Nieuws Actie publieke sector

Twee mannen met een missie en een grote bek: agenten, leraren en zorgpersoneel in actie

Aan de vooravond van het debat over de dividendbelastingeisen ‘dienaren’ uit de publieke sector in Den Haag meer geld en minder werkdruk. De actie kwam er niet zonder slag of stoot.

Thijs Roovers en Jan van de Ven (l midden) lopen arm in arm tijdens de actie. Beeld Freek van den Bergh

‘Desnoods gaan wij er gewoon zitten die avond op het Plein. Twee leraren, een politieagent, een soldaat en een zorgprofessional. Geheel in het zwart. En dan zien we wel wat ervan komt.’ Basisschoolleraren Jan van de Ven (36) en Thijs Roovers (40) hebben er flink de pest in.

Het is woensdag 19 september. Met een open brief in de krant hebben ze de ambtenaren van vier grote publieke sectoren opgeroepen tot een massale demonstratie tegen het kabinetsbeleid. Die moet dertien dagen later plaatsvinden, op 2 oktober. Maar vakbond FNV houdt de boot af. En zonder grote vakbond geen vergunning.

De nood in de publieke sector is hoog, weten Van de Ven en Roovers. Bij defensie, in het onderwijs, in de zorg, bij de politie. Deze ambtenaren houden het land veilig en gezond en begeleiden kinderen naar volwassenheid. Allemaal lopen ze tegen dezelfde problemen aan: hoge werkdruk, personeelstekorten, regeldruk, weinig waardering, een (te) bescheiden salaris. En de regering? Die geeft 2 miljard euro weg aan buitenlandse aandeelhouders van Nederlandse multinationals.

‘Beste politieagent, docent, verpleegkundige, militair, samen staan we sterk. We eisen allemaal ons deel, maar worden stelselmatig genegeerd. Wordt het niet tijd dat we de handen ineenslaan?’, schreven ze op 6 september in het AD. ‘Omdat 2 miljard veel beter te besteden valt.’ De bijval was groot. Een haastig opgerichte Facebookgroep stroomde vol. Andere ‘grassroots’-groepen sloten zich aan: de agenten van Malieveld 2.0, de zorgmedewerkers van Zorg in Actie, later ook Steun de Militair. En hun eigen PO in Actie, waarmee ze vorig jaar een massale lerarenstaking organiseerden.

Volgens een schatting van de FNV heeft de actie van werknemers in de publieke sector dinsdag tussen de drie- en vierduizend deelnemers getrokken. Beeld Freek van den Bergh

Begin september - mannen met een missie en een grote mond

Na de brief vol bravoure volgde de taaie praktijk. Van de Ven en Roovers hebben geen organisatie. Het zijn twee mannen met een missie en een grote mond. Ze kunnen een vuurtje aansteken en oppoken, maar ontberen geld en menskracht om een massale demonstratie voor eigen rekening te nemen. Ze hebben de vakbonden nodig, ze moeten de hand ophouden bij de gevestigde instituten met hun stroperige structuren.

Nu staan ze op een splitsing. ‘We willen open kaart spelen’, zeggen ze tegen de Volkskrant in de aanloop naar het protest. ‘2 oktober wordt een lastig verhaal’, zegt Roovers. Het plan dreigt te stranden.

Het probleem: de FNV. Een week eerder wilde de bond nog samenwerken, nu lijkt de FNV verdeeld. Van de Ven en Roovers krijgen tegenstrijdige signalen. De vergunning komt niet rond, vertelde de campagnecoördinator. Van de Ven: ‘Het Malieveld is al besproken op die avond. Hoe ironisch: door Shell.’ Tegelijk laat FNV-voorman Han Busker weten te willen meedoen. Dan moeten wel eerst de neuzen binnen de bond dezelfde kant op. Van de Ven: ‘Die slome dynamiek in de polder, dat politieke gepalaver, ik word er zo moe van.’ Roovers: ‘We dachten dat het rond was. Nu is het erg kort dag voor een plan b.’

Toch overwegen ze een alternatief. Een Project X, maar dan met ambtenaren. Een guerrillaprotest dat geen protest mag heten. Zij gaan in zwarte kleding naar Den Haag. Als blijkt dat de hele stad zwart kleurt, kunnen zij het ook niet helpen. Als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan. De mensen zullen komen, voorspellen ze. ‘Duizenden, tienduizenden. Met gemak.’ Als de FNV morgen niet levert, gaan ze voor het wilde protest. De mensen in de Facebookgroepen roeren zich, ze willen weten wat het plan is.

Half september - onvrede broeit over afschaffen dividendbelasting

In de vakbond wordt met gemengde gevoelens naar Roovers en Van de Ven gekeken. De lerarenstaking in oktober 2017 was indrukwekkend. Jaloersmakend, zelfs. De eigen vakbondsacties komen doorgaans niet in de buurt van die zestigduizend scanderende leraren in het Zuiderpark. Maar wie moest toen opdraaien voor de organisatie en een flinke greep doen in de stakingskas? Onderwijsbond Aob. En toen de cao-onderhandelingen begonnen, richtten de twee rebellen ook nog snel een vakbond op om aan tafel te kunnen zitten.

Jan van de Ven (l) en Thijs Roovers. Vanuit de landelijke PvdA en in samenwerking met PO in actie en vele andere partijen en instanties wordt er een demonstratie georganiseerd tegen de afschaffing van de dividendbelasting. Beeld Freek van den Bergh

Dit najaar werkt FNV-voorman Han Busker aan de actie-agenda voor het nieuwe politieke seizoen. In de samenleving broeit de onvrede over de dividendbelasting. Busker inventariseert het leed in de sectoren en maakt een ronde langs sympathiserende partijen in Den Haag. Zijn ledenparlement kondigt een looneis van 5 procent aan. Als de FNV al die onvrede kan kanaliseren, komt het Malieveld misschien weer eens vol. Dan kan de vakbeweging de strijd aangaan tegen de oprukkende flexcontracten.

Plots zijn daar weer Jan van de Ven en Thijs Roovers. Met een briefje in een krant hijsen ze zich op het schild. ‘Werknemers uit de publieke sector, verenigt u!’, roepen ze. De datum is al gepubliceerd. Kan de vakbond tekenen voor de organisatie? De wilde oproep komt ongelegen. De FNV mikt op een grote demonstratie in Amsterdam, 10 november.

Kennelijk willen Van de Ven en Roovers een laatste keer hun kunstje opvoeren, klinkt het binnen de grootste bonden, FNV en CNV. De mannen hebben onlangs hun vertrek aangekondigd uit de door hen opgerichte lerarenbond PO in Actie.

Werknemers in de publieke sector vragen om meer salaris en minder werkdruk. Beeld ANP

Eind september - vakbond doet mee: er komt een stille mars langs vier ministeries

Busker stuurt op 20 september een bericht aan Van de Ven: ‘We willen dat het een succes wordt.’ De FNV drukt de mannen tegen de borst. ‘Het is beter dat hij vanuit de tent naar buiten plast dan van buiten naar binnen’, zei de Amerikaanse president Lyndon B. Johnson ooit over zijn FBI-baas.

De vakbond presenteert het protest van 2 oktober als het voorgerecht bij de novemberactie. Het zal klein zijn, zegt een woordvoerder. Het programma: zes uur ’savonds verzamelen op het Lange Voorhout en daarna een stille mars langs de vier ministeries. De vergunning is voor een paar duizend mensen. Het echte werk volgt volgende maand. Veel zal deze avond niet kosten: treinkaartjes voor leden, de handhavers zijn eigen mensen.

Van de Ven en Roovers hopen zelf het hoofdgerecht op te dienen. Het is niet onmogelijk. Samen tellen de verschillende Facebookgroepen ruim honderdduizend mensen. Van de Ven: ‘Het mooiste signaal zou zijn als het zo druk wordt dat de politie het evenement moet afblazen.’ Een paar uur voor de demonstratie maakt hij zich toch enige zorgen. ‘Als we daar straks met tweehonderd man op het Lange Voorhout staan, druipen we met de staart tussen de benen af. En dan moet ik nog naar RTL Late Night.’

Thijs Roovers en Jan van de Ven (r) lopen arm in arm tijdens de actie. Beeld Freek van den Bergh

Dinsdag 2 oktober - tussen twee dienaren in: rechts een militair, links een politieagent

Half zes. ‘Het ziet nog niet zwart’, zegt Van de Ven. Tussen de bomen staan partytenten met FNV-logo. Her en der hangen groepjes. Het komt nog wel, denkt hij. Een half uur later is er een bescheiden menigte ontstaan.

Vakbondsman Busker doorkruist de massa. Het was zoeken naar de vorm, beaamt hij. ‘Dit moest wel in onze agenda passen, in ons offensief.’ Tussen het zwart volgens kledingvoorschrift loopt veel rood: van FNV, SP, PvdA. Roovers en Van de Ven hoopten op een apolitieke demonstratie. ‘Ach, het is ook massa’, zegt een leraar in het zwart. Busker stapt het podium op. Hij roept het publiek op tot ‘Actie! Actie! Actie!’ En zet vast 10 november in de agenda, zegt hij.

Agenten, militairen, zorgmedewerkers en leraren vormen een voorste rij, met Van de Ven en Roovers in het midden. Achter hen volgt een stoet van (schat de FNV) zo’n drieënhalfduizend mensen. Het is gemoedelijk, er wordt gekletst. Bij elk ministerie Defensie, Justitie, Onderwijs, Zorg wordt stilgestaan en is het even stil.

‘Dit is een mooie start’, zegt Van de Ven. Weer heeft hij met Roovers het vuur opgepookt. Anderen mogen de vlam levend houden. ‘Het voelt goed, tussen twee dienaren in: rechts een militair, links een politieagent.’ Ze houden halt bij Defensie. ‘En we gaan weer’, roept de FNV-coördinator door zijn megafoon. Als de vakbondsman het zegt, zet de stoet zich in beweging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.