Twee keer raak, en toch is het toeval

Een ongeluk komt nooit alleen. Hebben de aardbevingen in Japan en Ecuador dus iets met elkaar te maken? Ondanks de schijn van het tegendeel is het antwoord ontkennend.

Beeld afp

Noem het maar 'Stille Oceaan'. Vorige week beefde de aarde in de kustlanden van 's werelds grootste oceaan iedere dag wel ergens, met als sluitstuk de grote aardbevingen van Japan en Ecuador, amper een etmaal na elkaar. Is er een verband? 'Voor zo ver we weten, is het antwoord gewoon nee', zegt geofysicus Rob Govers van de Universiteit Utrecht.

Niet alleen liggen Ecuador en Japan 15 duizend kilometer uit elkaar; de bevingen waren er ook verschillend van aard. In Japan scheurde een oude breuklijn open waardoor een stuk aardplaat zijwaarts schoof. Het gevolg: twee stevige, ondiepe bevingen, ruim veertig doden en 250 duizend daklozen. In Ecuador schoot zaterdag de Nazca-aardplaat een stuk onder de Zuid-Amerikaanse plaat: er volgde een beving met kracht 7,8, waarbij tegen de 300 mensen omkwamen en ruim 2500 gewonden vielen.

Japan en Ecuador

Vooral de beving in Japan is 'verrassend', vertelt Govers vanaf een congres in Oostenrijk. 'Hij zat niet op een van de bekende breuken, al hadden geologen de breuken wel gezien. En hij zat heel ondiep, met grote golfbewegingen van de aardbodem tot gevolg. Waarschijnlijk is het die combinatie waardoor hij nog zoveel schade heeft veroorzaakt.'

Een heel andere situatie dus dan bij Ecuador, in een gebied dat sinds 1900 al zeven keer werd getroffen door aardbevingen met een kracht groter dan 7. In 1906 was er op haast precies dezelfde plek al een zes keer zo zware beving. 'Een beving op deze plaats is geen verrassing', zegt aardwetenschapper Bernd Andeweg van de VU Amsterdam. 'Dit is de kracht waardoor ook de Andes omhoog is gestuwd. En af en toe moet de breuklijn wat van de opgelopen spanning kwijt.'

Aantal doden na aardbeving Ecuador loopt op tot 350

Het dodental van de aardbeving die Ecuador zaterdagavond trof, is gestegen tot 350. De veiligheidsminister van het Zuid-Amerikaanse land heeft dit maandag bekendgemaakt. Mogelijk honderdduizend Ecuadorianen hebben hulp nodig, meer dan 2.500 mensen raakten gewond.

Vanuatu en Myanmar

Het was vorige week op meer plekken rondom de Stille Oceaan raak. Tegelijk met Japan schudde in Oceanië de eilandengroep Vanuatu (kracht 6,4), en twee dagen eerder joeg een paar duizend kilometer verderop een forse beving (6,9) de inwoners van Myanmar de stuipen op het lijf. Beide bevingen eisten voor zo ver bekend geen slachtoffers.

Het gebeurt wel eens dat de ene aardbeving de andere opwekt, weet Govers: 'Zoals de beving van Sumatra in 2004, bekend van de Aziatische tsunami, en een beving in 2005, wat verder naar het zuidoosten. Daarvan weten we het zeker.'

Maar dat was in hetzelfde systeem. In Myanmar werd de beving vooroorzaakt doordat de Indische aardplaat er onder de Sundaplaat kruipt; Vanuatu ligt op een andere breuklijn. 'Het lijkt misschien of er meer aardbevingen zijn, maar het kan ook komen doordat we er sneller beelden van te zien krijgen', denkt Andeweg.

Dat gezegd hebbende: vooral een verband tussen Myanmar en Vanuatu, op twee uithoeken van de Indo-Australische plaat, wil hij niet op voorhand uitsluiten. 'De aardbevingsgolven van de beving in Myanmar kwamen aan in de buurt van Vanuatu rond de tijd van de beving daar, daarom wil ik het niet uitsluiten. Vroeger dachten we dat de aardplaten niet bewogen, daarvan zijn we ook teruggekomen.'

Een man verplaatst zijn bezittingen in Manta, Ecuador, op 17 april.Beeld anp
Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden