TWEEVERDIENERS BEVOORDEELD

VAN het Nederlandse belastingsysteem wordt vaak gezegd dat het kostwinners buitensporig bevoordeelt. Vooral de mogelijkheid om de belastingvrije voet aan de kostwinner over te dragen wordt beschouwd als een grootscheepse subsidie aan alleenverdieners....

Nu liggen discussies over inkomensbeleid politiek altijd gevoelig. Recht en krom vallen met moeite te onderscheiden. Je kunt allicht een definitie van gelijkberechtiging vinden volgens welke het huidige stelsel kostwinnershuishoudens bevoordeelt. Het CDA beweerde in zijn verkiezingsprogramma echter precies het omgekeerde: kostwinners worden achtergesteld ten opzichte van tweeverdieners. Het moet gezegd: ook voor dat standpunt valt wat te zeggen.

Wat is de kwestie? Laten we twee huishoudens met een gelijk bruto inkomen van 80 duizend gulden vergelijken. In het ene huishouden brengt een kostwinner het volle bedrag binnen, terwijl in het andere huishouden twee verdieners ieder 40 duizend gulden verdienen. Men zou kunnen denken dat gelijkberechtiging inhoudt dat beide huishoudens bij een gelijk bruto inkomen netto evenveel moeten overhouden. Hoe men het betaald werk tussen beide partners verdeeld, gaat de overheid geen fluit aan.

In dat geval heeft het CDA gelijk: het huidige stelsel bevoordeelt tweeverdieners. Het kostwinnershuishouden houdt netto drieduizend gulden minder over. De reden is dat over inkomens tot 50 duizend gulden per jaar 38 procent belasting moet worden betaald. Daarboven geldt een tarief van 50 procent. De tweeverdieners uit het voorbeeld blijven beiden onder deze grens en betalen daarom slechts 38 procent, terwijl de kostwinner over de bovenste 30 duizend gulden het hoge tarief van 50 procent moet betalen.

Het argument dat kostwinners worden bevoordeeld via de AOW-premies is lariekoek. Tweeverdieners moeten inderdaad twee keer AOW-premie betalen, terwijl een kostwinner maar één keer betaalt. De AOW-premie is echter deel van het eerdergenoemde lage belastingtarief van 38 procent. Kostwinners zouden met alle plezier ook twee keer AOW-premie betalen: in plaats van het hoge tarief van 50 procent zouden zij dan slechts 38 procent over die bovenste 30 duizend hoeven te betalen.

Het is dan ook aardig om te zien hoe bij deze kwestie de standpunten dwars door de politieke links-rechts scheidslijn lopen. Aan het ene uiterste treft men de VVD en D66, die het stelsel op termijn zo willen veranderen dat het voordeel voor tweeverdieners in bovenstaande voorbeeld oploopt van drieduizend naar zesduizend gulden per jaar. Het CDA staat aan het andere uiterste. Die partij wil(de) het stelsel zo wijzigen dat het voordeel van tweeverdieners wordt teruggebracht tot nul. De PvdA en GroenLinks vormen hier het gulden midden. Alhoewel het standpunt van de PvdA nog niet definitief is, lijken deze partijen iets te willen wijzigen aan de techniek van het stelsel. De invoering van een negatieve inkomstenbelasting maakt de kostwinnerstoeslag overbodig. Die maatregel laat de inkomensverhouding tussen tweeverdieners en kostwinners echter hoegenaamd onverlet.

Nu hoeft gelijkberechtiging van groepen niet het enige uitgangspunt voor de inrichting van het belastingstelsel te zijn. We kennen tal van regelingen en toeslagen voor deze of gene groep. Waarom dan geen belastingvoordelen voor tweeverdieners? Die stimuleren immers de emancipatie van vrouwen. Ik heb grote twijfels of we het belastingstelsel daarvoor moeten gebruiken.

De afgelopen vijftien jaar is de inkomensongelijkheid tussen huishoudens sterk opgelopen. Waarschijnlijk is vooral de opkomst van hoog opgeleide en dus goed betaalde tweeverdieners daar debet aan. De politiek komt daarmee voor een dilemma te staan. Enerzijds wil men vanwege de emancipatie het tweeverdienerschap stimuleren. Anderzijds streeft de politiek nog steeds een evenwichtige inkomensverdeling na. VVD en D66 laten zich meer gelegen liggen aan de belangen van tweeverdieners dan aan een evenwichtige inkomensverdeling. PvdA, CDA en GroenLinks houden de evenwichtige inkomensverdeling meer in het oog. Niet voor niets roerde Margreet de Boer bij haar aantreden als minister juist dit thema aan.

Het wordt de komende tijd nog spannend. De paarse partijen zijn opnieuw verdeeld. De recente bezuinigingen op de kinderbijslag hebben ongetwijfeld kostwinnershuishoudens gemiddeld zwaarder getroffen dan tweeverdieners. Heerma vroeg toen al beleefd hoe de PvdA dat aan haar kiezers ging uitleggen. Binnenkort komt het wetsvoorstel van de VVD-kamerleden De Korte en Van Rey aan de orde. Daarin wordt de kostwinnerstoeslag op termijn afgeschaft. Heerma zit gebeiteld, het CDA gaat straks nog eens drie zetels omhoog. Als ik paars was, telde ik mijn knopen nog eens na.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden