nieuws raketlanceerinstallatie

Tweet met satellietbeelden Trump is voer voor wetenschappers en vijanden

De foto van een Iraanse lanceerinstallatie die Trump zaterdag op Twitter zette, is afkomstig van de zogeheten KeyHole-satelliet. Dat blijkt onder meer uit een analyse van de Nederlandse volger van spionagesatellieten Marco Langbroek.

De foto van een Iraanse raketlanceerinstallatie die president Trump dit weekend op Twitter plaatste. Beeld AP

De verbazing was zaterdag groot. In een tweet onthulde president Donald Trump een foto van de Semnan Launch Site One, een Iraanse raketlanceerinstallatie.

‘In het verleden kregen mensen gevangenisstraf als ze dit soort beelden openbaar maakten’,  zegt spionagesatellietvolger Marco Langbroek. Zo draaide een analist van de Amerikaanse marine in 1985 twee jaar de bak in nadat hij drie satellietbeelden lekte aan de pers. ‘In de zeldzame gevallen dat de Amerikaanse overheid zélf foto’s openbaar maakte, verlaagde ze altijd eerst de resolutie. Dat dit nu naar buiten komt in een tweet, alleen zodat Trump even lekker kan opscheppen, is echt ongekend.’

Mogelijk was de tweet geen blunder, maar een staaltje politiek spierballenvertoon. ‘Deze foto zegt ook: we zien alles wat jullie doen tot in detail’, zegt Langbroek. ‘Dat kun je zien als waarschuwing, nu de spanningen tussen beide landen oplopen.’ Trump zelf zei tegen verslaggevers van onder meer The New York Times dat hij het ‘volste recht’ had om de foto openbaar te maken.

Kriebelen

Volgens Langbroek bevestigt de foto wat kenners al langer vermoeden. ‘Je kunt zien hoe krankzinnig goed de resolutie van deze satellieten is. Analisten uit landen als Rusland of China kunnen er waarschijnlijk nog meer details uithalen. In welke golflengten de gebruikte sensoren meten, bijvoorbeeld. Dat is het soort informatie waarvan je hoopt dat je tegenstanders het niet in handen krijgen.’

Zodra hij de foto zag, begon het bij Langbroek al te kriebelen. Meteen zocht hij uit van welke satelliet het beeld afkomstig moest zijn. Hij analyseerde daarvoor de schaduwen op de foto, die onthulden op welk moment van de dag het beeld gemaakt moest zijn. Bovendien kon hij aan de vorm van het lanceerplatform – op de foto ovaal, in werkelijkheid cirkelvormig – afleiden in welke hoek de foto gemaakt was. 

Op die manier kon Langbroek berekenen wanneer en in welke baan de satelliet boven het lanceerplatform hing. De uitkomst hield hij naast de baaninformatie die hij eerder al had verzameld over de gedragingen van spionagesatellieten. Daaruit concludeerde hij dat de foto die Trump twitterde gemaakt was door satelliet USA-224, een van vier zogeheten KH-11 Evolved Enhanced Crystal-satellieten, onder liefhebbers beter bekend als ‘KeyHoles’. Zo’n apparaat is een soort omgekeerde versie van NASA's ruimtetelescoop Hubble, die in dit geval niet naar de sterrenhemel kijkt, maar naar de aarde.  

Detective 

Zijn resultaten publiceerde Langbroek op zijn blog SatTrackCam. Langbroek behoort tot een groepje van enkele tientallen spionagesatellietvolgers, dat dit soort apparaten in de gaten houdt. Spannend, zegt hij. ‘Je speelt een beetje detective.’ Maar ze hebben vooral ook de overtuiging dat het noodzakelijk werk is.  ‘Dit soort satellieten speelt een grote rol in allerlei geopolitieke beslissingen. Of je een land binnenvalt, bijvoorbeeld’, zegt hij. ‘Daar moet je als democratie controle op kunnen uitoefenen.’

Satelliet USA 224 trekt in 2014 over Leiden. Omdat de foto is gemaakt met een belichtingstijd van enkele seconden is zijn baan zichtbaar als streep tussen de sterren. Beeld Maco Langbroek

In totaal houden de spionagesatellietvolgers zo’n driehonderd objecten in de gaten, die worden beheerd door landen als Amerika, Japan en Duitsland. ‘De satellieten van Rusland en China hoeven we niet te volgen. Dat doet Amerika zelf al. Die baangegevens maken ze gewoon openbaar.’

Langbroek noemt het ‘belachelijk’ om te veronderstellen dat je dit soort apparaten geheim kunt houden. ‘Zo’n KH-11 is bijvoorbeeld zo groot dat je hem met het blote oog aan de nachtelijke hemel kunt zien. Vanuit mijn achtertuin in Leiden zie ik ze als heldere puntjes overvliegen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden