Twee vrouwen strijden om Parijs

De volgende burgemeester van Parijs wordt een vrouw. De rechtse uitdager en de socialistische favoriet voeren campagne wie de Franse hoofdstad zijn avantgardistische glans teruggeeft.

PARIJS - Ooit dronk Henri Matisse er zijn biertjes en James Joyce zijn whisky. Op een willekeurige avond kon je zomaar Picasso, Man Ray en Brassaï tegen het lijf lopen. La Coupole aan de Boulevard de Montparnasse is nog altijd een monumentale brasserie in Art Deco-stijl, maar de artistieke clientèle is allang verdwenen. Tegenwoordig is het een nogal duur, burgerlijk restaurant dat zijn glorieuze verleden koestert met een nostalgische fototentoonstelling.

Dat is een beetje het verhaal van Parijs, vindt Nathalie Kosciusko-Morizet (NKM), de flamboyante rechtse kandidaat voor het burgemeesterschap van de Franse hoofdstad. 'In Frankrijk was het altijd zo: on monte à Paris, je klimt op naar Parijs', zegt ze. Parijs was de Olympus, de lichtstad die kunstenaars over de hele wereld trok. 'Maar Parijs is niet avantgardistisch meer. Parijs dreigt gewoon te worden', zegt NKM. 'Daaraan wil ik iets doen.'

De volgende burgemeester van Parijs zal in elk geval een vrouw zijn. Koploper in de peilingen is NKM's tegenstrever, de socialistische kandidaat Anne Hidalgo, adjunct van de zittende burgemeester Bertrand Delanoë. Uiteraard bestrijdt zij het beeld dat Parijs een openluchtmuseum aan het worden is. Het socialistische stadsbestuur heeft de kunsten de afgelopen jaren flink gestimuleerd, stelt zij. Vooral aan de oostkant van de stad zijn nieuwe kunsttempels verrezen, zoals het bruisende Centquatre, waar jonge kunstenaars exposeren en de immigrantenkinderen uit de buurt breakdancelessen krijgen.

NKM weet zich verzekerd van de beaux quartiers, de rijke buurten in het westen van de stad die altijd rechts stemmen. Om Parijs te winnen moet de UMP-politica de oostkant veroveren. Daar wonen de bobo's, de bourgeois bohème, mensen die een goedbetaalde baan koppelen aan een alternatieve levensstijl. NKM is zelf een beetje een bobo. Om het stijve imago van Parijs' rechts te ontstijgen, liet zij zich fotograferen terwijl ze een sigaretje rookte met een paar daklozen.

Bij haar profiel als rechtse bobo past ook uitgebreide aandacht voor de kunst. NKM als de vrouw die Parijs zijn avantgardistische glans zal terug geven. Maar klopt het verhaal dat de culturele statuur van Parijs zo achteruit is gehold? 'Ach, het is een verhaal dat ik al twintig jaar hoor. Ondertussen barst het hier nog steeds van de kunstenaars uit alle landen', zegt Wernher Bouwens, een Nederlandse kunstenaar en docent aan de kunstacademie, die sinds 1994 in Parijs woont.

Je kunt moeilijk beweren dat er in Parijs niets te beleven valt. Voor het Louvre en het Musée d'Orsay staan elke dag enorme rijen. Dit voorjaar zijn er grote tentoonstellingen van Bill Viola en Robert Mapplethorpe. De meer experimentele kunst wordt bediend met het Palais de Tokyo en een lange reeks kleinere instellingen. In het najaar opent luxefabrikant Louis Vuitton een eigen museum in het Bois de Boulogne, gebouwd door sterarchitect Frank Gehry.

Kunstgaleries

Alleen al in het elfde arrondissement rond Bastille zijn de afgelopen jaren drie alternatieve kunstgaleries gevestigd, Treize, Glassbox en MoinsUn, zegt Jean-Christophe Arcos, een curator die voor musea, galeries en de gemeente Parijs werkt.

Arcos erkent wel dat Parijs moeite heeft zijn positie te bepalen op een mondiale kunstmarkt, in concurrentie met Londen en Berlijn. 'In Londen zit meer geld van particuliere verzamelaars. De Franse kunst is traditioneel op staatssubsidies gericht. Daardoor nemen Franse kunstenaars misschien wat meer afstand van de markt', zegt Arcos. 'Een Franse Damien Hirst kan ik me niet zo goed voorstellen. Franse kunstenaars laten zich inspireren door filosofen als Deleuze, Foucault of tegenwoordig Tristan Garcia.' Dat levert nogal eens conceptuele kunst op die geschikter is om urenlang over te discussiëren dan om de wereld te veroveren. 'Dat is juist goed', zegt Arcos. 'Je kunt natuurlijk zeggen: Franse kunstenaars moeten zich aanpassen en spektakelkunst maken. Maar dan is Frankrijk geen Frankrijk meer.'

Berlijn heeft het grote voordeel van goedkope atelierruimte. Een jonge Picasso zou het tegenwoordig moeilijk hebben in een stad waar een vierkante meter tienduizend euro kost.

Een structurele oplossing ligt in de banlieue, denkt Arcos. Parijs wordt verstikt door zijn périphérique die de stad (twee miljoen inwoners) bruut afsnijdt van de voorsteden (negen miljoen inwoners). Omdat Parijs niet kan groeien, dreigt het een reservaat voor rijke mensen te worden. Als stad en banlieue meer in elkaar overvloeien, zoals president Sarkozy voorstelde in zijn plan voor een Grand Paris, worden de voorsteden vanzelf aantrekkelijker. Daar vind je de leegstaande fabrieken en andere ruimtes waar een alternatieve kunstscene kan opbloeien. Dan moet de statusgevoelige Franse mentaliteit wel veranderen, zegt Wernher Bouwens. 'Ik ken een drukker van grafische kunst die in Malakoff ging zitten, vlak buiten de ring bij Montparnasse. Er kwam niemand meer langs.'

Flamboyante rechtse kandidaat

'NKM' is door de oppositiepartij UMP in Parijs geparachuteerd om de socialistische macht uit te dagen. Een kleurrijke vrouw over wie boeken zijn geschreven als De Vrouw van de Eerste Rang en De Ontembare. Ze poseerde zwanger met een harp in een bed van herfstbladeren voor Paris Match.

Haar achtergrond verschilt enorm van die van Hidalgo, kind uit een bescheiden immigrantengezin. NKM komt uit een familie die al generaties lang in de Franse politiek actief is. Ze studeerde aan de prestigieuze Ecole Polytechnique, was burgemeester van Longjumeau en minister van milieu.

NKM is een middenfiguur met groene ideeën. Ze is een geduchte kandidaat, maar wordt dwarsgezeten door dissidenten, Parijse politici die zich niet willen voegen naar de orders van een landelijk kopstuk. Daarnaast maakte ze een paar onhandige opmerkingen, bijvoorbeeld over de 'charme' van de Parijse metro. Typisch een uitspraak van een bourgeoispolitica die zich nooit hoeft op te vouwen in een overvolle lijn 4, vonden critici.

Linkse Parijzenaars zijn bovendien niet vergeten dat ze woordvoerder was van president Sarkozy in zijn harde, rechtse campagne van 2012. Velen geloven dat NKM Parijs slechts ziet als een tussenstation, een trampoline voor de landelijke politiek.

Favoriet met groot hart voor Parijs

Anne Hidalgo is de burgemeesterskandidaat voor de Parti Socialiste. In 1961 kwam ze naar Frankrijk, als kind van Spaanse ouders die het bewind van Franco ontvluchtten. Ze groeide op in Lyon. In 1984 verhuisde ze naar Parijs, waar ze als arbeidsinspecteur werkte. Vanaf 2002 was ze adjunct-burgemeester van Parijs, onder Bertrand Delanoë.

Hidalgo wordt gezien als een aangename persoonlijkheid met een groot hart voor Parijs. Ze heeft ook een paar handicaps. Ze is sterk verbonden met het socialistische establishment in de stad en heeft moeite om uit de schaduw van Delanoë te stappen. Ze voert campagne onder het motto Paris qui ose ('Parijs dat durft') dat enigszins op gespannen voet staat met haar voorzichtige, op consensus gerichte stijl. Toch is ze favoriet: haar campagne is goed voorbereid en loopt gesmeerd.

Hidalgo wordt ook gehinderd door de impopulariteit van president Hollande, haar partijgenoot. Maar omdat Fransen een burgemeester kiezen, worden de raadsverkiezingen minder gedomineerd door de landelijke politiek.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden