Nieuwsgenezing Hiv

Tweede hiv-patiënt genezen na transplantatie immuuncellen

Artsen lijken er voor de tweede keer in geslaagd om een hiv-patiënt te genezen. Een 40-jarige man, die uitzonderlijke immuuncellen heeft gekregen, is tweeënhalf jaar later nog altijd vrij van het virus dat hij 17 jaar geleden opliep en hoeft geen medicijnen meer te slikken. Het is geen behandeling die op grote schaal kan worden toegepast: een transplantatie van immuuncellen is loodzwaar, de cellen zijn zeldzaam en de therapie is kostbaar.

Adam Castillejo is hiv-vrij, mede dankzij zijn gedeeltelijk Nederlandse afkomst: een Duitse stamceldonor kon hem helpen.Beeld Hollandse Hoogte / The New York Times Syndication

Dertien jaar geleden genas de Amerikaan Timothy Brown van hiv doordat hij er bizar genoeg een tweede dodelijke ziekte bij kreeg, leukemie. Om daarvan te kunnen genezen had hij een stamceltransplantatie nodig. Daarbij wordt het hele immuunsysteem vervangen. De tweede patiënt, over wie vakblad The Lancet vandaag het medisch verslag publiceert, lijkt op vergelijkbare wijze genezen. Ook hij kreeg een vorm van bloedkanker waartegen alleen een stamceltransplantatie kon helpen. Zijn Britse artsen vonden een donor met immuuncellen die ongevoelig zijn voor hiv, en het virus niet binnenlaten. 

De kans om zo’n donor te vinden is uiterst klein: slechts een fractie van de bevolking heeft van die ongevoelige immuuncellen en dan moeten die ook nog passen bij het genetische profiel van de patiënt, om afstoting te voorkomen. De gedeeltelijk Nederlandse afkomst van de man was zijn redding, zo blijkt uit een interview met hem dat dinsdag in The New York Times verscheen. De vader van Adam Castillejo, die opgroeide in Venezuela, blijkt half Nederlands en dat verklaart vermoedelijk waarom een Duitse stamceldonor geschikt bleek.

Er is een tweede Nederlandse link met de wonderbaarlijke genezing: de ‘Londense patiënt’, zoals Castillejo in de literatuur wordt genoemd, is een van de 45 hiv-patiënten die meedoen aan een internationaal onderzoek naar het effect van stamcelbehandelingen. Dat project werd bedacht en opgezet door arts-viroloog Anne Wensing en moleculair bioloog Monique Nijhuis uit het UMC Utrecht. Vorig jaar kondigden zij in de Volkskrant al aan dat er succes leek te zijn geboekt. 

Nu, een jaar later, zijn de artsen ervan overtuigd dat Castillejo virusvrij is. Viroloog Ravindra Kumar Gupta zegt tegen The Lancet dat de behandeling zeker niet voor iedereen is weggelegd en geen optie is voor patiënten bij wie de hiv-medicijnen niet goed aanslaan: een stamceltransplantatie is zwaar en geldt ‘als laatste hoop’ voor patiënten met een kwaadaardige bloedziekte. Het succes van de aanpak kan wel van belang zijn voor de ontwikkeling van toekomstige behandelingen die voor meer patiënten geschikt zijn.

De Amerikaanse hiv-patiënt Timothy Brown was twaalf jaar lang een uniek medisch wonder. ‘Ik ben het meest gewilde onderzoeksobject op aarde’, vertelde hij in 2011 in dit interview. ‘Ik wil er alles aan doen om voor alle hiv-patiënten genezing bereikbaar te maken. (..) Ik heb al honderd keer bloed afgestaan, mijn darmen en mijn lever zijn onderzocht.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden