Tweede Kamer worstelt met Amerikaans ingrijpen in Syrië

Regeringspartijen VVD en PvdA tonen begrip voor het Amerikaans ingrijpen in Syrië met luchtaanvallen tegen terreurbeweging IS, maar worstelen met het gebrek aan een VN-mandaat. Vooral de PvdA houdt vast aan de wens om een breed internationaal fiat voor militair ingrijpen. De VVD zegt bij monde van Kamerlid Han ten Broeke niet 'in een volkenrechtelijke dwangbuis' te zitten.

De Amerikaanse president Barack Obama nadat hij een verklaring heeft gegeven over Amerikaanse luchtaanvallen op IS-doelen in Syrië. Beeld getty

Ten Broeke noemt de luchtaanvallen 'begrijpelijk'. 'Er was een directe humanitaire noodzaak, 130.000 Koerden sloegen dit weekend op de vlucht. De actie was dus onafwendbaar.' De VVD wil dat Nederland een volkenrechtelijk mandaat wel nastreeft, maar, zegt Ten Broeke 'humanitaire noodzaak kan ingrijpen ook rechtvaardigen'. Elke Nederlandse bijdrage is voor de VVD bespreekbaar, 'van scherfvesten tot bommenjagers'. De uiteindelijke keuze is echter aan de regering en niet aan de VVD-fractie, benadrukt Ten Broeke.

Coalitiepartij PvdA ziet in de Amerikaanse acties reden te meer om snel een internationaal mandaat rond te krijgen. 'Nu aanvallen hebben plaatsgevonden is er extra noodzaak voor de internationale gemeenschap om bij elkaar te zitten en te bespreken wat er nu moet gebeuren', zegt PvdA-leider Diederik Samsom. 'Voor Nederland blijft een volkenrechtelijk mandaat nodig om in te grijpen in Syrië.'

'Syrische regering kan mandaat geven'
Zo'n volmacht is ook mogelijk zonder de VN-Veiligheidsraad, meent hij. Als sprake is van genocide of als de Syrische regering de internationale gemeenschap vraagt om ingrijpen, 'kan dat ook een mandaat zijn'. Hij hoopt dat de VN-top in New York deze week zo'n mandaat zal opleveren.

Beide coalitiepartijen missen een 'exit-strategie' bij de Amerikanen. 'Er moet wel een plan zijn', zegt Samsom. 'Als je ingrijpt, moet het leiden tot iets dat helpt. Dat plan heb ik nog niet gezien.'

De drie constructieve oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP steunen het Amerikaans ingrijpen om humanitaire redenen. Ze wijzen op de meer dan 100.000 Koerdische vluchtelingen die dit weekeinde door IS naar de Turkse grens werden gedreven. De SGP spreekt over 'begrip en sympathie voor het bestoken van IS-doelen in Syrië'. D66 'steunt' de Amerikaanse aanvallen. Voor verdere acties is nog wel een VN-mandaat nodig, zegt Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma.

Ook de ChristenUnie toont 'begrip voor de bescherming van vluchtelingen door de VS', wel waarschuwt Kamerlid Joël Voordewind tegen het bewapenen van de Syrische oppositie. Wapens zouden gemakkelijk in handen kunnen komen van IS, meent hij.

'Van de regen in de drup'
Onder andere oppositiepartijen klinkt meer kritiek. GroenLinks-leider Bram van Ojik noemt de Amerikaanse luchtaanvallen 'risicovol en voorbarig'. De acties kunnen het draagvlak voor een volkenrechtelijk mandaat juist ondermijnen, zegt hij. Van Ojik sluit steun van GroenLinks aan een Nederlandse militaire bijdrage niet uit, maar blijft pleiten voor een VN-mandaat. 'Er kan een moment komen dat mensen als ratten in de val zitten, dan kan dat een mandaat zijn.'

Volgens SP-Kamerlid Harry van Bommel belandt Syrië door het Amerikaans ingrijpen 'van de regen in de drup'. Als IS wordt verdreven, springen andere extremistische groeperingen, zoals het aan Al-Qaida gelieerde Al-Nusra in het gat, verwacht hij.

Alleen Kamerlid Joram van Klaveren, voormalig PVV'er en nu samen met Louis Bontes 'VNL', toont zich ronduit positief over de luchtaanvallen.'Eindelijk wordt er fors ingegrepen.' Hij vindt dat Nederland niet meer hoeft te wachten op een VN-mandaat. Dat is nu 'een gepasseerd station'. 'De gruweldaden van IS gebeuren in de achtertuin van Europa. Het is niet goed om dat alleen door de VS te laten oplossen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden