Twitterrevolutie? Vergeet het maar

Westerse media hebben een ongezonde fascinatie voor Arabische bloggers en twitteraars, meent Evgeny Morozov, auteur van The Net Delusion. 'Utopisme is van alle tijden, cyber-utopisme is van vandaag.' Door

Online kun je een revolutie organiseren tegen een verwerpelijk regime. Online kun je ook worden afgeleid, al dan niet door het verwerpelijke regime zelf. Evgeny Morozov, Wit-Russisch denker van 26, mag graag een der fraaiste voorbeelden opdissen uit zijn controversiële boek The Net Delusion: de Russische online show Tits. De makers gaan met een camera op zoek naar de mooiste borsten uit het Moskouse nachtleven. Deze tietenvoyeurs worden gefinancierd door het Kremlin. En daar lijkt over nagedacht. Het is prima als jongemannen hun kritische vermogens loslaten op tits. Het is minder prima als ze die gebruiken voor een analyse van Poetin.


Internet bevrijdt, horen we veel: het is het paard van Troje dat dictaturen zo maar hebben binnengelaten. Internet, betoogde het tijdschrift Wired onlangs, verdient de Nobelprijs voor de Vrede.


Utopisme is van alle tijden, cyberutopisme van de onze, zegt Evgeny Morozov, scepticus, gezeten voor een open raam aan de Prinsengracht in Amsterdam, waar de regen neerspijpelt. 'We noemen de revoluties in de Arabische wereld Twitterrevoluties omdat we willen dat het Twitterrevoluties zijn - en omdat we weinig anders hebben om over te praten. Niemand kent nog het hele verhaal. De rol van het leger, de rechterlijke macht, de nieuwszender Al-Jazeera, de lokale pers. We weten nog niet wie wat deed. Het duurde jaren voordat we inzicht kregen in de machtsverhoudingen tijdens de val van de communistische regimes in 1989. Iedereen die beweert te weten welke rol de sociale media hebben gespeeld in de Egyptische en Tunesische opstanden, is een charlatan.'


Computerrevolutie - Morozov lanceerde die term een paar jaar geleden zelf, tijdens de opstand in de voormalige Sovjet-republiek Moldavië, voorjaar 2009. 'Ik zal de schuld daarvoor op me moeten nemen', zegt hij. 'Ik heb het begrip toen wel in een context geplaatst. Maar niemand las het hele verhaal, iedereen nam 'Facebookrevolutie' over. Ik ben er niet op trots op.'


Op dit moment hebben westerse media een ongezonde fascinatie voor Arabische bloggers en twitteraars, zegt Morozov: 'Het is een verhaal dat een groot westers publiek aanspreekt, met optimisme en vooruitgangsgeloof. Zie je, techniek maakt de wereld beter. Om dit verhaal te vertellen heb je geen kennis nodig van soenni's en soefi's. Je portretteert jonge mensen. Het is ook leuk voor westerse bedrijven die de techniek verkopen en die al te vaak worden weggezet als kwaadaardig en winstbelust. Zie je, ze bevrijden de wereld. Maar wie iets te graag wil waarnemen kan bedrogen worden. Zo'n Syrische blogger die een 40-jarige Amerikaan in Schotland blijkt te zijn, dat is niet zomaar een ongeluk.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden