Tweedeling in onderwijs: 'Ik heb als arbeiderskind geluk gehad'

De brieven van donderdag 15 april.

Leerlingen van de 5e Montessorischool Watergraafsmeer in Amsterdam zijn maken de Citotoets.Beeld ANP

Brief van de dag Ik heb als arbeiderskind geluk gehad

Kinderen die even slim zijn, maar in een ander milieu zijn geboren, hebben ongelijke kansen in het onderwijs, leren we van de Onderwijsraad (Ten eerste, 14 april). Die ongelijkheid is in Nederland sterker dan elders en de laatste jaren neemt die toe.

Onderbenutting van talent heeft grote invloed op iemands leven: onderwijs bepaalt je kansen op de arbeidsmarkt, je persoonlijke ontwikkeling en wie je vrienden zijn. Mijn broer en ik, we komen - ouderwets gesteld - uit een arbeidersmilieu en we zijn beiden op de universiteit geëindigd. Dankzij de Cito-toets en de mogelijkheid om te 'stapelen' in het onderwijs. De opa van mijn vriend was dat niet gegund.

Die was veel te slim voor zijn monotone werk in de textielfabriek en leed daaronder. Mijn ouders zouden het advies van de basisschoolleraar nooit tegenspreken. De opa van mijn vriend mocht niet doorleren, hij zat in het verkeerde milieu. Juist de Cito-toets en de mogelijkheid tot stapelen wordt de laatste jaren ondermijnd. Herstel die mogelijkheden en geef gelijk begaafden zo veel mogelijk gelijke kansen. Dan krijgt iedereen de mogelijkheid met zo min mogelijk omwegen en weerstand zijn plek in de samenleving te vinden.

Joris Brekelmans, Nijmegen

In slaap gevallen?

Kinderen van hoger opgeleiden hebben meer kansen op een betere opleiding (Voorpagina, 14 april). Is dat nu echt nieuw? In 1972 heb ik op de pedagogische academie gezeten. Al in dat eerste jaar kreeg ik te leren dat op wat toen de 'blo' heette, het buitengewoon lager onderwijs, de leerlingenpopulatie vooral bestond uit kinderen van ouders met weinig of geen opleiding.

Kinderen van goed en hoog opgeleiden trof men op die scholen amper aan. Ook werd ons toen onderwezen dat de verwachtingen van de juf of meester over hun leerlingen - en die waren hoger bij de welgestelde kinderen - zeer bepalend waren voor de schoolresultaten. Een dialectsprekertje had geringere kansen dan een abn-sprekertje.

Is men na die constatering die al in mijn leerboeken uit het begin van de jaren zeventig van de vorige eeuw stond weer in slaap gevallen om daar nu weer uit op te schrikken? Daar schrik ik dan weer van.

Hans van de Ven, Tilburg

Verborgen talenten

'Overheid moet sturen op gelijke kansen' staat er boven het opiniestuk van UvA-hoogleraar sociologie Herman van de Werfthorst (O&D, 14 april). Deze kop en de inhoud miskennen dat 'gelijke kansen' geen eenduidig doel zijn en daarmee geen doel waarop een overheid kan sturen. Er is sprake van ongelijkheid als 80 procent van de kinderen met hoger opgeleide ouders naar het vwo gaan en 20 procent van de kinderen met lager opgeleide ouders dat ook doen.

Maar moet de 80 procent naar 20 procent worden teruggebracht, moet de 20 procent naar 80 procent, of kunnen sociologen een gulden middenweg omschrijven?

Links Nederland is op basis van het werk van de Leidse socioloog Frederik van Heek in de jaren zestig uitgegaan van verborgen en verloren talenten in lagere milieus, maar het kan natuurlijk ook zijn dat kinderen uit hogere milieus jaren boven hun kunnen zwoegen door dure bijspijkercursussen en cultureel en intellectueel verantwoorde vakanties met hun ouders.

Wout Ultee, emeritus hoogleraar sociologie, Radboud Universiteit Nijmegen

Luthers nierstenen

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) neemt afstand van Luther's anti-joodse uitspraken (Ten eerste, 12 april). Het is een goede, maar toch ook opmerkelijke stap. Want Luther heeft het door God geopenbaarde heilige boek van de PKN aan zijn kant. Het Nieuwe Testament bevat immers veel aanknopingspunten voor antisemitisme. De kerk heeft daarom door de eeuwen heen Joden gehaat en vervolgd. Dat kwam niet door de nierstenen van Luther. De PKN zal daarom ook afstand moeten nemen van (een deel van) de Bijbel.

Paul Schermers, Apeldoorn

Marktdenken ho maar

Het artikel 'Verzelfstandiging is jammerlijk mislukt'' van Sjors Overman (O&D, 13 april) over ProRail klopt helemaal, maar gaat voorbij aan de dieperliggende oorzaak. Uitbesteding wil zeggen dat onderdelen van de bedrijfsvoering uit de overheidsorganisatie worden getild om deze onder te brengen in een apart bedrijf. De werknemers houden hun rechtspositie en hun werkcultuur. De diepere oorzaak is dat de ambtelijke cultuur wordt 'meegeprivatiseerd'.

In theorie zou er net als bij commerciële bedrijven een directe relatie bestaan tussen het bedrijfsresultaat en de positie van de directeur. In de praktijk hebben ze simpelweg het noodzakelijke marktdenken niet in hun genen. Daardoor ontbreekt het medewerkers en directieleden aan voldoende competenties om marktconform te werken. Het duurt vele jaren voordat een geprivatiseerd bedrijf conform markteisen draait. Met alle bekende gevolgen vandien.

Piet van Mourik, Broek in Waterland

Lekker kabinetje pesten

In 'Referendum blijft Rutte nog lang achtervolgen' (Ten eerste, 14 april) kun je lezen dat de voltallige oppositie zich met overgave heeft gestort in een potje kabinetje pesten (en hoe de premier zich daaruit probeert te redden).

Dat ook partijen uit het ja-kamp, CDA en de meest uitgesproken ja-partij D66, hieraan meedoen, getuigt van schaamteloos opportunisme dat voorbijgaat aan de betrekkelijkheid van dit referendum: een raadgevend referendum dat het kabinet ook naast zich neer zou kunnen leggen. Ik snap best dat dat niet zondermeer kan in deze tijden van draagvlak en transparantie. Maar dit optreden van de oppositie kan ik alleen maar plaatsen in het kader van een pre-verkiezingsjaar.

Jelte Riemersma, Groningen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden