Tyva Kyzy

De vrouwen overtuigen door hun speelse aanpak.

Dat ze uit een ver en onbekend land komen, maken de leden van Tyva Kyzy (dochters van Tuva) al meteen duidelijk met hun exotische gewaden en ongewone instrumenten. Dat hun muziek niet meteen vertrouwd in de oren klinkt, is dan ook geen verrassing. Maar zodra ze gaan zingen, val je als argeloze luisteraar toch van de ene verbazing in de andere.


In Tuva, het Centraal-Aziatische vaderland van de vrouwen, bestaat namelijk een zangtraditie waarbij de mogelijkheden van de menselijke stem op een wel heel bijzondere manier worden uitgebuit. Door specifieke frequenties uit het boventonencomplex van de zangstem te versterken en andere juist te verzwakken, ontstaat de illusie van twee stemmen uit één mond, die bovendien soms elk een eigen melodielijn volgen. In het naburige Mongolië en Khakassië doet men ook aan boventoonzang, maar nergens is de techniek zo verfijnd als in Tuva.


Van oudsher is deze khoomei het domein van mannen, maar tijden veranderen en ook in Tuva doorbreken vrouwen traditionele rolpatronen. Ondanks hun grote respect voor de oeroude sjamanistische traditie is de muziek van Tyva Kyzy allesbehalve museaal. Met geraffineerd ensemblespel op strijk- en tokkelinstrumenten en subtiele toevoeging van meerstemmigheid aan de zangpartijen brengen ze de oude traditie juist op smaak voor ongeoefende oren. Bovendien worden de meest extreme vormen van khoomei - de snerpend hoge sygyt en de diep grommende kargyraa - zorgvuldig gedoseerd en afgewisseld met ballades die in minder exotische stemregisters worden vertolkt. Maar ook daarin staan liefde en ontzag voor de bezielde leefwereld van de Tuvaanse nomaden centraal.


De vrouwen van Tyva Kyzy overtuigen niet alleen door hun zangtechniek en instrumentbeheersing of hun vermogen om na slechts een enkel knikje vooraf een perfect synchroon galopritme in te zetten, maar vooral door hun speelse en luchtige aanpak, die een aangenaam contrast vormt met de vaak nogal plechtstatige manier waarop hun mannelijke collega's de Tuvaanse traditie ten tonele voeren.


Tyva Kyzy. 17 februari, Tropentheater, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden