Column

Twentse school shooting

Hoe Marieke Nijkamp een Amerikaanse bestseller schreef

Marieke Nijkamp uit Hengelo.

Wie de jeugd aan het lezen wil krijgen, moet eens luisteren naar Marieke Nijkamp uit Hengelo. Sinds vorige week staat haar psychologische thriller This is where it ends op nummer zes van de New York Times-bestsellerlijst voor 'Young Adult'-boeken. Het verhaal volgt vier tieners gedurende een schietpartij van 54 minuten op een Amerikaanse school. Ieder heeft zijn eigen reden de jongen met het geweer te vrezen.

Toen Marieke Nijkamp (30) in januari aan een bescheiden promotietourneetje in Amerika begon, bleken de eerste 30 duizend exemplaren daar al uitverkocht. Een Amerikaanse bestseller, geschreven in Twente: een verbazingwekkende prestatie, helemaal als je bedenkt dat Marieke dit boek in het Engels schreef. De concurrentie in het Engelstalig taalgebied is groot. En 'Young Adults' is een lastig genre: lezers vanaf een jaar of 12, net als ze er vaak de brui aan geven.

Maar terwijl de Spaanse en Franse rechten allang zijn verkocht, moeten Nederlandse uitgevers nog bedenken of ze This is where it ends hier willen vertalen. Wat het Nederlandse jeugdboekenprobleem wel weergeeft.

Ik kan me over zoiets opwinden. Dankzij een zoon die toevallig graag leest ontdekten we, toen we in Amerika woonden, het grote aanbod van fijne Engelstalige tienerboeken. Maar terug in Nederland las hij zelden een Nederlands jeugdboek uit: te 'kinderachtig', 'tobberig' of 'alweer geen plot'. Het bleef bij Engelstalige boeken, maar hij bleef tenminste lezen. En nu is hij 14 en leest hij zonder morren voor school De donkere kamer van Damokles: prima plot.

Voor jonge kinderen zijn er veel prachtige Nederlandse boeken. Maar voor tieners? Als Harry Potter eenmaal uit is, blijven de overleden Thea Beckman en Tonke Dragt (85) niet voor niets de onvolprezen jeugdauteurs. Waar zijn hun Nederlandse opvolgers? Wij missen een ruime keus aan boeken die tieners ook graag lezen. Die gaan dus een paar cruciale leesjaren gamen. Waarna de stap naar de volwassen leestlijst wel erg groot is.

'Je moet tieners heel serieus nemen', zegt Marieke Nijkamp bedachtzaam. 'Dat ís ook moeilijk, maar leuk. Alles om ze heen is zo intens.' Ze ontvangt me in het rijtjeshuisje van haar moeder, die net als haar twee zussen een carrière in de zorg had. Haar vader heeft ze nooit gekend. Marieke ging naar het vwo. Op school was ze vaak al na een paar maanden door de stof voor het hele jaar heen. Dan mocht ze de rest van de tijd boeken lezen.

Haar eerste boek schreef ze op haar 11de: 'Zo'n typisch fantasy-verhaal, met elfen en een queeste.' Ze stuurde het naar uitgeverij Lemniscaat en kreeg een aardig briefje retour ('Helaas past u niet in ons fonds'), ze heeft het nog.

Thriller over een schietpartij van 54 minuten op een school in de VS.

Ik vraag welke Nederlandse literatuur zij graag als tiener las. Ze denkt lang na. Het Vlaamse magisch realisme van Hubert Lampo, zegt ze dan.

Ze studeerde af in geschiedenis en in filosofie en werd toen parttime gemeenteambtenaar in Hengelo: drie dagen, kon ze de andere dagen schrijven, en veel reizen. Ze is verknocht aan FC Twente, een club waarin ze haar eigen verbetenheid herkent. Maar ze gaat ook graag weekends naar Londen, toneelvoorstellingen bekijken. En ze reist veel, naar Amerika, voor vrienden die ze via internet leerde kennen. Online heb je een hechte gemeenschap van Engelstalige jeugdboekenschrijvers.

Ze noemt zichzelf koppig, en een perfectionist. Ze bleef na haar 11de continu schrijven, al snel in het Engels, de taal van de boeken die ze het liefst las. Stuurde drie manuscripten tevergeefs van Hengelo naar Amerikaanse literair agenten. Bij het vierde was het raak.

Kort na de schietpartij op de Amerikaanse basisschool Sandy Hook in 2012 begon ze aan dit boek. Ze las het duizenden pagina's tellende onderzoeksrapport en alle boeken over schietpartijen op scholen, zoals Columbine van Dave Cullen. Ze beluisterde noodoproepen die zijn bewaard. Hoorde Amerikaanse vrienden uit.

Daar vindt niemand het raar dat een jonge vrouw uit Hengelo een Amerikaans trauma van binnenuit beschrijft, nog wel voor Amerikaanse tieners. Je zou de Nederlandse jeugdliteratuur wat van die ruimdenkendheid gunnen. Maar vooralsnog maakt alleen Boekhandel Broekhuis te Hengelo er een missie van This is where it ends in Nederland uitgegeven te krijgen, grijnst Marieke.

Vol plaatsvervangende schaamte schud ik mijn Randstedelijke hoofd. 'Je hoeft echt niets van de verplichte leestlijst af te halen om tieners aan het lezen te krijgen', zegt Marieke Nijkamp. 'Je hoeft er alleen maar wat aan toe te voegen.'

Sinds vorige week een New York Times-bestseller.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden