ANALYSERelatie met Moskou

Tweede Kamer schrapt Ruslandreis na blokkade Sjoerdsma

De Tweede Kamer ziet definitief af van een parlementair bezoek aan Rusland, uit solidariteit met beoogd delegatielid Sjoerd Sjoerdsma (D66), die Rusland niet inkomt. De parlementaire commissie wil de Russische ambassadeur uitnodigen tekst en uitleg te komen geven over het weren van Sjoerdsma.

D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma.Beeld ANP

De commissie wilde in februari Rusland bezoeken. Een vorig bezoek, dat in 2018 zou plaatsvinden, werd uitgesteld omdat vlak voor vertrek de Russische geheime dienst werd betrapt bij een spionagepoging bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag.

Bijna vijf jaar geleden waren twee Nederlandse parlementariërs (Bontes en Servaes) ook niet welkom in Moskou, en hetzelfde gold voor europarlementariër Hans van Baalen. Zij stonden toen op een door Rusland gemaakte sanctielijst tegen EU-politici, waarvan destijds veel namen publiek bekend werden. Sjoerdsma, die blij is met de solidariteit van zijn collega’s, is verbaasd dat Rusland op dit moment weer naar dit instrument grijpt. ‘Waarom escaleren? Het is juist ongelofelijk belangrijk om nu een dialoog te hebben met dat land.’

Dinsdagavond meldde Interfax dat men op de Russische ambassade in Den Haag het besluit van de Kamercommissie om voor de tweede keer een bezoek af te gelasten ‘betreurt’ en dat ‘de verantwoordelijkheid voor de negatieve gevolgen van deze stap geheel aan Nederlandse zijde ligt’. Hiervoor zou in Moskou en Den Haag herhaaldelijk gewaarschuwd zijn. 

Moskou stelde sancties in tegen bepaalde EU-politici als reactie op EU-sancties tegen politici en militairen na de Russische annexatie van de Krim in 2014. Sindsdien heeft de EU nog politici aan haar lijst heeft toegevoegd, en Rusland blijkbaar ook. Niemand weet dat precies, want in tegenstelling tot de Europese is de Russische sanctielijst niet openbaar.

De jongste politieke rel met Rusland komt anderhalve maand voordat het strafproces inzake de MH17-ramp begint, en enkele weken na de publicatie van een nieuwe Ruslandstrategie van de regering. Daarin is vastgelegd dat het beleid jegens Rusland eigenlijk niet verandert. Over concrete stappen naar een intensievere dialoog met Moskou, waar onder meer de recent afgezwaaide topdiplomate en oud-ambassadeur in Moskou Renée Jones-Bos voor pleitte, is daarin niet veel te lezen – al wordt dit beginsel in zijn algemeenheid wel onderschreven.

Sjoerdsma lijkt geselecteerd voor de Russische sanctielijst vanwege zijn stevige standpunten. Hij was een van de belangrijkste pleitbezorgers voor Europese ‘Magnitsky’-wetgeving tegen mensenrechtenschenders, en riep eind 2018 – na de aanhouding en opsluiting van Oekraïens marinepersoneel door Rusland – op tot extra sancties tegen Rusland. Ruslandkenner Sjeng Scheijen noemt de rel een ‘overwinning voor de haviken aan beide zijden’. Hij noemt het Russische besluit ‘niet gerechtvaardigd, maar wel te verwachten, als tit for tat voor Europese sancties.’

Een van de partijen in het parlement die al langer vindt dat de banden met Moskou moeten worden aangehaald, de PVV, laat bij monde van Raymond de Roon weten dat het ‘heel spijtig’ is dat het werkbezoek ‘voor de zoveelste keer’ niet doorgaat, maar ‘het gaat niet aan dat de uitnodigende partij bepaalt wie wel of niet in de delegatie mogen zitten’. Die uitnodigende partij was overigens de voorzitter van de buitenlandcommissie van de Doema, Leonid Sloetski, die sinds 2014 EU-landen niet mag betreden omdat hij de inzet van Russische troepen in Oekraïne en de annexatie van de Krim ‘actief steunde’.

Minister Blok heeft nadat het nieuws over de uitsluiting van Sjoerdsma hem bereikte via de ambassade in Moskou, geprobeerd er iets aan te doen. Hij stuurde een ‘glasheldere boodschap’ terug via de ambassade en ontbood de Russische ambassadeur in Den Haag. Daarbij liet hij hem in ‘niet mis te verstane bewoordingen’ weten hoe hij erover denkt. 

Maar ambassadeurs ontbieden doe je meestal om publiekelijk je ontevredenheid te signaleren – het is meer een signaal voor binnenlands-politieke consumptie dan een reële poging iets gedaan te krijgen. Als er nog iets van een functionele werkrelatie tussen beide landen was overgebleven, of een minimum aan dialoog over ándere zaken dan MH17, had een telefoontje met minister van Buitenlandse Zaken Lavrov effectiever kunnen zijn. In die zin, signaleert de Russische stap en de Nederlandse reactie daarop dat de bilaterale betrekkingen nu op een volledig dood spoor zitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden