'U moet ophouden de vergelijking met Tsjechoslowakije te trekken' Guldensporenslag herleeft in parlement België

Premier Dehaene doet de jongste ruzie tussen Vlamingen en Walen af als 'bezigheidstherapie'. Een nieuwe stap in de staatshervorming is niet aan de orde, aldus de federale minister-president....

PETER DE GRAAF

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

Traditioneel vliegen beide bevolkingsgroepen elkaar rond 11 juli in de haren, wanneer de Vlamingen de Guldensporenslag herdenken en en passant pleiten voor (nog) meer autonomie. Maar dit keer was de ruzie ongekend fel.

Een fragment uit een debat in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Claude Eerdekens, fractieleider van de Parti Socialiste (PS): 'Als een meerderheid van de Vlamingen een splitsing van de sociale zekerheid wil, zijn de uren van België geteld. Dan zijn wij niet beschaamd dat we dichtbij een machtig land als Frankrijk staan. Als Frankrijk morgen tot aan de poorten van Brussel reikt, dan hebt u dat gewild.'

De furieuze aanval van de Franstalige socialist ontlokte de Vlaamse liberaal Rik Daems een even woedende reactie. 'Wij zijn geen voorstanders van een splitsing van België. Maar door uw schuld en met medeplichtigheid van de SP kan het zover komen', aldus Daems (VLD).

'U koerst in de richting van een Srebrenica met Mladic en Karadzic', sneerde Eerdekens. 'U moet ophouden de vergelijking met Tsjechoslowakije te trekken en de Walen af te schilderen als Slowaken. Dat is een karikatuur.'

Daems: 'U weigert op een volwassen manier over de sociale zekerheid te praten. Si vous voulez la France - allez à la France!'

De Kamer van Volksvertegenwoordigers was te klein. De Vlaamse regeringspartijen CVP en SP probeerden de gemoederen te sussen. De ruzie was koren op de molen van het Vlaams Blok, dat onverbloemd streeft naar een onafhankelijk Vlaanderen. Eerdekens liet bij zijn waarschuwing voor 'Joegoslavische toestanden' in België niet na om nadrukkelijk op het bruine gevaar te wijzen. 'Er zit in deze zaal maar één Waalse fascist, maar wel elf Nederlandstalige', aldus de PS-fractieleider.

Het was met name de Vlaamse premier Van den Brande (CVP) geweest die aan de basis stond van de Waalse furie. Tijdens zijn '11 juli-toespraak' had hij deze week gepleit voor een federalisering van België met twee snelheden. Van den Brande wil de Belgische deelstaten desnoods 'een verschillende graad van autonomie' toekennen.

Dat pleidooi komt vooral neer op meer autonomie voor Vlaanderen. Want het economisch zwakkere Wallonië hecht sterk aan België - volgens de Vlamingen vanwege het geld dat vooral door Vlaanderen wordt opgebracht.

Van den Brande streeft bijvoorbeeld naar een autonoom fiscaal beleid in Vlaanderen. De belasting die Vlaamse burgers en bedrijven afstaan, komt dan uitsluitend Vlaanderen ten goede en niet langer het in Vlaamse ogen spilzieke Wallonië.

'Als over deze grotere autonomie geen overeenstemming kan worden bereikt, dan moet erover worden gedacht om het verzelfstandigingsproces in het Noorden sneller te laten verlopen dan in het Zuiden', aldus Van den Brande.

Dat was een boude uitspraak, die niet alleen woedende reacties ontlokte aan de Walen, maar ook in zijn eigen partij verwondering wekte. De Vlaamse premier moest later toegeven dat het slechts een persoonlijke 'denkoefening' was en geen concreet CVP-plan.

Toch is ook de CVP niet vies van meer bevoegdheden voor Vlaanderen. Volgens CVP-kamerlid Lenssen heerst in zijn partij 'consensus om meer bevoegdheden op het gebied van gezondheidszorg en kinderbijslag aan de gemeenschappen toe te kennen'.

Bij de staatshervorming in 1993 werd België omgevormd in een federale staat met drie gedeeltelijk autonome deelstaten: Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Maar sociale zekerheid en belastingen bleven een federale, dus Belgische aangelegenheid. In het regeerakkoord zijn verdere staatshervormingen voorlopig uitgesloten. Daarom zetten de Vlaamse speldeprikken ook voortdurend kwaad bloed bij de Franstalige coalitiegenoten.

Volgens een recente peiling valt het met de scheidingsgevoelens nogal mee. Een meerderheid van de Vlamingen voelt zich nog altijd 'Belg' en wil dat graag zo houden.

Het dreigement van de Waalse PS-leider voor aansluiting bij de Fransen was extra pikant aan de vooravond van de Vlaamse feestdag. Want gisteren herdachten de Vlamingen juist hun overwinning op het Franse leger, tijdens de Guldensporenslag op 11 juli 1302.

De geschiedenis leert dat het graafschap Vlaanderen echter niet lang van het Franse juk was verlost. Al in 1304 nam de Franse koning genadeloos revanche en moest Vlaanderen weer diep buigen, en vooral zware schattingen betalen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden