Twee opvolgers voor Nout Wellink

Amsterdam - Nout Wellink, de president van De Nederlandsche Bank (DNB), krijgt deze zomer twee opvolgers. De ene gaat toezicht houden op banken, verzekeraars en pensioenfondsen. De ander stippelt het monetaire beleid uit.


De splitsing van taken is een direct gevolg van de kritiek van publiek en politici op het optreden van Wellink bij ABN Amro, Icesave en DSB Bank.


Het kabinet bespreekt dit voorstel van minister De Jager van Financiën, om de top van DNB te hervormen, vrijdag in de ministerraad. De Jager wil de functie van directeur toezicht versterken om te vermijden dat de monetaire taak botst met de toezichtstaak.


Deskundigen juichen de plannen toe. 'De directeur toezicht zal naar buiten het gezicht zijn bij toezichtszaken', zegt Arnoud Boot, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam. 'Hij kan met zijn vuist op tafel slaan als het nodig is. Zo voorkom je dat de president van de bank in de vuurlinie komt. De kans op reputatieschade is veel groter bij toezicht dan bij het monetaire beleid.'


'Deze opzet is duidelijker. Nu doet een bank zaken met de directeur toezicht, terwijl de president naar buiten toe het beleid uitlegt', zegt Harald Benink, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg. Wellink moest de afgelopen jaren diverse keren in de Tweede Kamer opdraven om het DNB-toezicht te verdedigen.


DNB wil geen commentaar geven op het voornemen van De Jager om de instelling voortaan door twee personen te laten leiden. Wellink zelf zei eind vorig jaar spanning te zien tussen de twee taken. Hij klaagde erover meegezogen te worden in de politieke strijd bij de nationalisatie van Fortis. 'Daardoor gaat men mij als politicus zien.' De oorzaak was volgens Wellink dat hij twee petten draagt: van toezichthouder en van centralebankier.


'Toch', zo vertolkte hij de DNB-visie, 'vind ik dat ons model goed is, omdat beide taken met elkaar te maken hebben.' De kredietcrisis heeft volgens de voorstanders van de huidige situatie aangetoond dat toezicht en monetair beleid met elkaar verweven horen te zijn. Toezicht is er voor de blik op één bank, monetair beleid kijkt naar de macro-economie. Samen moet dat leiden tot overzicht over het hele financiële systeem.


Of de verhouding tussen de twee nieuwe DNB-bazen er een wordt van twee kapiteins op een schip, is nog onduidelijk. 'Het is cruciaal dat daar een werkbaar model voor komt', zegt Boot. 'De president kan bijvoorbeeld op afstand toezicht houden op de directeur toezicht. Als een soort commissaris.' Door de scheiding van het toezicht en de monetaire taak gaat het Nederlandse toezicht meer lijken op het model in buurlanden zoals Duitsland en Groot-Brittannië. Daar is de centrale bank alleen verantwoordelijk voor het monetaire beleid. Het toezicht op financiële instellingen is daar ondergebracht bij een apart orgaan.


In Nederland is een deel van het toezicht op banken al buiten DNB geplaatst. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) let op de manier waarop banken en verzekeraars hun producten verkopen. DNB let op de financiële stevigheid van banken, verzekeraars en pensioenfondsen.


De personele scheiding is geen voorbode van het afstoten van alle toezichtstaken. 'Dat is internationaal geen trend', zegt hoogleraar Boot. 'Als het toezicht wordt gewijzigd, zie je juist dat de rol van de centrale bank sterker wordt. Dat is in Groot-Brittannië bijvoorbeeld het geval. Daar stond het toezicht los van de Bank of England. Dat toezicht komt weer dichter bij de centrale bank.'


Het monetair beleid, dat sinds de invoering van de euro vooral een taak is van de Europese Centrale Bank (ECB), staat ook niet los van het financieel toezicht. 'De bankpresident moet soms een afweging maken tussen monetaire en financiële stabiliteit', zegt Benink. 'Het opkopen van obligaties van landen met schulden door de ECB is bijvoorbeeld goed voor banken, maar kan ook de inflatie bevorderen.'


De splitsing heeft volgens Benink nog een belangrijke praktische consequentie. 'Het werven van de nieuwe president en de nieuwe directeur toezicht wordt eenvoudiger. Bij de president leg je de nadruk op analytische vermogens. Bij toezicht zoek je iemand die daadkracht uitstraalt.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden