 leden van de bestuursraad die het land tijdens de bezetting regeert. De rol van de raad, en dus die van Chalabi, is binnenkort uitgespeeld als het aan de VN ligt. VN-gezant Brahimi heeft voorgesteld om na 30 juni, als de VS de macht in Irak overdragen, tijdelijk een groep 'gerespecteerde technocraten' aan te stellen tot er algemene verkiezingen worden gehouden.

Maar Chalabi is niet van plan invloed te verliezen. Hij sloeg de laatste tijd een steeds anti-Amerikaansere toon aan en heeft sinds donderdag geheel met het Amerikaanse bestuur gebroken. De VN, Brahimi voorop, maakt hij uit voor lakeien van Washington.

Chalabi doet eigen onderzoek naar de meer dan tien miljard dollar die in het kader van het olievoor-voedsel-programma van de VN in de zakken van Saddam zou zijn verdwenen. Volgens een van zijn medewerkers is dat geld deels als smeergeld uitbetaald aan westerse bedrijven, politieke partijen en zakenlieden.

De Iraakse Bestuursraad en de Amerikaanse bewindvoerder Paul Bremer ruzinog steeds over wie het onderzoek gaat uitvoeren. 'Chalabi bezit in deze kwestie explosief materiaal', verklaarde de Brit Claude Hankes-Drielsma, die het onderzoek uitvoert. Volgens hem verklaart dat de Amerikaanse inval.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden