Tweehonderd boerinnen versus Marianne Thieme

Boerinnen voeren actie tegen motie Marianne Thieme

Ruim een week geleden zaten ze nog in de buik van hun moeder. Nu lurken de twee zwart-witte kalfjes dorstig aan de fles die boerin Agnes de Boer uit het Groningse Leens hen voorhoudt. Harde slurpgeluiden klinken door de stal. Zoals vrijwel alle Nederlandse melkveehouders scheidde De Boer (23) - haar in een staart, roze overall en kaplaarzen - de jonkies direct na de geboorte van de moederkoe.

Kalveren in een kalverhouderij. Beeld anp

De Partij voor de Dieren (PvdD) ziet dat graag anders. Fractievoorzitter Marianne Thieme kreeg begin februari een motie door de Tweede Kamer voor het onderzoeken van een plicht voor boeren om kalfjes na de geboorte nog een poos bij de koeien te houden. Een jong hoort nou eenmaal bij de moeder, vindt de partij. Een groep van ruim 200 boerinnen ziet echter niets in zo'n plicht. Vandaag gaan zij naar het plein voor het Tweede Kamergebouw, waar ze een brief tegen het PvdD-plan aanbieden aan de landbouwwoordvoerders van de politieke partijen.

De Boer is één van hen. Twee jaar geleden deed de jonge boerin op haar zonnige erf in de uitgestrekte landerijen vlak onder het Wad een proef waarin ze haar kalfjes tien weken lang bij hun moeder hield. Het was geen succes.

Tam maken

Kalfjes die tussen de andere koeien opgroeien, raken niet gewend aan mensen. 'Ze worden heel wild. Het duurt heel lang om ze tam te maken. Je moet ze tussen de kudde vandaan vangen, aanhalen, brokjes geven.' Ook als ze volwassen zijn, blijven de kalfjes vaak angstig en gestresst tegenover mensen.

De Boer loopt van de stal met de kalfjes, naar de stal waar de volwassen koeien staan. Ze wijst op een exemplaar met een groene neusring met stompe stekels eraan. 'Die draagt ze omdat ze ook als volwassen koe nog bij de andere koeien probeerde te drinken.' Afwijkend gedrag dat een gevolg is van opgroeien met de moeder, denkt de veehoudster.

Meer duurzaamheid

De niet-gescheiden kalveren blijven altijd schuw en laten zich later maar lastig melken, weet De Boer. 'En ze drinken ook de helft van de melk van de moederkoe op.' Kortom: alle moeilijkheden zijn slecht voor de melkproductie, en zo worden de kwakkelende melkveeboeren weer in hun portemonnee geraakt.

Velen kunnen dat niet opvangen, weet ook PvdD-leider Marianne Thieme. 'De Nederlandse melkveehouderij zit in een ratrace om maar zoveel mogelijk te produceren, vaak onder de kostprijs.' Thieme denkt dat het rendabeler is als de sector zich afkeert van de huidige hang naar industrialisatie en meer voor duurzaamheid gaat.

Dat kan juist door de kalfjes bij hun moeder te laten blijven, vindt Thieme. 'Zo gaan de koeien meer terug naar hun natuurlijke gedrag. Het dierenwelzijn neemt daardoor toe.' Tegenover het verhaal van De Boer staan volgens Thieme boeren die wel goede ervaringen hebben met experimenten waarin de kalfjes de eerste weken bij hun moeder stonden. 'Ik ken veertig boeren die het al doen. Die zijn over het algemeen heel tevreden.'

Onvermijdelijk afscheid

Dat beaamt Cynthia Verwer, die voor het Louis Bolk Instituut in Driebergen-Rijsenburg de afgelopen jaren onderzoek deed naar kalfjes die de eerste weken bij hun moeder doorbrengen. Volgens Verwer kan de aanpak de koeien juist minder angstig maken om gemolken te worden. 'Als de kalfjes tussen de andere koeien staan, zien ze hoe die de melkmachine in gaan. Zo kennen ze het reilen en zeilen al, als ze later zelf aan de beurt zijn.'

Maar tam of niet, uiteindelijk zullen de kalfjes alsnog weg moeten bij hun moeder. Het onvermijdelijke afscheid is dramatisch voor zowel moeder als kalf, zeggen de protesterende boerinnen. Bij De Boer wilden de kalfjes zo graag terug naar hun moeder, dat ze uit hun hok sprongen.

'Het blijft altijd een moment van stress', erkent Thieme. 'Maar dat is scheiding direct na de geboorte ook.' De koeien van De Boer vinden het volgens de boerin niet erg als hun kalf direct wordt weggehaald: die willen na hun bevalling alleen maar snel terug naar hun stalgenoten.

Onderzoekster Verwer denkt dat acuut scheiden wel degelijk stress oplevert. Zij ziet een oplossing in geleidelijke scheiding. 'In de natuur gebeurt het uiteindelijk ook, zij het langzamer. Het kalf krijgt steeds minder kans om bij zijn moeder te drinken.'

Er bestaan speciale stalsystemen die dat mogelijk maken. Alleen: daarvoor moeten de bestaande faciliteiten worden aangepast en dat kost geld. Een drempel voor kleine bedrijven, meent De Boer. Maar als de supermarkten eerlijke melkprijzen gaan rekenen, is die volgens Thieme niet onoverkomelijk.

Melkboerin De Boer is niet tegen het samen houden van moederkoe en kalf, benadrukt ze terwijl ze de koeienstal uit loopt. Een haan rent over het erf en kraait door haar verhaal heen. 'Als je er de tijd en passie voor hebt, snap ik heel goed dat je het doet.' De Groningse is alleen tegen de door Thieme beoogde plicht. Ze pleit voor keuzevrijheid. 'Het is echt een totaal andere manier van boer zijn. Alsof een bakker ineens een schoenmaker moet worden. Ik zou ook willen dat het bij mij kon, maar dat is niet realistisch. Er moet wel brood op de plank komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.