Tweede hart ernaast

Die oude desktop-computer kan een stuk sneller. Hoe? Door er een nieuwe harde schijf in te zetten: een ssd. V liet de nerd in zichzelf los en knutselde een razendsnelle bak. Kunt u ook.

DOOR BARD VAN DE WEIJER

Weet u nog hoe snel hij was, uw nieuwe desktop, een paar jaar geleden? Opstarten ging in een vloek en een zucht en programma's openden zich in een oogwenk. En nu? Nu zit u geregeld vijf minuten te staren naar het Windowslogo, begeleid door onheilspellend geratel vanuit de computerkast.

Het fenomeen is zo oud als de computer zelf: binnen een paar jaar is de nieuwe desktop zo traag als koude stroop. Vroeger was de oorzaak vaak de processor, die nieuwe, ingewikkelder software niet aan kon, of er was te weinig geheugen geïnstalleerd. Een computer was sneller te maken door er een betere processor in te zetten, maar vaak betekende dat ook het moederboard - de grote printplaat waarop alle elementen van de computer zijn ondergebracht - moest worden vervangen. Een lastige en kostbare klus, waardoor je vaak net zo goed een geheel nieuwe computer kon kopen.

Tegenwoordig lijken processors minder snel te verouderen. Met een apparaat van een paar jaar oud kun je prima de dagelijkse taken doen, zoals surfen, mailen, facebooken en video's bekijken. Het probleem zit hem vaker in de snelheid waarmee de zaak tot leven komt. Windows vergt minuten en seizoenswisselingen lijken sneller te verlopen dan het opstarten van Photoshop.

Als het opstarten van toepassingen langzaam gaat, kan een solid state drive soelaas bieden. Een solid state drive, kortweg ssd, is een harde schijf die bestaat uit enorme geheugenbanken. Ze zijn oneindig veel sneller dan reguliere harde schijven. Tot voor kort waren ze ook oneindig veel duurder, maar dat is veranderd. Een schijf van 120 gigabyte is nu al voor rond de 100 euro verkrijgbaar.

120 gigabyte lijkt een lachertje: de 'oude' harde schijf in uw computer heeft vermoedelijk vier tot acht keer zo veel opslagcapaciteit. Het idee is ook niet dat de oude harde schijf weg gaat, de nieuwe ssd komt ernáást. Op de ssd komt de besturingssoftware (Windows, Linux, et cetera) en alle veelgebruikte toepassingen. De oorspronkelijke harde schijf wordt gebruikt voor de opslag van bestanden: foto's, documenten, video's, de mp3-verzameling. Deze bestanden nemen de meeste ruimte in, maar vergen niet zo'n snel medium. Terwijl de besturingssoftware en de toepassingen relatief weinig ruimte nodig hebben en doorgaans genoeg hebben aan die 120 gigabyte.

Het installeren van een ssd is niet moeilijk, maar je moet wel weten wat je doet. Op computers ouder dan een jaar of zes, kan een ssd mogelijk niet worden aangesloten. In de handleiding staat of de computer SATA III/ SATA600 ondersteunt (SATA II mag ook, maar dan wordt niet de optimale snelheid bereikt). In geval van twijfel vragen aan de winkel waar u uw ssd wilt kopen. Daar kunnen ze de nieuwe schijf voor een paar tientjes vaak ook inbouwen.

Voordat u aan de slag gaat, is het belangrijk dat u een volledige back-up maakt van de computer. Voor het geval dat. Vervolgens moeten het besturingssysteem en de belangrijkste programma's worden overgeheveld van de harde schijf naar de ssd. Dat kan eenvoudig met het hulpprogramma Paragon Migrate OS to SSD (bit.ly/1225Xz5). Kost bijna vijftien euro en maakt het omzetten heel eenvoudig: het kopieert het besturingssysteem en de gewenste software en eventueel ook foto's en mp3's.

Als de capaciteit van de ssd te beperkt is, kunt u als gebruiker precies aanvinken wat mee moet en wat op de oude harde schijf moet blijven. Ook regelt de software dat de ssd goed wordt ingeregeld, zodat snelheid en levensduur optimaal zijn.

Als de besturingssoftware op de ssd is gezet, is nog een laatste stap nodig: schakel defragmenteren uit voor de ssd. Om gewone harde schijven zo snel mogelijk te laten werken, moeten bestanden zo veel mogelijk aaneengesloten worden opgeslagen. Dan hoeft de leeskop die de gegevens van de magnetische schijf haalt niet telkens naar een andere plaats te springen. Dat kost immers tijd, waardoor het opstarten trager gaat. Een defragmentatieprogramma zet alle data netjes achter elkaar, zodat ze in één sessie gelezen kunnen worden. Gewone harde schijven moeten daarom geregeld worden gedefragmenteerd.

Bij ssd's is defragmenteren niet nodig omdat er geen bewegende delen zijn: alle data zitten in 'gewone' geheugenmodules opgeslagen en worden alle even snel verwerkt. Defragmenteren is zelfs slecht voor een ssd: de levensduur van het apparaat daalt erdoor. Dat komt doordat een geheugenmodule maar een beperkt aantal keren kan worden 'beschreven'. Als dit te vaak is gebeurd, kan dit deel van het geheugen niet meer worden gebruikt. Defragmenteren betekent nutteloze schrijfacties, die de levensduur bekorten. Overigens duurt het jaren normaal gebruik voordat een ssd versleten is.

Om defragmenteren voor de ssd uit te schakelen doet u het volgende (voor Windows):

Ga naar Computer

Klik met de rechtermuisknop op de ssd en kies 'eigenschappen'

Kies 'Extra' en daarna 'Nu defragmenteren'.

Kies 'Schema instellen'

Kies de momenten waarop u de gewone harde schijven wilt defragmenteren (bijvoorbeeld elke woensdagnacht om 03.00 uur) en zorg dat de ssd niet geselecteerd is. Klik op OK.

Nu bent u ready to roll. U zult merken dat het opstarten minstens de helft minder tijd vergt (in veel gevallen gaat het zelfs nog sneller) en dat applicaties in een kwart van de tijd klaar staan. Veel plezier met uw nieuwe computer.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden