Nieuws Uber

Uber zou de doorstroming in de stad enorm verbeteren, maar het tegendeel blijkt waar

Taxidiensten als Uber en Lyft leiden niet tot minder files en vertraging in de stad, maar juist tot meer. Anders dan deze platformdiensten beweren, is sinds hun introductie het aantal gereden autokilometers in steden als San Francisco en New York gestegen, en daarmee de vertraging.

Verkeersdrukte in Manhattan, New York. Beeld REUTERS

Het gaat om een forse toename, blijkt uit een onderzoek dat woensdagavond is gepubliceerd in het wetenschappelijke vakblad Science Advances: tussen 2010, toen deze taxidiensten nog niet bestonden, en 2016 nam de gemiddelde vertraging met 62 procent toe. Zonder platforms als Uber en Lyft zou de rijtijd met slechts 22 procent zijn gestegen.

Uber en Lyft hebben altijd beweerd dat het aanbod van goedkope taxiritten ertoe zou leiden dat inwoners van grote steden eerder hun auto de deur uit zouden doen. Doordat passagiers hun taxi met anderen zouden delen, zou er efficiënter gebruik worden gemaakt van de weg, aldus Uber, dat binnenkort naar de beurs gaat. In 2015 verklaarde oprichter en voormalig Uber-baas Travis Kalanick dat dankzij zijn taxidienst files in een stad als Boston ‘binnen vijf jaar’ tot het verleden zouden behoren.

In de praktijk laten gebruikers vooral het openbaar vervoer, de fiets of de benenwagen links liggen. Grofweg de helft van alle trips met Uber of Lyft is een vervanging van een van deze vormen van transport. Deze ritjes zouden anders niet zijn gemaakt, schrijven de onderzoekers. Verder worden dankzij deze taxidiensten veel ‘dode ritjes’ gemaakt, trips zonder passagiers waarbij chauffeurs hun auto verplaatsen naar locaties waar de kans op een klant groter is. Volgens schattingen bestaat de helft van de afgelegde kilometers in New York door Uber-achtigen uit zulke dode ritjes.

De bewering dat het aanbod van goedkope taxi’s ertoe leidt dat mensen hun eigen auto wegdoen, blijkt ook niet te kloppen. Het autobezit veranderde nauwelijks in de afgelopen jaren: een gemiddeld huishouden in San Francisco bezat in 2016 1,1 auto, iets meer dan zes jaar eerder.

Voorspelmodel

Het mooie aan deze studie is dat de onderzoekers gebruik hebben gemaakt van een model dat op basis van gegevens uit 2010 de verkeersgroei en opstoppingen kan voorspellen. Hiermee kan de situatie worden nagebootst zoals die in 2016 zou zijn geweest zonder zogenoemde ride hailing diensten, zegt verkeerskundige Oded Cats, co-hoofd van het Smart Public Transport Lab van de TU Delft. Door deze informatie te vergelijken met de werkelijke congestie in 2016, kan de invloed van Uber en Lyft worden bepaald. 

Victor Knoop, universitair hoofddocent verkeersdynamica aan de TU Delft, is niet verbaasd over de uitkomst. ‘Als er meer auto’s komen, nemen de files toe.’ Dat gebeurt zelfs als gebruikers hun taxi met anderen delen, volgens Uber een remedie tegen de filedruk. ‘Als deze mensen voordien met de tram waren gegaan, komt er toch weer een auto bij’, zegt Knoop. Ook het argument dat bewoners hun auto wegdoen als er maar genoeg taxi’s zijn, gaat niet op, stelt de onderzoeker, omdat deze auto’s de meeste tijd geparkeerd staan en dan dus geen opstoppingen veroorzaken. 

Wel verrassend vindt hij dat de Amerikaanse onderzoekers hebben gekeken naar het effect van tussenstops op de doorstroming. Taxi’s die op busbanen stoppen om passagiers te laden of te lossen, hinderen het overige verkeer en ook dat veroorzaakt extra congestie, ontdekten de onderzoekers. ‘Dit effect zul je vermoedelijk ook in Amsterdam zien als taxi’s stoppen op de gracht en andere auto’s daarachter moeten wachten’, aldus Knoop. Zodra mensen van het ov of de fiets overstappen op auto’s, leidt dit daarom altijd tot extra vertragingen, wil de onderzoeker maar zeggen. 

Nauwelijks regulering

Volgens de Amerikaanse onderzoekers kunnen de resultaten van San Francisco, berucht om zijn slechte doorstroming, niet een-op-een vertaald worden naar andere steden. Cats denkt dat de mate van regulering een groot verschil maakt. In Amerikaanse steden is daarvan nauwelijks sprake, terwijl in bijvoorbeeld Nederlandse steden taxi’s van Uber veel meer aan banden liggen. Daardoor is hun groei hier minder sterk en zijn vermoedelijk de gevolgen voor de doorstroming beperkter, aldus de Delftse onderzoeker. Een mogelijke maatregel om eventuele overlast te beperken zou bijvoorbeeld kunnen zijn om Uber-achtigen te weren in bepaalde drukke gebieden met voldoende openbaar vervoer. ‘En een groot verschil in Nederland is dat mensen hier veel alternatieven hebben, zoals de fiets, die in Amerikaanse steden minder voorhanden zijn’, aldus Cats.

Amsterdam heeft geen mogelijkheden het aantal Uber-taxi’s terug te dringen, laat de woordvoerder van wethouder Sharon Dijksma van Verkeer weten. ‘Wel maken we afspraken over onder meer verkeersveiligheid en het delen van data.’ Dit overleg moet komende zomer tot nieuwe afspraken leiden.

In San Francisco is Uber ruim een jaar geleden begonnen met het plaatsen van deelfietsen en steps. ‘Als het druk is, zien we dat mensen hiernaar uitwijken’, zegt een woordvoerder van Uber Nederland. Volgens het bedrijf daalt het aantal Uber-ritten van deze gebruikers tijdens de spits met 15 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.