Twijfel Tibetanen na zelfverbranding no. 99

De beelden zijn gruwelijk, net als de afloop. Met de honderdste zelfverbranding op komst vraagt Tibet zich af of de ultieme vorm van verzet tegen Chinese repressie het gewenste effect heeft.

VAN ONZE VERSLAGGEVER COR SPEKSNIJDER

AMSTERDAM - Een macabere mijlpaal: binnenkort zal de honderdste Tibetaan zich in brand steken uit protest tegen het Chinese bestuur in Tibet. Nadat 99 monniken, nonnen en andere activisten de afgelopen jaren voor deze ultieme vorm van verzet hebben gekozen, lijkt de volgende zelfverbranding onafwendbaar.

Volgens Tibetaanse leiders zijn het wanhoopsdaden van een volk dat geen andere mogelijkheid ziet om de aandacht van de wereld te vestigen op de vernietiging van zijn religie en cultuur. 'Het verzet wordt gevoed door jaren van politieke repressie, culturele assimilatie, sociale discriminatie, economische marginalisering en verwoesting van het milieu', aldus de Tibetaan Thubten Samphel, die verbonden is met de Tibetaanse regering-in-ballingschap.

China beschouwt de zelfverbrandingen als een misdaad en het aanzetten hiertoe als opzettelijke doodslag. Volgens Peking moedigt de 'kliek' rond de Dalai Lama, de geestelijk leider van de Tibetanen, aanhangers aan zich op te offeren voor politieke doeleinden.

Tibetaanse leiders ontkennen dit. Premier-in-ballingschap Lobsang Sangay heeft zich uitgesproken tegen deze acties, maar zegt dat ze pas zullen ophouden als Peking zijn greep op Tibet en Tibetaanse gebieden in China versoepelt. Zolang in Tibet geen enkele vorm van politiek protest is toegestaan, ziet hij geen einde komen aan de golf van zelfverbrandingen, die begon in 2009.

Onder Tibetanen lijkt de twijfel over het effect van deze dramatische vorm van verzet te groeien. Op een recente bijeenkomst van Tibetaanse ballingen in New Delhi werden vraagtekens geplaatst bij de zelfverbrandingen, die meer dan tachtig levens hebben geëist maar niet de gewenste internationale steun voor de Tibetaanse zaak hebben opgeleverd. Sommigen vroegen zich af in hoeverre deze daden te verenigen zijn met de boeddhistische leer.

De meeste Tibetanen die zichzelf in brand hebben gestoken, zijn tieners en twintigers. Volgens Thubten Samphel blijkt hieruit dat China de jonge generatie Tibetanen van zich heeft vervreemd. Ook jonge Tibetanen zijn trouw aan de Dalai Lama, terwijl zij hem nooit hebben kunnen zien. De Dalai Lama ontvluchtte zijn vaderland in 1959 en vestigde zich in India.

De Chinese autoriteiten treden hard op tegen zelfverbranding. Vorige week nog veroordeelde een rechtbank in de provincie Sichuan twee Tibetaanse monniken tot zware straffen omdat ze acht anderen zouden hebben aangemoedigd zichzelf te verbranden. Een van hen kreeg de doodstraf (die waarschijnlijk wordt omgezet in levenslang), de ander tien jaar cel.

De recente benoeming van een hardliner tot nieuwe gouverneur van Tibet is volgens waarnemers een teken dat Peking vooralsnog niet van plan is de teugels te laten vieren.

Tibetaanse activisten vrezen een verslechtering van de situatie in Tibet als de nieuwe partijleider Xi Jinping volgende maand ook formeel het presidentschap aanvaardt en in het begin van zijn ambtsperiode zijn gezag zal willen versterken. Optimisten daarentegen herinneren eraan dat de inmiddels overleden vader van Xi, een gematigd politicus, een vriendschappelijke verhouding had met de Dalai Lama.

Wat China betreft is Tibet er in zestig jaar van Chinees bewind alleen maar op vooruit gegaan. 'Steeds meer boeren, herders, monniken en nonnen plukken de vruchten van de moderne beschaving', schreef een onderzoeker van het Chinese Onderzoekscentrum voor Tibetologie in Peking. 'Herders zijn vanuit benauwde hutten overgeplaatst naar moderne gebouwen.'

Human Rights Watch komt tot een andere beoordeling van het 'Nieuwe Socialistische Platteland' op de Tibetaanse hoogvlakte: volgens de mensenrechtenorganisatie wordt de plattelandsbevolking zonder passende compensatie tot verhuizing gedwongen, van haar traditionele kostwinning beroofd en tot een lagere levensstandaard veroordeeld.

Er worden heimelijke arrestaties verricht en gevangenen worden gemarteld. Vorige zomer stierf nog een monnik na langdurige foltering in een politiecel in Ganzi in de provincie Sichuan. Zijn misdaad? Het ophangen van een poster voor onafhankelijkheid van Tibet.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden