nieuws reglement van orde

Tweede Kamer moet efficiënter werken, maar dat valt nog niet mee

Ruim een jaar heeft een werkgroep van de Tweede Kamer zich gebogen over de eigen werkwijze. Die is niet efficiënt, maar de mogelijkheden om daar iets aan te veranderen zijn beperkt.

Veel parlementair werk zou in commissievergaderingen (hier in de Troelstrazaal) afgehandeld kunnen worden. Beeld Freek van den Bergh

Een valluik onder het spreekgestoelte, om langdradige politici af te kappen. Te bedienen door de Kamervoorzitter met een ‘dodemansknop’. Dit ludieke idee opperde toenmalig D66-leider Hans van Mierlo in 1970, bij een vorige herbezinning door Kamerleden op de eigen werkwijze. 

SGP-fractieleider Kees van der Staaij haalde de anekdote woensdag aan bij de presentatie van een voorstel tot algehele herziening van het Reglement van Orde. Van der Staaij leidde afgelopen anderhalf jaar een werkgroep van negen Kamerleden die op verzoek van het presidium, het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer, de huisregels onder de loep nam. Het eerste reglement stamt uit 1815. De laatste grote onderhoudsbeurt was in 1994, al zijn losse tussentijdse veranderingen eerder regel dan uitzondering.

Geen valluik, maar een valbijl, kondigde Van der Staaij nu aan. In een nieuwe poging het Kamerwerk efficiënter te maken, gaat het mes in de lange lijst debatten die in de wacht staan. Kamervoorzitter Khadija Arib (‘we maken elkaar gek’) telde er 226 voor de zomer. Al die debatten, ze passen niet op de agenda van de plenaire zaal. De werkgroep stelt voor dat een debat dat na twaalf weken niet is ingepland, van de lijst wordt afgevoerd. De aanvrager kan nog twee keer om twaalf weken verlenging vragen, maar dan is het einde oefening.

Leidraad, geen leiband

De druk op de grote vergaderzaal van de Tweede Kamer is te hoog, concludeerde de werkgroep. Maar wat te doen? De balans moet beter. Veel parlementair werk kan in de kleinere zaaltjes worden gedaan, waar de commissies bijeenkomen. Die vergaderingen zouden ‘commissiedebat’ moeten gaan heten, in plaats van het verwarrende ‘algemeen overleg’. Daar kunnen dan debatten en brieven van de regering worden aangevraagd, middels een eigen regeling.

Nu is de ‘regeling van werkzaamheden’ in de plenaire zaal een dagelijks terugkerend ritueel, waar een bonte stoet politici debatvoorstellen doet over de meest uiteenlopende actuele onderwerpen. Eens per week zou voldoende moeten zijn, volgens de werkgroep. Maar in Van der Staaijs toelichting klonk ook het besef door dat politici het recht hebben om politiek profiel te maken, juist in de schijnwerpers van de grote zaal. ‘Het reglement is een leidraad, geen leiband.’

Een beperking om moties in te dienen komt er niet. Ook het met regels beteugelen van het aantal  dertigledendebatten (vroeger spoeddebatten) is ‘ten principale’ terzijde geschoven. 

De negen Kamerleden zullen over enige tijd plaatsnemen in Vak K, waar normaal gesproken de bewindslieden zitten. Dan verdedigen zij hun voorstellen tegenover de rest van de Tweede Kamer. Onderzoeker Carla Hoetink schreef vorig jaar in haar proefschrift over de Kamer, Macht der gewoonte, dat het Reglement van Orde zowel een ‘levend document’ is als ‘gestolde parlementaire cultuur’. Uiteindelijk bepaalt de Kamer zelf hoe slagvaardig zij is.

De Hofvijver bij het Binnenhof. Beeld ANP

De commissie die zich over de herziening van het Reglement van Orde boog, bestond uit de Kamerleden Kees van der Staaij (SGP, voorzitter), Aukje de Vries (VVD), Raymond de Roon (PVV), Jaco Geurts (CDA), Joost Sneller (D66), Tom van der Lee (GroenLinks), Michiel van Nispen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Thierry Baudet (Forum voor Democratie).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden