Twijfels over leiderschap Chávez

Venezuela's president Hugo Chávez is er de man niet naar om gezag te delegeren. Nu echter blijkt dat hij de strijd met kanker nog lang niet heeft gewonnen, groeien de twijfels over zijn leiderschap. Waarnemers zeggen dat hij moet nadenken over wat tot voor kort een taboe was: de opvolgingskwestie.

SANTA CRUZ - Vier maanden geleden zei een triomfantelijke Hugo Chávez (57) dat hij 'volledig kankervrij' was. Maar begin deze week werd hij opnieuw geopereerd aan een tumor, op dezelfde plek in de bekkenstreek waar in juni vorig jaar eerst een abces en vervolgens een gezwel ter grootte van een honkbal waren verwijderd.

De terugkeer van zijn ziekte had op geen slechter moment kunnen komen voor Chávez, die zwoegt om Venezuela om te vormen aan de hand van zijn 'Socialisme van de 21ste eeuw'. Met een drukke campagne voor de presidentsverkiezingen van oktober voor de boeg, kan Venezuela ten prooi vallen aan grote onrust. In de dertien jaar dat Chávez aan de macht is, heeft hij altijd geweigerd een opvolger klaar te stomen.

'Het resultaat is een machtsvacuüm dat zijn team zal moeten opvullen, mocht de president niet in staat blijken om campagne te voeren en te regeren', zegt Ángel Álvarez, directeur van de politieke denktank IEP van de UCV-universiteit in Caracas. Venezuela beleeft de negatieve effecten van een sterk personalistisch regime. 'Nu de leider ziek is, kan er van alles gebeuren.'

'Al mijn liefde is voor jullie. Ik beloof dat ik onophoudelijk zal strijden voor het leven. Ik zal leven en overwinnen', twitterde Chávez voordat hij afreisde naar Havana, waar hij deze week voor de derde keer in acht maanden onder het mes ging.

Ook hield hij op het allerlaatste moment nog een bijeenkomst met zijn intieme politieke kring om de strategie bij te stellen tegen de presidentskandidaat van de oppositie, Henrique Capriles, een 39-jarige energieke en atletische deelstaatgouverneur. Diosdado Cabello, voorzitter van het door het 'chavisme' gecontroleerde parlement, zei dat de president de kandidaat van de regeringspartij blijft. 'Hij is de garantie voor de vrede, de onafhankelijkheid en de toekomst van ons land.'

Mariana Bacalao, hoogleraar politicologie aan de Andrés Bello-universiteit in Caracas, zegt dat Chávez eindelijk aandacht schenkt aan de medische aanbevelingen, nadat hij lange tijd een fysiek loodzware agenda aanhield, vol met reizen en marathonspeeches.

Maar luistert hij ook naar de politieke adviezen over de benoeming van een plaatsvervanger? 'De sleutelkwestie is inderdaad of hij iets gaat doen met het verzoek van familieleden en partijgenoten om een opvolgingsplan aan te bieden', zegt Bacalao. 'Een groot probleem is dat er geen overduidelijke kroonprinsen zijn, want Chávez heeft iedereen die hem zou kunnen overschaduwen, klein gehouden.'

Vorig jaar, gedurende het herstel na de eerste twee operaties, delegeerde de president enkele bestuurstaken aan vicepresident Elías Jaua en minister van Buitenlandse Zaken Nicolás Maduro. Beiden lijken echter uit de gratie te zijn geraakt. Jaua en Maduro zijn nog in functie, maar Chávez degradeerde hen onlangs door hen te selecteren als kandidaten voor de regionale verkiezingen van volgend jaar.

Een mogelijke vervanger voor de president is volgens waarnemers diens oudste broer Adán (58), die de gouverneursstoel bekleedt in Chávez' geboortestaat Barinas (in het westen). Hij vergezelt momenteel de president op Cuba.

De nationale strijdkrachten, waaruit Chávez zelf is voortgekomen, zouden ook een belangrijke rol kunnen spelen in de opvolgingskwestie. 'Een militaire interventie is heel goed mogelijk. Het gaat om een eventuele oplossing die lijkt op wat vorig jaar gebeurde in Egypte', verklaart politicologe Bacalao.

Een machtige intieme vriend van Chávez die in dit Egyptische scenario naar voren zou kunnen stappen, is generaal Henry Rangel Silva, een omstreden oud-chef van de militaire inlichtingendienst die in januari werd benoemd tot minister van Defensie.

Maar veel arme Venezolanen, de politieke wervelkolom van Chávez, denken dat de president geen opvolger zal aanwijzen, zelfs niet als zijn gezondheid dramatisch verslechtert. 'Mijn commandant gaat niet delegeren, ook al belandt hij in een rolstoel', zei de 65-jarige 'chaviste' María Teresa Díaz begin deze week tegen Venezuela's staatszender VTV.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden