Uch, bóóh, ggltsj, bwlll Wagners 'Ring' in een interactieve wereld

Wie ervan is overtuigd dat Wagners 'Ring' - zestien uur, met een heus orkest en heuse solisten - een hele zit is, moet eens een poging wagen het computerspel 'Ring' te spelen....

DE SOUNDTRACK is 100 % Wagner, maar streng in de leer is het niet, het Cryo-Interactive 6 cd-rom adventure game Ring. Het spel is amper geïnstalleerd, of we horen reeds de Trauermarsch uit de slotakte van Richard Wagners operavierluik Der Ring des Nibelungen, terwijl we nog helemaal moeten beginnen. Een zoete vrouwenstem prevelt ons 'Messias, Keizer, God' tegemoet, en we horen het geraas van een landend ruimteschip.

'Ish, kom binnen', zegt de onzichtbare vrouw.

'Ish' is de speler van het spel, de uitverkorene die het Cryo-Interactive adventure game heeft aangezet, en de controle over het universum zal overnemen. Dat zijn wij dus: de in het bedienen van muis en driedimensionale raadselsoftware zeer ervaren Wagner-noviet Daniel (15), en ondergetekende, een virtuele digibeet aan wie hij door zijn vader is uitgeleend. In de combinatie van klikvirtuoos en Dichtung-exegeet, tevens Leitmotiv-controleur, kan ons niets gebeuren, en dus zetten we voet op een onbekende asteroïde.

In het begeleidend cd-romboekje staat dat we in een verre toekomst zitten. Wij zijn 'pelgrims aan boord van onze herinnering'. Bovendien zijn wij 'zoekende naar de erfenis der mensheid'.

De eerste zinsnede doet ons denken aan een Franse opera-toelichting. De tweede aanwijzing klinkt wel degelijk naar Wagner, maar komt niet uit de Ring-tekst. Het is meer een notitie in de dagboekstijl van Wagners toegewijde echtgenote Cosima, opgetekend na een tafeldiscussie waarbij de port rijkelijk vloeide ('R. sagt: In letzter Linie suchen wir alle die Erbe der Menschheit. Nächster Tag: R. hat Kopfschmerzen').

We staan op een binnenplaats en laten behoedzaam de blik glijden langs de muren, trappen en poorten die de plaats omringen. Er is geen bewegwijzering, maar aan het donkere zwerk schijnen reeds rode laserstralen. Ish, wij dus, beklimmen een bouwwerk dat het midden houdt tussen een piramide en een Inca-tempel, en we horen de Siegfried Idyll. Dat wil zeggen, er klinkt een instrumentale frase uit het duet van Siegfried en Brünnhilde in de derde akte van de Ring-opera Siegfried. De frase is in een loop gezet en begint steeds opnieuw, zoals een muziekje dat je niet uit je hoofd kunt zetten.

Siegfried zelf is nergens te bekennen. Wel de walkure Brünnhilde. Haar scherp gesneden facie schemert door een glazen wiel, dat in segmenten is verdeeld en ook de gezichten laat zien van de vuurgeest Loge, de wolfmens Siegmund en de tirannieke dwerg Alberich. Zij zijn de hoofdfiguren van het Cryo-aanklikuniversum. Als je een van deze gezichten activeert, leert ons het boekje, betreed je met de betreffende figuur een wereld, namelijk: 'De adventure welke u wilt spelen.'. Bemoedigend: 'Als u in een wereld bent kunt u altijd naar een andere wereld (adventure).'

De Siegfried Idyll is intussen niet weg te rammen. Het zijn de Wiener Philharmoniker in de opname uit de jaren zestig, onder leiding van Georg Solti. Diens kale knar staat tussen Loge en een gevederde Inca-prinses (Brünnhilde) op de verpakking.

Terzijde zetelt een man van staal op een stenen troon. Hij heeft een kunstoog in de vorm van zo'n cilindertje dat Annie M.G. Schmidt op haar bril had, en moet dus wel Wotan zijn, de licht-Alba die zich een oog uitrukte om de godin van de wetten te mogen huwen. Hij is met geen mogelijkheid in beweging te krijgen. 'Plaats cd 2', luidt het advies, voor het geval we Alberich willen wezen.

We plaatsen cd 5. Voor Siegfried, maar die blijkt niet te bestaan. Cryo volstaat met zijn vader, Siegmund. Het is een rubberen atleet met metalen beenbeslag en een rode paardenstaart, ongeveer als de hoofdtooien in de Berlijnse Ring-enscenering van Harry Kupfer. Siegmunds taak is zijn zuster te redden, die ergens in een graf ligt, in een 'eeuwige slaap' (een daverende shortcut: de eigenlijke slaapster, Brünnhilde, heeft op haar beurt de taak van Siegfried overgenomen en moet 'een verschrikkelijk monster' bevechten).

Benieuwd of onze begeerlijke tweelingzuster Sieglinde bereid is aan Wagner te gehoorzamen en in zonde met ons te leven, stappen we met Siegmund door een toverbos (liefdesmuziek uit Die Walküre, I). We zien een hut. De deur wil niet open. We zien een zwaard, gestoken in een boomstam. Dat zwaard moet er natuurlijk uit. We zien hulpmiddelen aan de menubalk, steeds meer symbolen. Opties zijn thans een gevilde haas, liefde, vooruitgang/intuïtie, verbeelding, en (vrij naar Schopenhauer): de wil. Maar het zwaard gaat er niet uit.

We duwen tegen een ander deurtje, steken langs een kettingbrug een ravijn over, roeien over een oranjerood meer, zien mosbegroeiing, maar geen begeerlijke tweelingzuster. We krijgen nog wel een blaffend rothondje van zijn plaats door hem een gevilde haas in de bek te stoppen.

VOORT NAAR cd 2. Er valt een vonkenregen. We zitten in een onderaardse metaalfabriek en we zijn Alberich. Onze dwergenbroer Mime verschijnt, in de gedaante van een knuffelaap (muziek: Das Rheingold, overgang tweede naar derde scène; hamers en aambeelden met Solti in de loop). Mime: 'Majesteit' Alberich: 'Wat zal ik doen?'

Er schijnt iets scheef te zitten in Nevelheim. 'De carburateur van de motorfiets is een van de weinige dingen die het nog doen', horen we Mime zeggen. 'Waarom slaat u mij?' Wij, Alberich: 'Omdat het me plezier doet, waardeloos slijmding.'

Alberichs taak is Goud te stelen van de Rijndochters, om zo de macht over zijn koninkrijk te kunnen terugveroveren. Aan de zoldering verschijnen hulpmiddelen: een magische kikker, een zwarte inktzak die 'brutaliteit' heet, en iets dat zich Glug noemt. Wie of wat is Glug? Er is weinig tekst. Wel 'Uch, bóóh, ggltsj, bwlll.'

Ons nieuwe alter ego heet Loge. Ruimterobots zweven langs. Het zijn Fasolt en Fafner, bouwers van het Walhalla. Ze willen niet weg voor ze betaald zijn. Loge wordt er op uit gestuurd om de ring weg te halen uit de onderwereld van Alberich, die zonder ons blijkbaar heel goed aan rijngoud kan komen. Loges voertuig is een zwevend skateboard (muziek: Das Rheingold III, vuurmotief).

Loge: 'Om de ring te bemachtigen moet je de liefde opgeven. Dat is onmogelijk.' Mime, geestig: 'Mijn meester heeft een hekel aan dat soort filosofische hokuspokus. Niet met de arbeiders praten! Dat verkleint de productiviteit.'

Alberich heeft een magisch ei laten smeden. Wat erin wordt gegooid verandert in goud. Een anonieme dwerg, heel clever: 'Daarom laat Alberich de dwergen stééds maar graven' (daar was Wagner niet opgekomen; bij hem hameren de Nibelungen er maar een eind op los). Loge: 'Hoe kom ik bij Alberich?' Dwerg: 'Ik ben maar een gek waar ze in de pauze om lachen' (minder sterk: Das Rheingold heeft geen pauze). Loge neemt plaats in een schietstoel, zakt door een valluik, stapt op een draaiend stukje vloer en zweeft door een tunnel. Alberich: 'Ik haat jullie.'

Hij slaat ons dood.

Vergeleken bij de Ring van Cryo, door 'Arxel Tribe' ontworpen voor Windows 95 of 98 (maar alleen werkzaam in computers van het type acht cilinder met stuurbekrachtiging en geluidskaart), is de zestien uur durende Ring van Wagner een wonder van beknoptheid en economische tijdspassering.

Maar de cd-rom dialogen ('Niemand kent de betovering en toch komt de magie weer tot leven'; 'Alles wat streeft naar onderwerping is voedsel voor de tirannie') passen volmaakt in de interactieve werelden van Philippe Druillet - de tekenaar die ook faam geniet als auteur van albums waarin gevleugelde dino's door de ruimte scheren langs zeewaardige orgels en zwevende Chinese muren.

Alberich krijgen we als Loge nog eronder door zijn rijk met hulp van een pantservuistje onder water te zetten. Brünnhilde reist ook per zweefboard (muziek: walkurenrit), doorkruist een ijsvlakte (Das Rheingold IV, slotmaten), laat een feniks verrijzen door haar lans te richten op een ijsberg, waarbij een mummie in een wak verdwijnt. Ze ziet de dode vulkanen van Arizona (muziek: Siegfried III, Brünnhildes ontwaken); ontmoet haar monster (muziek: Die Walküre, II, Siegmunds dood), en het Monster zegt, vrij naar Jung: 'Jij bent geboren uit Wotans vlees. Ik uit zijn fouten.'

Met Brünnhilde mogen we ook het bos van Siegmund in. Onder de boom met het zwaard ligt ditmaal open en bloot een graf. Sieglinde!

Het graf is leeg.

Arxel Tribe/Philippe Druillet: Ring. Adventure game naar Richard Wagner (6 cd-roms). R & P Electronic Media, www.cryo-interactive.com; * 99,95.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden