Uil

Je moet je levensgeluk niet laten afhangen van wat vijf juryleden tijdens een lunch hebben besloten. Wijze woorden voor een jonge schrijver die werd genomineerd voor de Gouden Boekenuil, de grote Vlaamse literatuurprijs. Ze kwamen van Joost de Vries, aan de vooravond van de uitreiking. De VRT-zender Op12 deed rechtstreeks verslag van die uitreiking, en herinnerde de auteur aan zijn uitspraak.


Zijn nuchtere commentaar: 'Dat klinkt omineus.'


Boekenprijzen zien we op de Nederlandse tv niet veel meer. Ooit waren AKO- en Librisdinertjes goed voor een halve (tumultueuze) televisieavond met Sonja Barend, maar al jaren zijn de feestelijkheden op televisie beperkt tot tien minuutjes Nieuwsuur met glimmende hoofden in het Amstel Hotel.


Een ouderwets boekenfeestje mocht dus wel weer eens. Zeker nu er zo'n uitgesproken Nederlands tintje aan de Gouden Boekenuil zat: genomineerd waren naast De Vries (met zijn roman De republiek) onder anderen Jan Brokken (De vergelding) en Ilja Leonard Pfeijffer (La Superba). In de vakjury zaten Elsbeth Etty en Wim Brands.


Het feest - volle zaal, een decor met huiskamertaferelen en een groene haag - illustreerde direct de moeilijkheid van boekenfeestjes op tv: het is al snel statig. Zo beschááfd. Stijfjes. Braaf.


Daar ontkwam ook deze registratie niet aan, al zou het niet hoeven. Een fragmentje, een kort gesprekje met de genomineerde en een combootje van contrabas met elektrische gitaar dat daar onbestemde klanken doorheen weefde - al wist je van niets: dit móést wel cultuur zijn.


De schrijvers moesten vertellen wat ze met de prijs zouden doen. Jan Brokken zou doorzakken met Ilja Leonard Pfeiffer, zei hij. Jamal Ouariachi zou voor alle kandidaten een ticket boeken naar Genua (woonplaats van Pfeijffer), 'en dan gaan we met z'n allen heel hard zuipen'.


Stefan Hertmans had zich ingegraven in aforismen en beeldspraken. Waarom heette zijn boek geen 'autobiografie'? 'Je moet een schrijver nooit geloven wanneer hij zegt dat hij de waarheid vertelt.' Wie hij de prijs het meest gunde? Daar had hij Charlie Parker paraat: 'Vogels doen niet aan ornithologie.'


Zijn roman Oorlog en terpentijn gaat over zijn grootvader ('een kleine man') tijdens de Eerste Wereldoorlog. Hij won de publieksprijs, waarmee opnieuw duidelijk werd hoezeer die oorlog nog leeft buiten onze grenzen. Waarom? Hertmans: 'Omdat we de laatste getuigen kwijt zijn.' Een besef dat hier doorklinkt in de bevlogen lesjes van Peter Vandermeersch in DWDD, de fraaie dramaserie 14-18: Dagboeken uit de Eerste Wereldoorlog en donderdag nog in Wilfried de Jongs Holland Sport Special over Luik-Bastenaken-Luik.


Het werd tijd voor de 'echte' winnaar.


Conform de wetten van het genre werd de spanning zorgvuldig opgebouwd in de barokke woorden van juryvoorzitter Friedl' Lesage. Er waren in de jury schermutselingen geweest, maar zonder bloedvergieten. Het winnende boek sloeg in als een bom. Ideeën botsten, partners clashten, maar in 'uitgepuurde stijl van internationale klasse'. Het was 'een vrolijk verhaal over droefenis', een 'ingenieus mozaïek van stijlen, genres en registers'.


De Gouden Boekenuil ging dus naar De republiek van Joost de Vries. De jonge, wijze auteur die zijn geluk niet liet bepalen door de lunch van een vijftal.


De Vries was 'buitengewoon content', verklaarde hij. met het gouden beeldje in zijn hand. Het combootje speelde, in de verre verte doemde zowaar een feestje op. Toen haakte tv af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden