‘Twijfel is mijn motor’

Paul Smulders (45) is kunstenaar, vader en partner. Chaos is voor hem het begin van zijn kunst, maar altijd is er de twijfel....

‘In ons grote artsengezin was het toch de bedoeling dat er werd gestudeerd aan een universiteit. Maar eenmaal in Amsterdam, begonnen aan mijn studie geschiedenis, bleef ik tekenen en schilderen. Het drong zich op. Ik wilde dingen maken. Ik had veel gereisd naar Italië, en daar kwam ik in kerken met die mooie plafondschilderingen. Dat scheppen wilde ik me eigen maken. Ik wilde scheppen vanuit het niets. Die drang was groter. Ik wilde technieken en bagage verzamelen om dit te kunnen uitbouwen.

‘Mijn studie geschiedenis maakte ik dus niet af. Uit teleurstelling wilde mijn vader de particuliere opleiding aan de Akademie voor Beeldende Kunsten niet betalen. Ik nam een bijbaan en begon aan een vierjarige opleiding. Maar kunstenaar word je pas daarna. Dat proces voltrekt zich langzaam, eenzijdig en intensief. Milaan, waar ik het jaar daarna met een beurs kon studeren en werken, deed me heel goed.

‘Nu kon ik me openstellen voor de zoektocht in mijn hoofd. Voor het zoeken naar een andere werkelijkheid als commentaar op de werkelijkheid om me heen. Zoeken is de enige voorwaarde voor ontwikkeling en groei. Twijfel, direct gerelateerd aan nieuwsgierigheid, is daarin een groot goed. Twijfel heb ik nodig om te groeien, het is mijn motor.

‘Ik werk heel associatief, het beeld ontstaat tijdens het schilderen. Mijn eerste zoektocht was in zwart-wit. Halverwege de jaren negentig kreeg ik veel behoefte aan kleur, mijn belangstelling ging nu veel meer naar het materiaal waarmee ik werk; acryl, olieverf, (spuit)lak, beits, inkt en tegellijm. Mijn schilderijen werden veel explosiever.

‘Ik schilderde de werkelijkheid; de mensen op straat, in een landschap. Maar dan in heel andere kleurstellingen, met andere accenten, waardoor er toch een andere werkelijkheid ontstond. In vervolg daarop voegde ik nieuwe elementen toe door gebruik van bestaande beelden uit de media. Ik ontwikkelde ook een druktechniek waarmee ik mediabeelden over het geschilderde beeld kan leggen en waardoor een bepaalde gelaagdheid ontstaat. Hierin breng ik nu het grafische, technische en de natuur, de kwetsbaarheid samen. Het is wel een zoeken naar balans. Ik creëer eerst chaos, en vanuit die chaos ga ik ordenen.

‘Ik geef mijn werk geen titels meer. Daarmee voer ik de zoektocht op, ook voor de toeschouwer, die ik wil aanzetten tot denken. Ik wil hem uitnodigen om via eigen associaties tot een titel te komen.

‘Mijn eerste, grote liefde is het schilderen. Het is het zoeken, het experimenteren, de reis met elementen die ik onderweg heb opgepikt als ik het pontje neem of wanneer ik op de trein wacht. Ik denk wel dat mijn vrouw en mijn zoon het af en toe een beetje veel vinden. Maar zij laten het me doen, omdat ze weten hoe belangrijk dit voor me is. Mijn zoon is ook geïnteresseerd, maar mijn liefde voor het vak wil ik hem niet opdringen. Mijn vrouw is theaterproducent en zij heeft haar eigen bezigheden. We kunnen elkaar heel vrij laten.

‘Kunstenaar zijn is een solistisch proces. In feite zit niemand op je werk te wachten. Gelukkig kan ik ervan leven. Geregeld exposeer ik, in binnen- en buitenland. Kunst ontstaat pas daar waar mensen gaan reageren op wat is gemaakt. Een schilderij, alle kunst, komt pas echt tot leven bij confrontatie. Maar als ik een serie exposeer, is het telkens opnieuw doodeng – dan voel ik me kwetsbaar en komt mijn faalangst naar boven.

‘Toch is de communicatie tijdens tentoonstellingen erg leuk. Ineens ervaar ik dat de sporen die ik in mijn werk heb nagelaten de geest van anderen mobiliseert. Ze gaan ermee aan de haal, met heel andere associaties. Dat geeft mij weer een extra dimensie in mijn ontwikkeling. Wat ik wil laten zien is het onzichtbare, dat wat je wel kunt ervaren maar niet kunt benoemen. Reacties leren mij of ik daarin ben geslaagd. Mijn grootste angst is dat het niet meer communiceert, en dat zou heel erg zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden