Twents machtsspel van alfamannetjes

Wat gebeurde er precies in 2007 in Dinkelland? De burgemeester werd naar huis gestuurd, de bevolking was woest. Journalisten Marco Krijnsen en Willem Boverhof zochten het uit.

De burger en de politiek kwamen zelden in Nederland zo met elkaar in conflict als drie jaar geleden in de Twentse gemeente Dinkelland. Toen de gemeenteraad burgemeester Frans Willeme wegstuurde, kwam de bevolking massaal in opstand. Zij eiste uitleg en verklaringen, maar stuitte op een muur van stilzwijgen bij de wethouders. Terwijl de in het nauw gedreven burgemeester er van alles uitgooide. Acht integriteitskwesties werden door een extern bureau uitgezocht.


Met het boek Dossier Dinkelland duiken de journalisten Marco Krijnsen en Willem Boverhof opnieuw in de affaire. Hun analyse: het was een gevecht tussen alfamannetjes - leiders van de kudde.


Het was nog helemaal niet eenvoudig om de onderste steen boven te krijgen, zegt Boverhof. 'De gemeentesecretaris met wie het conflict met de burgemeester in het college begon, weigerde met ons te praten en de drie betrokken wethouders wilden alleen in algemeenheden op de zaak ingaan.'


Zij willen nog steeds niet het achterste van hun tong laten zien?


'Zij hebben één keer hun frustraties gemeld, dat was op de raadsvergadering van 20 november 2007. Het ging vooral om futiliteiten. De burgemeester wenste bijvoorbeeld met u aangesproken te worden. Kom op zeg: daar heb je het toch als collega's over.'


Was dat het enige probleem?


'Je kunt er met verschillende blikken naar kijken. Met de blik van een communicatiedeskundige en zeggen dat de niet-uitgesproken irritaties de wethouders in elkaars armen hebben gedreven. Met de blik van de jurist en zeggen: een burgemeester die 19 jaar goed functioneert, kun je niet zomaar wegsturen. Met de blik van een psycholoog en de nadruk leggen op de botsende karakters, en met de blik van een bestuurskundige en spreken over het mislukken van het dualisme.


'Wij hebben voor de sociaal-maatschappelijke insteek gekozen. Alleen op het platteland kan zo'n affaire zo uit de hand lopen. Iedereen komt elkaar steeds tegen, je wordt gedwongen stelling te nemen. Voor burgemeester Leers van Maastricht werden 1.200 handtekeningen opgehaald, hier ging het om 7.412 stuks.


'Niemand kon het maken om tegen Willeme te zijn. Terwijl de meeste inwoners hem ook een afstandelijke man vonden, vonden ze het onacceptabel dat hem zonder duidelijke reden onrecht werd aan gedaan.'


Ik lees over een arrogante, ijdele burgemeester die de gemeente als een autoriteit leidde en geen sterke krachten naast zich duldde.


'Het ging om een strijd om de macht: jonge ambitieuze wethouders tegenover een ervaren burgemeester. Maar dit was in een stad nooit zo uit de hand gelopen.'


Toch maar een gekozen burgemeester?


'Dat is geen garantie voor een complementair team. Als het dualisme goed had gewerkt, was Willeme nooit weggestuurd. Het was uiterst vreemd dat het CDA en de PvdA als een blok achter hun wethouders gingen staan toen die de burgemeester wegstuurden. Kort daarvoor hadden dezelfde partijen dezelfde burgemeester nog met uitstekende rapportcijfers herbenoemd. '


'Willeme is een jurist, een man van regels. In alle zaken die hij aan de orde heeft gesteld over de wethouders, school een kernwaarheid. Niet voor niets is het machtsmisbruik van een wethouder (Evert Jan Krouwel bestookte zijn buren met een dwangbevel in een conflict over het gebruik van hun tuin, red.) drie keer in het college aan de orde geweest. Het was hem een gruwel.'


Hoe gaat het nu in Dinkelland?


'De hoofdrolspelers spreken elkaar niet. Willeme is ook opgehouden ze gedag te zeggen. Zijn ontslagregeling kwam pas deze week rond. De publicatie van ons boek (vandaag, red.) heeft dat een push gegeven. Ik verbaas me erover dat Lokaal Dinkelland, die door de affaire op het pluche geholpen is, dit niet eerder heeft geregeld. Maar zoals dat steeds gaat: binnen nu en een paar weken zullen we daar het fijne van weten.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden