'Uit Culemborgs ongeval viel geen les te trekken'

De les van Culemborg? Die is er niet, zegt J. Koedam, die wethouder was toen op 14 februari 1991 in zijn gemeente de fabriek MS Vuurwerk ontplofte....

De Culemborgse fabriek was eigendom van de vermaarde vuurwerkspecialist Henk Koolen. Bij de explosie vielen twee doden (Koolens dochter en schoonzoon) en tientallen gewonden. Dertig woningen en boerderijen werden zwaar beschadigd.

Koedam: 'Wat hier negen jaar geleden is gebeurd, was op papier volstrekt onmogelijk. Het gebeurde toch. Je had die fabriek moeten verbieden, zeggen sommigen. Maar op grond waarvan dan? Het enige wat je kunt doen, is zodanige eisen stellen aan bedrijfsprocessen dat je een optimale veiligheid garandeert. En dan nog: waar mensen werken, worden fouten gemaakt.'

Koedam leidde op de dag van de explosie de hulpacties als loco-burgemeester. De burgemeester bereidde zich voor op Koninginnedag: Beatrix zou dat jaar Culemborg en Buren aandoen. Op de plaats van de ontploffing coördineerde Koedam de hele middag de werkzaamheden. 'Ik bemoeide me niet met de technische aanpak. Als de brandweercommandant vond dat er iets afgezet moest worden, zei ik ja.'

In tegenstelling tot Enschede, waar een deel van de buurt niets wist van de vuurwerkopslagplaats, had de komst van MS Vuurwerk in Culemborg al in 1986 geleid tot protestacties. Veel omwonenden waren er overigens niet: de fabriek lag enkele kilometers buiten het centrum van de stad. Koedam: 'Daaromheen stonden zo'n twintig boerderijen en huizen. De bewoners daarvan hebben zo'n beetje alle mogelijkheden aangegrepen om de komst van de fabriek te verhinderen.'

Zonder succes. Koedam: 'Als iemand een stuk grond koopt waarover het bestemmingsplan meldt dat daar industrie kan worden gevestigd, kan niemand hem tegenhouden. Koolen kwam alle voorschriften keurig na. Het vuurwerk lag opgeslagen in kluizen en die stonden in aparte bunkers, alles volgens de normen.'

Omdat onderzoek niet uitwees dat bij MS Vuurwerk fouten waren gemaakt, kon het gemeentebestuur Koolen dan ook geen strobreed in de weg leggen toen hij zijn fabriek op dezelfde plaats wilde herbouwen. 'Maar we zaten daar uiteraard niet op te wachten.' Uiteindelijk zag Koolen van zijn plannen af. De vuurwerkspecialist verkocht zijn bedrijf. Hij overleed enkele jaren later.

De productie van vuurwerk gaat geregeld gepaard met ongelukken als gevolg van ontploffingen. De laatste jaren deden de ergste ongevallen zich voor in Azië, en dan vooral in China, een van de grootste vuurwerkproducenten ter wereld. De meeste doden, 129, vielen in januari 1996 bij een explosie in een illegale vuurwerkfabriek in de Chinese provincie Hunan.

In september 1999 kostten ontploffingen van opgeslagen illegaal vuurwerk in het Mexicaanse Celaya zeker 63 mensen het leven. In november 1996 kwamen bij ongevallen in een aantal Chinese vuurwerkfabrieken in totaal 51 mensen om. Een explosie in een Braziliaanse vuurwerkfabriek eiste in december 1998 39 levens. Bij een ontploffing in een illegale Chinese fabriek vonden maart dit jaar 33 mensen de dood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden