Reacties

‘Twitter had Trump al veel eerder kunnen verbannen’

De Amerikaanse president Trump is permanent verbannen van Twitter uit vrees dat hij verder zal aanzetten tot geweld. Een verstandige keuze? Of een beperking van de vrijheid van meningsuiting door commerciële techbedrijven?

Het geblokkeerde account van Donald Trump. Beeld AFP
Het geblokkeerde account van Donald Trump.Beeld AFP

José van Dijck, hoogleraar Media en digitale samenleving (Universiteit Utrecht):

‘Ik denk dat Trumps verbanning van Twitter onvermijdelijk was. Als hij niet de president van de Verenigde Staten was geweest, dan was dat allang gebeurd. Hij handelt al veel langer dan deze week in strijd met de regels van het platform. Hij had ook vorig jaar mei verbannen kunnen worden toen hij naar aanleiding van Black Lives Matter-protesten tweette: ‘When the looting starts, the shooting starts.’ Dat is ook een oproep tot geweld.

‘Dat hij nu verbannen wordt heeft er denk ik alles mee te maken dat de verkiezingen achter de rug zijn en hij over twee weken weer een gewoon burger wordt. Dan is het makkelijker om stevig te handelen. Maar raar is het wel. Als je als platform je eigen regels serieus neemt, dan had je veel eerder moeten ingrijpen. Juist mensen met zoveel volgers moet je veel strenger aan de regels van je platform houden.

‘Dat platforms als Twitter in Amerika schijnbaar zo willekeurig hun eigen regels kunnen hanteren, heeft alles te maken met het speciale wetsartikel waaronder ze vallen: artikel 230 van de Communications Decency Act, in 1996 ingevoerd. De wet geeft sociale media de mogelijkheid om content van derden door te plaatsen zonder daar verantwoordelijk voor gehouden te worden. Dat is anders voor bijvoorbeeld nieuwsorganisaties, die dat niet zomaar kunnen doen. Het is dus aan de sociale media zelf om te bepalen wat wel en niet door de beugel kan. Daar zit het grote probleem voor veel mensen: waarom kan een Jack Dorsey, de directeur van Twitter, voor de hele wereld bepalen welke informatie wel of niet belangrijk is?

‘Het afgelopen anderhalf jaar is artikel 230 steeds meer onder druk komen te staan door linkse en rechtse politici in Amerika. Rechtse politici hebben het idee dat ze gemuilkorfd worden door de sociale media en willen dat de vrijheid van meningsuiting op internet nog verder opgerekt wordt; linkse politici willen juist dat de sociale media nog meer verantwoordelijk worden gehouden voor schadelijke content.

‘In de Europese wetgeving is artikel 230 aanvankelijk bijna een op een overgenomen. Maar ook hier is er verandering op til. Afgelopen december werd in het Europese Parlement The Digital Markets Acts en Digital Services Act ingebracht, waarmee het makkelijker kan worden om de sociale media te reguleren. Het ziet strenger toe op de aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid van platforms die in Europa willen opereren. Maar voordat deze wet van kracht wordt, zijn we denk ik wel een paar jaar verder.’

Michael Klos, docent en onderzoeker vrijheid van meningsuiting op sociale media (Universiteit van Leiden):

‘De publieke druk op de sociale media-platforms om iets te doen tegen opruiende en extremistische content is al jaren groeiende. Vooral na terroristische aanslagen speelt deze discussie. In sommige gevallen zijn de platforms overstag gegaan en hebben ze een schoonmaak gehouden. Veel platforms hebben hierop de regels aangepast, die ze strenger zijn gaan handhaven.

‘Ik denk dat je de verbanning van Trump van Twitter in dat licht moet zien. Het Capitool werd bestormd door mensen die door Trump via de sociale media werden opgehitst. Daarbij kwamen vijf mensen om. De publieke druk op Twitter om hier iets tegen te doen werd onhoudbaar voor het bedrijf.

‘Nu reageren veel mensen van: wow, wat hebben deze techbedrijven toch ontzettend veel macht dat ze dit zomaar kunnen doen, moeten ze niet neutraal blijven? Maar het is een misverstand om te denken dat deze platforms neutrale plekken zijn. Het zijn particuliere bedrijven met regels over wat wel of niet kan, en die met een algoritme zelf bepalen welk bericht wel of geen aandacht krijgt. Dat maakt ze sowieso niet neutraal.

‘Of dit echt een markeringspunt gaat vormen voor de manier waarop deze sociale media- platforms voortaan zullen modereren is nog maar de vraag. Vaak zie je dat ze toch geleid worden door de waan van de dag. Toen de kritiek op complotdenker Alex Jones in 2019 aanzwol, werd zijn kanaal InfoWars van verschillende platforms verbannen. Toen dacht men: nu gaat het gebeuren, nu is het gedaan met extremistische en opruiende content! Maar dat heeft niet doorgezet.

‘Wat je wel ziet, is dat de macht van het handjevol platforms waar iedereen op zit begint te wringen bij sommige mensen. Als die bedrijven steeds strengere morele standaarden gaan hanteren, dan heeft dat ook implicaties voor de vrijheid van meningsuiting. Dat zou de uittocht naar platforms als Parler en Gab, waar de uitingsvrijheid onbeperkt is, kunnen aanjagen. Niet dat je die mensen maar moet proberen te behouden door abjecte content toe te laten. Maar het risico op gescheiden werelden en filter bubbels wordt hierdoor wel groter.’

Forum voor Democratie:

‘Het publieke debat speelt zich nu grotendeels op internet af. Daar moeten dezelfde spelregels gelden als in de publieke ruimte. Ongekozen ‘woke’ Big Tech-bedrijven mogen de spelregels van het debat niet bepalen. #FVD wil censuur van niet-strafbare uitingen verbieden.’

‘Zonder Twitter zou ik hier niet zijn geweest’, gaf de ‘Commander in Tweets’ in 2017 toe. Een overzicht van de presidentiële twittergeschiedenis in negen berichten.

Tech-giganten treden tegenwoordig hard op tegen desinformatie en oproepen tot geweld. En dus proberen extreme stemmen de ‘censuur’ te ontlopen via alternatieve kanalen. Ook in Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden