Twee wereldleiders gaan uit spelevaren

Dikke vrienden zijn het nooit geweest, China en de Verenigde Staten. En ook hun leiders kunnen niet al te best met elkaar opschieten....

Van onze correspondent Jan van der Putten

Ze hebben weinig gemeen, George Bush en Jiang Zemin. Twee keer hebben ze elkaar in China ontmoet, en van enige 'chemie' tussen de twee was geen sprake. Maar als de leider van het machtigste en die van het volkrijkste land ter wereld vrijdag met elkaar gaan barbecuen en spelevaren, zullen ze dikke vrienden lijken.

Gisteren is de 76-jarige Jiang Zemin gearriveerd in de Verenigde Staten. Na een bezoek aan Chicago en Houston komt vrijdag de apotheose: een ontvangst op Bush' ranch in Texas. Die eer viel tot nu toe alleen Poetin, Blair en koning Abdullah te beurt.

Voor Jiang is de uitnodiging een lang verbeide bevestiging van zijn status als wereldleider. Het communistische partijcongres, waarop de nieuwe leiders bekend worden, is speciaal voor deze reis uitgesteld tot november, zodat Jiang de VS kan bezoeken in de volheid van al zijn functies: die van partijleider, militaire chef en president.

Jiang wil van deze reis een succes te maken. Hij kan dan claimen dat hij onmisbaar is voor het op peil houden van de relaties met de VS, waardoor hij een centrale rol kan blijven spelen na zijn verwachte vertrek als partijleider. Bush wil hem graag helpen, want er zijn voor de VS slechtere Chinese leiders denkbaar.

Het lijkt een eeuwigheid geleden dat Bush, zoals zovelen van zijn voorgangers aan het begin van hun ambtstermijn, China diep wantrouwde. De 'strategische partners' uit het Clinton-tijdperk kregen al gauw slaande ruzie. Bush haalde de banden met Taiwan aan, terwijl de bemanning van een Amerikaans spionagevliegtuig elf dagen in China werd vastgehouden.

Op 11 september 2001 veranderde Bush van vijand. Hij had China nodig voor zijn oorlog tegen het terrorisme, en China had de VS nodig om zijn economie te versterken en de handen vrij te hebben in de strijd tegen zijn eigen rebelse moslims. Daarom mocht de FBI een kantoor vestigen in Peking.

Volgens China heeft 11 september 'de anti-Chinese krachten in de VS geïsoleerd'. De grote tegenstellingen zijn intact gebleven, maar geen van beide landen heeft er belang bij die te benadrukken. Mensenrechten, Taiwan, Tibet, wapenbeheersing - Bush zal er wel over praten, maar hij zal er geen halszaak van maken.

Er spelen belangrijker kwesties. Bush wil dat China zich in de Veiligheidsraad van stemming onthoudt over de nieuwe Irak-resolutie, en dat Peking Noord-Korea prest om op te houden met de ontwikkeling van kernwapens.

In ruil voor stemonthouding zal China de Amerikanen waarschijnlijk vragen geen steun te verlenen aan de onafhankelijkheid van Taiwan. Peking is zelfs bereid de kwestie-Taiwan vreedzaam op te lossen als Washington belooft neutraal te blijven.

Nog nooit heeft China zoveel over zijn kant laten gaan als de laatste weken. De Amerikaanse vlag wappert weer in Taiwan, Taiwans minister van Defensie is in het Pentagon geweest en de Taiwanese First Lady heeft door de VS getoerd. Normaal zouden de Chinese leiders fel hebben geprotesteerd. Ze hebben gezwegen.

In andere tijden zou China Amerika's 'hegemonisme' in Midden-Azië aan de kaak hebben gesteld en de protesten hebben aangevoerd tegen Bush' plannen om Irak, zo nodig buiten de VN om, aan te vallen. In plaats daarvan gaat Jiang met Bush spelevaren.

Deze gelatenheid heeft diverse verklaringen. Verzet tegen Bush' Irak-plannen zou zinloos zijn en slechts represailles uitlokken. Bovendien willen de Chinese leiders geen crisis met de VS omdat ze de handen vol hebben aan de interne machtswisseling. Ze willen de de betrekkingen te verbeteren, zodat ze zich ongestoord kunnen wijden aan de economische ontwikkeling en de modernisering van de strijdkrachten.

Daarom zal Jiang pleiten voor hervatting van de militaire uitwisselingen (opgeschort na het incident met het spionagevliegtuig), en voor opheffing van het verbod op technologie-overdracht (uitgevaardigd na het bloedbad van Tian anmen in 1989). En hij zal aandringen op nog grotere economische relaties. Bush is daartoe bereid, mits China zich houdt aan de regels van de Wereldhandels organisatie en meer Amerikaanse producten toelaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden