Tweedeling of hogere premie

Wilt u tweedeling in de zorg of een fors hogere premie?

Mevrouw Citroen en mevrouw Mik schuifelen samen door de gang van het verpleeghuis. Verzorgende Alida komt mevrouw Mik halen om met haar te gaan wandelen. Dat zit in haar pluspakket. Mevrouw Citroen mag niet mee, want zij heeft geen pluspakket. Bij de bezigheidstherapie vanmiddag mag ze wel toekijken maar niet meedoen. En als mevrouw Mik een glas wijn krijgt bij haar eten, krijgt mevrouw Citroen een glas water.

’s Avonds helpt Alida mevrouw Mik met douchen. Zuster, mag ik ook douchen, vraagt mevrouw Citroen. Natuurlijk, wil Alida zeggen, maar ze bedenkt zich net op tijd. Van haar AOW kan mevrouw Citroen geen pluspakket betalen.‘Als u vaker dan eens per week wilt douchen, moet u bijbetalen of de mantelzorg vragen.’ Die zin leerde ze op cursus.

Het klinkt goed maar de mantelzorg is in het geval van Mevrouw Citroen een neef van 58 met een drukke baan aan de andere kant van het land. Bovendien is mevrouw Citroen dementerend en slechthorend, dus ze begrijpt er niets van. ‘U kunt bijbetalen, met een pluspakket’, legt Alida nog maar eens uit. Mevrouw Citroen kijkt haar verwilderd aan en begint te huilen.

Uitleg en troost zitten niet in het pluspakket, daar heeft iedereen recht op. Maar Alida mag er niet veel tijd aan besteden. Want in die tijd kan ze ook iets doen wat wel extra geld opbrengt, zoals meneer Taksma – ook een pluspakket – helpen met douchen. Alida streelt de huilende mevrouw Citroen even door het haar en slikt zelf ook een traan weg. Heet dit zorg?

Het is nog geen praktijk maar er is al wel toe besloten: het pluspakket in de zorg voor ouderen en gehandicapten (en later zullen de psychiatrische patiënten volgen). Bijbetalen voor ‘extra’s’ zoals begeleiding bij wandelen, ziekenhuisbezoek of dagelijks douchen. Instellingen bereiden zich momenteel voor op de invoering.

Cursus
Zorgverleners hebben er grote moeite mee, dus worden ze massaal op cursus gestuurd. Alleen zo kunnen we in het licht van vergrijzing en stijgende kosten voor iedereen het basisniveau handhaven, krijgen ze te horen.

Bovendien leven rijke mensen hun hele leven luxer dan arme, waarom zou dat op hun oude dag ineens niet meer mogen? Daar zit iets in. Maar je kunt het ook omdraaien: mevrouw Citroen heeft haar hele leven al moeten toezien hoe rijke mensen een prettiger leven leiden dan zijzelf. Kan ze dan zelfs de laatste paar jaar niet gelijk behandeld worden?

En zelfs als je ongelijke behandeling acceptabel vindt, zou je armere mensen de vernedering moeten besparen. De vernedering dagelijks te zien, te voelen en te ruiken dat hen iets onthouden wordt wat rijkere huisgenoten wel krijgen. Een fatsoenlijke samenleving, betoogt de door de PvdA omarmde Israëlische filosoof Margalith, heeft geen instituties die mensen vernederen.

Tehuizen
Als je tweedeling in de zorg al verdedigbaar vindt, maak dan aparte tehuizen voor rijke en arme mensen. Dan wordt armen niet de hele tijd ingepeperd dat ze van alles missen.
Een scheiding tussen basiszorg voor iedereen en luxezorg voor rijken zou misschien nog te verdedigen zijn wanneer de basiszorg echt goed was.

Maar dat is niet het geval. De huidige staatssecretaris Jet Bussemaker werkt zeker aan verbetering, maar het leven in een zorginstelling is vaak nog een bittere ellende.

Met de invoering van het pluspakket gaat de ellende voor arme mensen gewoon door, maar verliest de aandacht van media en dus van de politiek. Het is geen lot meer dat ons allen kan treffen.

De familieleden van de politici, journalisten, de ombudsman en anderen die aan de bel kunnen trekken, hebben straks allemaal een pluspakket. Dus vernemen we van het lot van de mensen zonder pluspakket straks nog even weinig als van bijvoorbeeld asielzoekers in opvangcentra.

Stilletjes
Hoe kan zoiets ingrijpends zo stilletjes worden ingevoerd? Er is helemaal geen publiek debat over gevoerd. Er is ons geen politieke keuze voorgehouden.

We willen of kunnen gelijke zorg voor iedereen niet meer betalen, wordt verondersteld. We hebben liever tweedeling tussen arm en rijk dan hogere belastingen en premies. Maar is dat wel zo?

Stop de persen met die malle cursusboeken waarin verzorgenden leren om mevrouw Mik beter te behandelen dan mevrouw Citroen en haar leed daarover te negeren? Het is een referendum waard: wat heeft uw voorkeur? Niet of u voor of tegen bent, want dan is de meerderheid natuurlijk tegen. Idealen zijn zelden gratis. De vraag voor het referendum moet moeten zijn: wilt u tweedeling in de zorg of een fors hogere premie?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden