Uden Gennep

De Duitsers noemden de spoorweg tussen Boxtel en Wesel de Boxteler Bahn. Als je het uitspreekt, hoor je de stoomtreinen langsratelen....

Enkele kilometers buiten Uden passeert de spoorbaan de militaire vliegbasis Volkel, aangelegd door de Duitsers in 1940. Het gebrul van straaljagermotoren verbreekt diverse malen per dag de stilte. Langs het baanlichaam staat, in totale afzondering, de oude wachtpost 29. Het vrijwel dichtgegroeide pad komt uit bij een andere wachtpost, de onherkenbaar verbouwde nummer 30. De huidige bewoner heeft een stuk spoor in zijn tuin neergelegd, en langs de weg, maar nog net in de tuin, staat een Andreaskruis. Op deze plek lag ooit de halte Zeeland, een dorp dat vier kilometer verderop ligt, en takte een zijspoor af naar de vliegbasis.

Bij Mill kruist de spoorbaan het Peelkanaal, een afwateringskanaal afgezoomd met betonnen kazematten. Ze herinneren aan de Peelstelling, die was gericht op de vijand uit het oosten. In de vroege morgen van 10 mei 1940 sloeg deze op onaangename wijze toe. De vijand wist op listige wijze de spoorbrug bij Gennep in handen te krijgen en denderde met een pantsertrein, gevolgd door een goederentrein met infanterie dwars door de linies. De Peelstelling werd opgerold en de Duitsers hadden een prachtige aanvoerlijn in handen.

De spoorbrug over het kanaal ligt er nog, met een meter of dertig rails. Tussen de rails zijn zogenaamde aspergeversperringen gestoken, als herinnering aan de gebeurtenissen in 1940. Een mooi monument, op een bijzondere locatie.

In station Mill is een jongerencentrum gevestigd: De Wissel. Het uitgestrekte emplacement, waar de loswal nog aanwezig is, vormt een groene oase tussen de bebouwing en houtzagerij Van Hout, een mooie fabriek met een indrukwekkende schoorsteenpijp. Tegenover de houtzagerij staat aan de weg een oude wachtpost. Het tracé doorkruist hierna het gebied van de natte broeken: een laaggelegen terrein met traag stromende veenriviertjes. Het weinig belopen pad voert hier hoog en droog over de spoordijk en aangepaste spoorbruggetjes.

Het station van Haps heeft het niet overleefd. Tussen de Stationsweg en de Parallelweg ligt een speelweide met doeltjes en een skate-helling. Vier meter spoor en een klassieke seinpaal vormen het lokale spoorwegmonument. Voorbij Haps wordt de oude spoorbaan onderbroken door een autosnelweg en even later door de spoordijk Nijmegen-Venlo. In de gloriejaren lag hier een viaduct, met het unieke station Kruispunt Beugen. Zowel Beugen Laag als Beugen Hoog had perrons die met stenen trappen met elkaar verbonden waren. Maar het viaduct had geen nut meer, dus is in 1995 de spoordijk doorgetrokken en zijn de stenen trappen opgeruimd. Aan de noordoostelijke kant van het spoorwegkruispunt lag een verbindingsboog die nog vaag in het landschap is te traceren. Binnen de boog ligt de buurtschap Kruispunt, met op nummer 4 en 5 twee voormalige wachterswoningen.

Een steenfabriek aan een oude rivierbocht kondigt de nabijheid van de Maas aan. Het witte stationsgebouw van Oeffelt is vanaf de glooiende akkers nog goed te herkennen. Na Oeffelt begon de lange klim naar de brug over de Maas. De Duitsers wisten de brug in 1940 ongeschonden te veroveren, maar in 1944 bliezen ze hem zelf op. De brug is nu bestemd voor het wegverkeer. Vanaf de brug kun je het overbodig geworden veerhuis van Oeffelt aan de Maas zien liggen. De verkeersbrug gebruikt maar de helft van de pijlers, waarop ooit een dubbelsporige brug heeft gerust.

Vanaf de Maasbrug liepen de treinen direct het grensstation Gennep binnen. Alle internationale treinen stopten hier. Gennep was tevens de hoofdzetel van de spoorwegmaatschappij. Gennep was een spoorwegstad. Daar is weinig van terug te vinden. Het station en de douanegebouwen zijn opgeruimd, evenals het directiegebouw en de werkplaatsen. Ook mouterij Aurora, direct aan de spoorlijn, is onlangs neergehaald. Aan de westzijde van het station ligt het Voorhoeve-park, genoemd naar de energieke directeur van de NBDS. Het buurtje van twee-onder-een-kapwoningen voor spoorwegpersoneel is opgezet volgens de tuindorpgedachte en nog zeer gaaf. Aan de overzijde van de weg, vroeger de spoorlijn, staan nog wat resten van oude spoorwegwerkplaatsen, nu in gebruik bij een garagebedrijf.

De werkplaatsen aan de oostzijde van het station zijn onderdeel geworden van het Page-complex, maar de wc-papierfabriek is ook al met de grond gelijk gemaakt. Temidden van het door een bodemsanering overhoop gehaalde terrein staat nog een eenzame ruïne van een oud NBDS-gebouw. Op de plek van het station staat heel prominent het lokale spoorwegmonument: een Duitse stoomlocomotief, geplaatst na een particuliere actie.

Voorbij Gennep is de spoorbaan terug te vinden als een modderig bospad, dat overgaat in zand en eindigt als een onbegaanbare, met hakhout begroeide dijk. Nederland eindigt bij de Kendelbach, een snelstromende grensbeek. Alleen het metselwerk in de hoge Duitse oeverwal herinnert hier nog aan de Boxteler Bahn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden