U bent een beter mens, na het lezen van dit stukje

U bent een grijs, onavontuurlijk, onaardig mens. Tenzij u dit stukje uitleest.

Je wilt een film maken over adverteren, en hoe dat in het groot en in het klein ons leven binnensluipt. Maar je hebt daar ongeveer 1,5 miljoen dollar voor nodig. Wat doen je dan? Dan verkoop je je film.

Dat is in twee regels het concept van POM Wonderful presents: The Greatest Movie Ever Sold, de nieuwe documentaire van Morgan Spurlock (Supersize Me). Product placement, oftewel sluikreclame, genereert miljoenen voor bedrijven die op die manier adverteren - en dan is er nog de wereld van co-sponsoring: van koffiebekers met een beeltenis van een nieuwe film tot acteurs uit die nieuwe film die in een nieuw model auto van merk X rijden. Ook in de film: een verslaggeefster die pas weer wat zegt nadat ze een slok heeft genomen van haar 'heerlijke Starbucks-koffie'. Allemaal met dezelfde boodschap, in essentie: u bent beter/leuker/spannender/aantrekkelijker als u koopt wat wij verkopen.

Verkopen

Om een film te maken over de mechanismen, de mensen die ervoor zorgen dat we die advertenties zien, zou je een handvol deskundigen kunnen interviewen over het belang van adverteren en hoe de industrie een vlucht heeft genomen de afgelopen decennia. Je kunt ook proberen je eigen film te verkopen. Dat deed Spurlock. Het even hilarisch als tot nadenken stemmende resultaat volgt hem in soms verwoede pogingen zijn film gefinancierd te krijgen.

De grote, bekende frisdrankmerken wilden niet, dus wendde hij zich tot POM Wonderful, 100 procent granaatappelsap. En tot verbazing van Spurlock wil de directie best in de naam van de film, en het sap krijgt er nog een commercial midden in de film voor terug ook. Het werkt - zoals de naam van het sapje in dit stukje tekst ook al twee keer genoemd is. En om daar te komen, leidt de tocht langs mediabureaus, adverteerders, deskundigen en criticasters. Spurlock krijgt een merkpersoonlijkheid, leert welke merken bij hem passen en interviewt uiteindelijk regisseur Quentin Tarantino met een flesje van de sponsorende deodorant doodleuk voor hem op tafel.

Te koop

Wat Spurlock maar wil zeggen: alles is te koop. Hij laat zijn kleding sponsoren, zijn auto, zijn benzine, de ontmoetingen. Welke merken willen wel, welke niet, en waarom? En hoe ver moet je gaan in wat je opgeeft om geld te verdienen? Een filmproducer: 'Wat maakt het uit als de auto die je toch nodig hebt voor de film, van een bepaald merk is?' Een schoolhoofd: 'Elk jaar weer vergaderen we over hoe we de kosten zodanig omlaag kunnen brengen dat we kunnen blijven bestaan, zonder dat dat de lessen beïnvloedt. Natuurlijk zou ik de zijkanten van de schoolbussen verkopen aan adverteerders! Maar dat mag niet van de wet.' Een muzikant: 'Het gaat er om dat zo veel mogelijk mensen je muziek horen. Waar dan ook.'

Spurlock is een gedroomde hoofdfiguur voor de documentaire, omdat hij zowel een 'schaamteloze hoer' is, als juist die filmmaker die zich afvraagt hoe je de deur weer enigszins dichtkrijgt als je hem eenmaal hebt opengezet voor commercie.

Als je aan het einde van de film bent doodgegooid met Wonderful POM (nu is het verdorie alweer genoemd), wordt het bij de uitgang van de bioscoopzaal uitgedeeld. Een van de medewerkers wil een foto van een ander maken terwijl hij een flesje uitreikt. 'Dan weet de baas dat we gewerkt hebben.' Dat is ofwel briljant bedacht, ofwel ironie ten top.

Maar we hebben allemaal gekeken, we proeven het sapje en zeggen nog dat het 'eigenlijk best lekker is ook'. Dat is het: adverteerders bestaan niet zonder ons, consumenten. Zoals dit niet geschreven zou zijn als u het niet had gelezen.

Filmposter voor The Greatest Movie Ever Sold.
Morgan Spurlock (midden) en de producers van zijn film, tijdens het Tribeca Film Festival.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden