‘Tweede Wereldoorlog’ Afrika kondigt zich aan

Buitenlandse troepen lijken betrokken te raken bij het conflict in het oosten van de Democratische Republiek Congo.

Plotseling werden ze in het oosten van Congo aangetroffen. Waarnemers maakten melding van Portugees sprekende militairen, goed getraind, met een speldje op hun het uniform in de vorm van een land dat nìet op Congo leek. De Angolese militairen, want dat waren het, stonden de Congolese regeringssoldaten bij in hun strijd tegen de militie van rebellenleider Laurent Nkunda, die vorige week op tien kilometer van provinciehoofdstad Goma stond.

De zo geplaagde Congolese president Joseph Kabila, wiens schorriemorrieleger alleen op papier nog iets voorstelt, woonde vier dagen geleden een conferentie van het zuidelijk Afrikaans samenwerkingsverband SADC bij, waartoe Congo ook behoort. Hij vroeg daar de zuidelijke Afrikaanse landen om hulp. Van de meeste collega- leiders kreeg hij vooralsnog alleen een dringende oproep tot staakt- het-vuren mee, van Angola wist Kabila toen reeds dat het al soldaten had gestuurd. Donderdag meldde de BBC dat ooggetuigen ook Zimbabwaanse militairen hadden gezien.

Afrikaanse Wereldoorlog
De ‘Eerste Afrikaanse Wereldoorlog’ eindigde in 2003, slechts vijf jaar later kondigt zich de tweede editie al aan. Die eerste oorlog in het Grote Merengebied, tussen 1998 en 2003, kostte minstens 4 miljoen Afrikanen het leven. Het was een heuse ‘Afrikaanse Wereldoorlog’: de legers van Angola, Zimbabwe, Namibië, Tsjaad en Soedan vochten al dan niet in ruil voor lucratieve mijnconcessies op Congolees grondgebied namens de verzwakte regering in Kinshasa tegen soldaten uit Rwanda, Oeganda en Burundi.

Nu er sinds begin november Angolese soldaten meedoen aan de nieuwe burgeroorlog, dreigt het conflict ondanks de aanwezigheid van VN-blauwhelmen opnieuw te escaleren tot een interregionale oorlog. Rebellenleider Nkunda zou gesteund worden door de Rwandese president Paul Kagame, die een interventie van Angola en andere SADC-landen nooit over zijn kant zal laten gaan. Tegen Bloomberg-televisie zei Kagame eergisteren dat er ‘geen soldaten uit Rwanda in Congo vechten’. Ook zei hij dat zijn land veel belang heeft bij vrede in Congo. ‘We hebben nu vrede in ons eigen land, maar zijn er ons van bewust dat deze vrede alleen kan voortduren als het in onze buurlanden ook rustig is.’

Diplomatiek
Bertrand Bisimwa, woordvoerder van het rebellenleger van Nkunda toont zich minder diplomatiek. ‘Als de jongens van de SADC hier ook komen dansen, dan zullen zij die ooit tegen ze vochten, ook weer terugkomen. Deze landen zullen hun grenzen veilig willen stellen.’ Daarmee suggererend dat niet alleen Rwanda, maar ook Oeganda en Burundi de strijd opnieuw zullen aangaan.

Nkunda’s leger staat inmiddels voor Kanyabayonga waar hevig gevochten wordt. Een waarnemer van de Verenigde Naties meldt dat regeringssoldaten zich nabij deze stad, 150 kilometer ten noorden van Goma, schuldig hebben gemaakt aan verkrachting en plunderingen.

Meer dan 200 duizend Oost-Congolese burgers zwerven nu rond of verblijven in vluchtelingenkampen. Medewerkers van Artsen zonder Grenzen maken melding van een tekort aan medicijnen, voedsel, drinkwater en tenten. Ook neemt het aantal cholerapatiënten toe.

Artsenpaar
Een toenemend aantal vluchtelingen trekt de grens met Oeganda over. Volgens de VN verblijven er al meer dan 10 duizend Congolezen nabij het Oegandese Kisoro, het gebied dat fameus is vanwege zijn berggorilla’s. Een Brits artsenpaar dat in Bwindi werkt, mailt dat ze woensdag 300 vluchtelingen aantroffen in de groene bergen. De vluchtelingen worden door VN- vluchtelingenorganisatie UNHCR opgevangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden