U moet The Nazis next door beslist lezen

Cover van The Nazis next door.Beeld Meulenhoff

Bij monde van topman Hikaru Kimura heeft het Japanse bedrijf Mitsubishi Materials gisteren zijn excuses aangeboden voor de dwangarbeid die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd opgelegd aan zo'n twaalfduizend Amerikaanse krijgsgevangenen. Er vielen 1.100 doden en de rest kwam thuis met trauma's, opgelopen in de mijnen die door Mitsubishi waren geëxploiteerd.

Het is maar dat u het weet, wanneer u met uw Mitsubishi Outlander de Birmaanse jungle aan het doorploegen bent.

De Japanse overheid ging al voor, maar het was de eerste keer dat een Japans bedrijf excuses aanbood. Of dat werd gedaan uit commerciële motieven of omdat Kimura het echt meende, is moeilijk te zeggen, maar in elk geval boog de senior executive tijdens zijn excuses zo diep dat hij bijna met zijn hoofd op de tafel klapte. Toen ik de foto van het tafereel zag, moest ik denken aan een uitspraak van mijn vader, die eens heeft gezegd: 'Als iemand gaat staan om zich uitgebreid te verontschuldigen, weet je bijna zeker dat even later het tafelzilver is gestolen.'

De wereldgeschiedenis is een onherbergzame weg met prikkeldraad, mijnenvelden en wachttorens. De zon die over dit landschap opkomt en weer ondergaat, is felrood gekleurd door de hypocrisie en het verbaasde me dan ook niet dat de excuses van Kimura uitgesproken werden in het Simon Wiesenthal Center in Los Angeles.

Wie vorige week in deze krant het interview heeft gelezen met Pullitzerprijswinnaar Eric Lichtblau, begrijpt wat ik bedoel. Aanleiding voor het interview was zijn boek The Nazis Next Door, dat zojuist in het Nederlands is vertaald. U moet dit historisch werk beslist lezen, al is het maar om te beseffen hoe verdwijnend klein de rol is die de moraal speelt in de internationale politiek. Het boek gaat over vluchtende nazi's, die na de Tweede Wereldoorlog een veilig heenkomen vonden in de Verenigde Staten. Terwijl aan de ene kant de Neurenberger processen plaatsgrepen, deden de Amerikanen er aan de andere kant alles aan om interessante nazi's binnen te slepen. Het ging niet alleen om vooraanstaande naziwetenschappers die uit handen van de Russen moesten blijven, maar ook om diplomaten, zakenlui en andere insiders, die als spion van nut konden zijn in de strijd tegen de Russen. Al deze lui, vaak uit Europa ontsnapt via het Vaticaan, kregen een warm onthaal bij de CIA en de FBI. Dit is geen complotverhaal uit de Koude Oorlog, dit is de pure werkelijkheid.

Eric Lichtblau.

Wernher von Braun werd met zijn hele entourage naar Amerika gebracht, om daar het Amerikaanse raketwezen en ruimtevaartprogramma op poten te zetten. Zijn ervaring met de V1 en de V2, die door duizenden dwangarbeiders in Peenemünde werden gebouwd, was onontbeerlijk.

Von Braun en zijn collega's - onder wie artsen die de gruwelijkste experimenten op de dwangarbeiders uitvoerden - waren precies op de hoogte van de misdaden die in hun fabriek werden begaan. Ophangen aan vleeshaken was een dagelijks ritueel. Bij 1.100 doden begint het pas. From Nazis to NASA, maar na de oorlog werden zij allen gedekt door de Amerikaanse veiligheidsdiensten. Je voelt je misselijk als je erover leest.

Wordt het daarom niet eens tijd dat de Amerikaanse overheid en NASA op Cape Canaveral hun hoofd buigen tot diep onder de lanceerbasis?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden