Reportage

UberPop is niet veel meer dan een slechtbetaalde bijbaan

De taxichauffeur gaat de postbode en de pakketbezorger achterna. Het werk voor UberPop is voor veel bestuurders niet veel meer dan een slechtbetaalde bijbaan.

Beeld Julius Schrank

Ze zijn omstreden en in veel landen verboden, maar ze zijn ook spotgoedkoop. UberPoptaxi's rijden rond voor de helft van de prijs van een gewone taxi. Kost een ritje van het centrum van Amsterdam naar Schiphol in een normale taxi al gauw meer dan 50 euro, een UberPoptaxi rekent er nog geen 30 euro voor. Het tarief van UberPop is met 1,10 euro per kilometer minder dan de helft van het tarief van een TCA taxi in Amsterdam.

'We benutten onbenutte capaciteit'

Als het aan Uber ligt worden dit soort prijzen binnenkort de norm. Het bedrijf uit San Francisco hoopt dat de Nederlandse regering de Taxiwet snel aanpast, zodat de nu nog verboden UberPoptaxi's legaal worden. De VVD heeft daar wel oren naar. 'Veel regels in de taxibranche kunnen worden geschrapt', zegt VVD-kamerlid Barbara Visser. 'Als we dat doen, gaan de prijzen naar beneden.' Ook D66 en GroenLinks vinden dat nieuwe taxi-initiatieven als Uber een kans moeten krijgen.

De vraag is hoe het Uber lukt de Popchauffeurs zo goedkoop te laten rijden. Volgens het bedrijf zijn de kosten die de amateurchauffeurs maken veel lager omdat ze bijvoorbeeld geen vergunning en taximeter nodig hebben. Bovendien hoeven de bestuurders geen grote investering te doen, de auto hebben ze al voor de deur staan. 'We benutten onbenutte capaciteit', vat directeur Niek van Leeuwen de besparing samen.

Reguliere taxichauffeurs en hun belangenorganisaties vrezen dat vooral de beloning van de chauffeurs te lijden heeft onder de lage tarieven van Uber. Het uurloon van de vrijetijdschauffeurs ligt lager dan de toch al geringe verdiensten van beroepschauffeurs, stellen zij. Betekent dat dat UberPop vooral op arbeidsvoorwaarden concurreert?

Vincent Versteeg.Beeld Julius Schrank

Slecht betaalde bijbaan

Uit overzichten die Uber wekelijks aan zijn chauffeurs stuurt, blijkt dat een bestuurder die vooral 's avonds in het weekend rijdt met wat geluk een omzet kan halen tot wel 30 euro per uur. Op een rustiger tijdstip komt de chauffeur uit op een omzet van 10 euro per uur. Na aftrek van kosten blijft daar minder dan 4 euro van over. Uit het rittenoverzicht van een chauffeur die niet met zijn naam in de krant wil, blijkt dat hij in een slechte week minder dan één klant per uur heeft. Na aftrek van kosten houdt de bijklussende taxibestuurder er nog geen euro per uur aan over.

Het kostenvoordeel dat Uber zegt te behalen door lagere kosten valt bovendien tegen. Elke Uber-chauffeur moet bijna 25 procent van zijn omzet afdragen aan de bemiddelingsdienst voor gebruik van de Uber-App en de btw die daarover geheven wordt. Ze zijn daarmee ongeveer evenveel kwijt als een beroepschauffeur aan het lidmaatschap van een taxicentrale. Ook in brandstofkosten zijn Uber-chauffeurs - uiteraard - niet goedkoper uit. Blijven alleen de aanschaf en het onderhoud van de auto over als belangrijkste kostenpost waar de UberPop-rijders op besparen.

Volgens Uber kunnen de amateurchauffeurs goed verdienen, juist omdat ze zo goedkoop zijn. Met hun lage prijzen trekken ze meer klanten, is het idee. Maar in de praktijk lijkt dat de vrijetijdschauffeurs nog niet te lukken. Het werk voor UberPop is voor veel bestuurders dan ook niet veel meer dan een slechtbetaalde bijbaan.

'Sinds ik voor mezelf rijd, zit ik in de schulden'

Vincent Versteeg (61) uit Amsterdam. Werkt 50 uur per week als zelfstandig taxichauffeur voor TCA. Gemiddelde omzet 20 euro per uur

'Ik werk al 34 jaar als taxichauffeur in Amsterdam. Laatst heb ik uitgerekend wat ik verdien. Ik zit 50 uur per week achter het stuur, daarmee kom ik op een loon uit van 1.600 euro per maand. Toen dacht ik wel: wat doe ik nog op de taxi? Maar ja, het is de vrijheid hè. Ik ben m'n eigen baas en kan zelf bepalen wanneer ik werk en wanneer ik op vakantie ga. Daarvoor moet ik wel hard werken. Ik heb ongeveer twee tot drie klanten per uur, dat is een omzet van zo'n 20 euro per uur. Daar gaat nog van alles vanaf. Belasting, afschrijfkosten voor de auto, benzine, contributie voor TCA. En een hele rits vergunningen: mijn chauffeurskaart, vergunning om Schiphol op te mogen, toegangspas voor het Centraal Station, trambaanontheffing, noem maar op. Van die 20 euro blijft niet veel over. Sinds ik voor mezelf ben begonnen, zit ik bovendien in de schulden. Ik werkte eerder voor Taxidirect, tijdens de taxioorlog is mijn auto kapot geslagen door TCA chauffeurs. Dat gebeurde wel vaker in die tijd. Voor de kosten kon ik zelf opdraaien.'

TCA
Starttarief euro 2,89
Afstandtarief euro 2,12 per km
Tijdtarief euro 0,35 per minuut
Wachttarief per uur: euro 39,75

Deeleconomie

Het is het ongemak van de deeleconomie. Terwijl Uber het liefst de nadruk legt op de efficiëntie en sympathie wil wekken met de term 'ride sharing', en gebruikers geen enkel bezwaar hebben tegen lage prijzen, dreigt de chauffeur in de verdrukking te komen. In dat opzicht zijn Uber en soortgenoten helemaal niet zo vernieuwend als ze zelf graag doen voorkomen, schrijft een journalist op de zakensite Quartz. Ze maken gebruik van een aloud principe: een grote groep 'steeds wanhopiger wordende werklozen' die elke vorm van extra inkomsten kunnen gebruiken.

Volgens de Tilburgse arbeidseconoom Ronald Dekker lijkt het gebruiken van beschikbare capaciteit van bestaande auto's weliswaar het ei van Columbus, 'maar de chauffeurs vangen de klappen op'. De onderzoeker vreest dat het beroep van taxichauffeur met de komst van Uber tot bijbaan verkruimelt. 'Het is net als met de postbodes. Vroeger was dat een volledige ambtenaarsfunctie, nu doen mensen het er voor tien uur per week bij.'

De laatste paar jaar is het aantal postbodes met een voltijdbaan drastisch afgenomen. Pakketbezorgers worden alleen nog als zelfstandige ingehuurd. In de praktijk is daarbij vaak sprake van een schijnconstructie, omdat de bezorgers maar één opdrachtgever hebben. Ze verdienen geen vast bedrag per uur, maar krijgen per bezorgd pakket betaald. Hoe meer ze bezorgen, hoe beter de omzet. Maar veel bezorgers hebben hun tarieven de laatste jaren alleen maar zien dalen. Ze klagen bovendien over lange werkdagen en slechte arbeidsomstandigheden.

(Tekst loopt door onder graphic)

Schijnzelfstandige

Ook in andere sectoren zoals de zorg en de bouw is de schijnzelfstandige in opmars. Gunstig voor de opdrachtgever, maar de zzp'er die afhankelijk is van één opdrachtgever komt in de knel. Met de komst van bedrijven als Uber en schoonmaaksite Helpling - die vraag en (goedkope) arbeid aan elkaar koppelen - lijkt die trend alleen maar door te zetten.

'Uber doet mee aan een race to the bottom als het gaat om prijzen, salarissen en sociale zekerheid voor werknemers', zegt PvdA-Kamerlid Duco Hoogland. De woordvoerder vervoer heeft naar eigen zeggen niks tegen de deeleconomie. 'Hartstikke fijn als we dankzij een website als Peerby spullen bij elkaar kunnen lenen. Maar als mensen er hun inkomen mee moeten verdienen, wordt het anders.'

In tegenstelling tot coalitiegenoot VVD is zijn partij dan ook huiverig om UberPop toe te staan. 'Het probleem met een bedrijf als Uber is: het presenteert zich als een hippe innovatieve organisatie, maar zodra zich problemen voordoen, is het alleen nog een platform dat vraag en aanbod bij elkaar brengt en neemt het bedrijf geen enkele verantwoordelijkheid.'

'Ik verdien nu 650 euro extra per maand'

Dennis (34) uit Zaandam. Werkt 12 uur per week voor UberPop.

Gemiddelde omzet 20 euro per uur

'Als gescheiden vader van twee jonge kinderen kom ik van mijn fulltimebaan in de detailhandel niet rond. Ik kon kiezen: of minder uitgeven, of meer werken. Toen UberPop deze zomer in Amsterdam begon, ben ik meteen bij ze aan de slag gegaan. Nu rijd ik elke vrijdag- en zaterdagavond door Amsterdam. De kinderen zijn dan bij hun moeder. Ik doe het werk met plezier. Hoe later het wordt, hoe gezelliger de mensen. Tijdens de piekuren kun je tussen de 20 en 25 euro per uur verdienen. Daarvan gaat zeker 20 procent commissie naar Uber. Ik reken 15 procent brandstofkosten. De auto en bijbehorende verzekering heb ik toch, dus dat kost me niets extra. Daarom zie ik 65 procent van de omzet als winst, in totaal verdien ik zo 650 euro extra per maand. Hoeveel belasting ik daarover ga betalen is nog spannend. Als de Belastingdienst het als tweede inkomen ziet, moet ik maximaal 50 procent afdragen. Nu ik voor Uber werk, heb ik geen tijd meer om uit te gaan op mijn weekendavonden. Gelukkig vind ik rijden leuk.'

Uber
Minimumtarief euro 4,00
Basistarief euro 1,00
Afstandtarief euro 1,10 per km
Tijdtarief euro 0,20 per min
Minimumtarief euro 4,00
Annuleringskosten euro 4,00

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden