reportagedebat coronavirus

Tweede Kamer harder dan ooit over coronabeleid kabinet: ‘Ik heb het gevoel dat er wordt gelogen’

Minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge en premier Mark Rutte.Beeld EPA

Er is gelogen, het is chaos, we zijn de grip volledig kwijt. Niet eerder haalde de oppositie in de Tweede Kamer zo hard uit naar het coronabeleid van het kabinet als dinsdagavond. ‘We gaan rechtstreeks af op een volgende lockdown.’

Het grapje over Groundhog Day is sleets en al een poosje ook, maar vaste volgers van de coronadebatten hebben ongetwijfeld aan de filmklassieker gedacht. Net als Bill Murray lijkt de Tweede Kamer al maanden vast te zitten in een tijdlus die zich eindeloos herhaalt.

Ook het debat van dinsdagavond volgde ogenschijnlijk het gebruikelijke programma. Aan de ene kant staat de oppositie, die moord en brand schreeuwt over de tekortschietende testcapaciteit en het gebrekkige bron- en contactonderzoek. Aan de andere kant staat het kabinet, in het bijzonder minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid), die keer op keer spoedig beterschap belooft. 

Bij het daaropvolgende debat vraagt een boze Kamer waarom die beloftes niet zijn waargemaakt, verzekert De Jonge dat het einde aan alle problemen nu echt in zicht is – en zo verder. Toch had het debat dinsdagavond een andere lading. Het grote verschil met de coronaluwe zomermaanden is dat het aantal nieuwe besmettingen (dinsdag 2250 meldingen) weer zorgwekkend oploopt. Ook stijgt het aantal ziekenhuisopnames. Die tweede golf zwelt razendsnel aan. En nog altijd is het Nederlandse testbeleid niet wat het hoort te zijn.

Geen terughoudendheid 

De oppositie liet daarom alle terughoudendheid varen. Dit is de allerlaatste kans om het tij te keren, stelde Lodewijk Asscher (PvdA). Anders sterven duizenden Nederlanders en raken vele meer hun baan kwijt. En met welke maatregel komt het kabinet? Het schrappen van het laatste rondje in de kroeg. ‘Wie denkt nu werkelijk dat dat deze trend gaat keren?’

‘De herfst was de periode waarvan we de hele tijd hebben gezegd: dan moeten we er klaar voor zijn', herinnerde SP-leider Lilian Marijnissen. ‘Dit hebben we zien aankomen.’ We gaan ‘rechtstreeks af op een volgende lockdown’ door het falende testbeleid, zei Jesse Klaver (GroenLinks). En PVV-leider Geert Wilders: ‘Als u het niet meer aankan, meneer De Jonge, laat dan alstublieft iemand anders het doen.’

In zijn weerwoord zei De Jonge dat momenteel een ‘indrukwekkende hoeveelheid testen’ wordt afgenomen. ‘Toch is het niet genoeg.’ Had het kabinet toch niet eerder buitenlandse laboratoria in kunnen schakelen? In het voorjaar, toen er nog weinig werd getest, was dat volgens hem ‘geen voor de hand liggend besluit’. Terugkijkend was het wel de betere optie geweest, moest hij toegeven. 

Marijnissen: ‘De opdracht van de Kamer was heel helder: doe alles wat u kunt. En de belofte van de minister was ook heel helder. Ik doe alles wat ik kan. En nu blijkt vandaag dat dat niet is gebeurd.’

‘Schimmigheid knaagt aan vertrouwen’

De hardste woorden vielen over de mondkapjesrichtlijn voor medewerkers in de ouderenzorg. Vorige week erkende RIVM tegenover Nieuwsuur dat schaarste toch een rol heeft gespeeld bij een eerder advies dat mondkapjes niet nodig waren bij ‘vluchtig contact’. Eerder werd dat door het kabinet ontkend. 

‘Ik heb het gevoel dat erover wordt gelogen’, haalde Klaver uit. ‘De schimmigheid knaagt aan het vertrouwen’ in de RIVM-adviezen, vond ook de anders zo terughoudende SGP-leider Kees van der Staaij.

Premier Mark Rutte ontkende daarop dat de schaarste leidend was. Het RIVM zou in eerste instantie op basis van medisch onderzoek hebben geconcludeerd dat mondkapjes bij vluchtig contact niet nodig waren. En omdat het niet noodzakelijk was, vond het RIVM het – vanwege de schaarste – ook maar beter om geen mondkapjes te dragen. 

Sinds medio augustus schrijft het RIVM voor dat in de ouderenzorg mondkapjes toch ‘noodzakelijk’ zijn, ook bij kort contact. Volgens Rutte vooral om de richtlijn ‘gelijk te trekken’ met die voor de ziekenhuiszorg. Dat dat gelijktrekken door het RIVM stilzwijgend gebeurde, was niet handig. Maar: ‘Ik heb niet de indruk dat daar een malicieus motief onderligt.’

Met die uitleg overtuigde Rutte, die het opvallend lastig had, de Kamer geen moment. De premier verzette zich tegen de suggestie dat het kabinet het rijksinstituut onder druk had gezet om tegen mondkapjes te adviseren. ‘Dan schaad je ook de naam en faam van het RIVM.’

Nederland heeft inmiddels bijna evenveel mensen op de intensive care liggen als op 14 maart, de dag dat Nederland vanwege de corona-uitbraak op slot ging. Drie redenen voor grote zorgen over de tweede golf (en nog een reden om hoop te houden).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden