TWIJFEL VALSE AANTIJGINGEN

Als een meisje van 13 bij de politie aangifte komt doen van aanranding of verkrachting, en ze komt een paar dagen later op haar verhaal terug, was haar aangifte dan vals, of is die misschien onder druk ingetrokken? Een precaire vraag - vandaar dat de IACP, de International Association of Chiefs of Police, in 2005 bepaalde dat de vaststelling dat een aangifte vals is, alleen kan worden gedaan na een grondig onderzoek: er moet bewijs zijn dat de aanranding niet heeft plaatsgevonden (hun cursivering).


Het onderscheid is niet besteed aan Anton van Wijk en Annemiek Nieuwenhuis van Bureau Beke, die vorige week de krant haalden met hun rapport over valse aangiften van minderjarige meisjes. Zij vroegen gewoon aan alle hoofden van de zedenafdelingen van de politie hoe vaak bij hen valse aangiften door meisjes tussen 12 en 18 voorkwamen, dus 'waarvan de aangeefster zelf heeft toegegeven dat het een valse verklaring was'. En hoeveel waren er twijfelachtig, en hoeveel echt, wilden de onderzoekers verder weten. 'Ongeveer 20 procent van de aangiften van minderjarige meiden van aanranding of verkrachting is vermoedelijk vals,' meldde de Volkskrant.


Het rapport, Lastige verhalen, bestaat uit een literatuuronderzoek, de enquête, en een dossieronderzoek. Over het literatuuronderzoek kunnen we kort zijn: de schattingen lopen uiteen van 1,5 tot 90 procent, en bovendien kunnen de cijfers van jaar tot jaar wild fluctueren.


De enquêtes gingen naar de 25 politieregio's plus de Koninklijke Marechaussee. De onderzoekers kregen er 9 ingevuld terug - 16 regiohoofden hadden geen zin, tijd of data. 'De gegevens van deze negen regio's zijn om die reden als indicatief en niet als representatief te beschouwen,' schrijven de onderzoekers dan ook, waarna ze gewoon doorgaan met hun conclusies, tabellen en percentages.


Bijvoorbeeld tabel 4.2. Die betreft gegevens of schattingen van zeven regio's - elders in het rapport is nog een achtste regio beschreven, maar wat er met de enquêtes van de negende en van de marechaussee gedaan is, krijgen we niet te horen. In 2008 werden in de acht regio's 574 aangiften geregistreerd, daarvan waren er 8 vals (lees: ingetrokken). Dat is 1,4 procent. Dus lijkt het antwoord op de oorspronkelijke onderzoeksvraag: 1,4 procent.


Dat kan nooit de bedoeling zijn geweest, want, zoals de auteurs in de inleiding al weten, 'de politie is jarenlang te veel meegegaan in het verhaal van de vrouwen'. Om toch tot een bruikbaar percentage te komen, tellen ze ook de 'twijfelachtige' aangiften mee - 'de opsporingsfunctionaris heeft sterk het vermoeden dat het een valse aangifte betreft maar de aangeefster houdt voet bij stuk'. En omdat zoiets zich in de acht regio's in 17 procent van de aangiften voordeed, kunnen de onderzoekers concluderen dat 'een kleine 20 procent van de aangiften twijfelachtig of vals' is.


Waarna in de samenvatting de onderzoekers vol op het orgel gaan: 'Alles bij elkaar nemend, volgt daaruit dat een fors deel van de verhalen van minderjarige meisjes over het feit dat zij slachtoffer zijn geworden van een zedendelict (vermoedelijk) niet juist is.'


Verhalen en aangiften, vals, ingetrokken, betwijfeld en ongeloofwaardig - alles ligt nu op de grote, stemmingmakende hoop van, aldus de Volkskrant, 'vermoedelijk vals'. Waar de krant zelf direct nog een schep bovenop doet in een bijbehorend interview, want daarin blijkt opeens 'eenvijfde van de aangiften van een zedenmisdrijf door minderjarige meisjes vals. De groep die met een dubieus verhaal bij de politie komt, is nog groter.' Een paar treffende anekdotes van valse aangiften uit het dossieronderzoek op de pagina doen de rest.


Waarom zou Bureau Beke de zaak zo, ten koste van minderjarige meisjes, opblazen? Dat is niet geheel duidelijk - tot we bij de allerlaatste pagina van het rapport komen, bij de 'aanbevelingen'. De politie moet namelijk Bureau Beke in de arm nemen om een 'deskundigheidsbevorderingstraject' te starten. Het bureau is graag bereid zedenrechercheurs 'een instructie te geven in het beoordelen en kwalificeren van aangiften van zedendelicten door minderjarige meisjes', uiteraard met intervisiemeetings en consensusbesprekingen, waarna alsnog een beter kwantitatief onderzoek van start kan gaan. De hoop wordt steeds groter.


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden