ANALYSECoronacijfers

Uit de grafieken blijkt: een trendbreuk is nodig om het virus onder controle te krijgen

Leerlingen van de protestants-christelijke scholengemeenschap CSG Willem van Oranje in Oud-Beijerland.Beeld Arie Kievit

Het kabinet moet beslissen of er extra maatregelen nodig zijn om het virus te temmen en kijkt daarbij voortdurend naar de harde getallen over de uitbraak van het coronavirus. Vooralsnog komt er geen persconferentie, alleen een ‘persmoment’ dinsdag rond 19 uur. Hoe staat Nederland er momenteel voor? Een uitleg aan de hand van vier belangrijke grafieken.

Groeitempo is iets aan het afzwakken

Het aantal besmettingen neemt nog altijd toe, maar het groeitempo is wel gestaag aan het afbuigen. Op basis van de cijfers van maandag valt te constateren dat er op weekbasis nu 19 procent meer besmettingen zijn dan een week geleden. De afgelopen week hebben GGD’s 3 procent meer testen afgenomen dan vorige week, zodat het groeitempo in feite nog iets lager uitvalt. Een lager groeitempo is op zich gunstig, maar er is pas sprake van een kentering als het aantal besmettingen daadwerkelijk daalt. Bij de voorzichtige verbetering horen nog twee belangrijke kanttekeningen. Het aantal besmettingen ligt inmiddels op een dusdanig hoog niveau dat een duidelijke trendbreuk nodig is om het virus onder controle te krijgen. Bovendien gaat niet iedereen met klachten naar de teststraat, of de testbereidheid toe- of afneemt de afgelopen week is nog niet bekend.

Nieuwe brandhaarden buiten de Randstad

De tweede golf is vanuit de grote steden in de Randstad inmiddels over het hele land gespoeld. Bijna geen enkele regio is ongemoeid gelaten. Ook in de drie noordelijke provincies die in de eerste golf grotendeels buiten schot bleven, zijn er de laatste weken veel besmettingen aangetroffen. Maar deze regio’s blijven het verhoudingsgewijs beter doen. De laatste week neemt het aantal gemelde besmettingen in Groningen en Friesland weer wat af. De nieuwe brandhaarden bevinden zich momenteel buiten de grote steden. Vooral de regio Twente, maar ook delen van Limburg en Brabant lieten de afgelopen week een fikse stijging zien. Tubbergen en Alblasserdam melden nu per inwoner meer besmettingen dan Amsterdam en Rotterdam. Waar in augustus en september uitbraken vaak te traceren waren naar bijvoorbeeld een studentenhuis of horecagelegenheid, is de herkomst nu vaak niet duidelijk. ‘Het virus duikt overal op’ zegt een woordvoerder van de GGD Twente. Specifieke maatregelen lijken dan ook niet voldoende om het virus in te dammen.

Het is drukker in het ziekenhuis

Zolang het aantal besmettingen oploopt, zal ook de drukte in het ziekenhuis blijven toenemen. In een week tijd is het aantal bezette bedden in het ziekenhuis met 21 procent toegenomen naar 2.249, waaronder 506 bedden op de intensive care. Ter vergelijking: in de eerste golf waren er in april dik 1.400 ic-bedden nodig om alle zieke patiënten te helpen. Ondanks een grote groep besmettingen onder twintigers zijn in het ziekenhuis vooral 60-plussers opgenomen. Net als tijdens de eerste golf nemen zij ongeveer driekwart van alle opnamen voor hun rekening. Dankzij een betere behandeling en vroegere diagnosticering zijn er net iets minder ic-bedden nodig en juist iets meer gewone bedden. Verplaatsing naar andere ziekenhuizen en soms zelfs al naar Duitsland is wel nodig, terwijl Nederland al te weinig bedden heeft om buurland België te helpen. Aangezien de drukte de komende weken naar verwachting zal toenemen, pleiten de zorginstellingen voor extra maatregelen.

Hoge sterfte in verpleeghuis

Het aantal sterfgevallen nu door covid-19 is nog altijd een stuk lager dan tijdens de eerste golf, maar de aantallen lopen wel gestaag op. Op weekbasis zijn er inmiddels 304 sterfgevallen geregistreerd. Ter vergelijking: tijdens de eerste golf waren er op het hoogtepunt in een week tijd 1.057 sterfgevallen. Hoe ouder een besmette persoon, hoe groter de kans op overlijden. Het merendeel van de overledenen was ook de afgelopen weken boven de 80. Net als tijdens de eerste golf zijn er verhoudingsgewijs veel slachtoffers in verpleeghuizen. In totaal zijn er in oktober 305 bewoners van verpleeghuizen gestorven, waarmee ze bijna de helft van de totale gemelde sterfte in die periode voor hun rekening nemen. Net als in het voorjaar zal het werkelijke dodental door corona hoger zijn dan uit de dagelijkse meldingen blijkt, maar het verschil lijkt, ook omdat er meer getest wordt, minder groot te worden. In de eerste golf schatte het CBS dat de werkelijke sterfte bijna twee keer zo hoog was als het aantal meldingen. De afgelopen weken is de zogeheten oversterfte, hoeveel mensen er meer overlijden dan gebruikelijk voor de tijd van het jaar, ongeveer eenderde hoger dan al uit de RIVM-sterftecijfers blijkt.

Lees ook:

Waar blijft dat effect van de maatregelen nou?
Twee weken geleden is het alweer dat het kabinet de horeca sloot, de groepsgrootte beperkte en thuiswerken en mondkapjes met klem aanraadde. Maar in de cijfers is er nog weinig van te merken. Hebben we wel genoeg gedaan? Vier mogelijke verklaringen gewogen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden