De Willem Barentsz in de haven van Harlingen.

ReportageNieuw waddenveer

Twee jaar wachten op de veerboot: eindelijk komt Willem Barentsz terug naar Terschelling

De Willem Barentsz in de haven van Harlingen.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Twee jaar liet de nieuwe veerboot op zich wachten, maar vanaf vrijdag vaart rederij Doeksen eindelijk met de Willem Barentsz naar Vlieland en Terschelling. Net nu de coronabeperkingen zijn opgeheven en de vakantie begint.

Uiteraard had Paul Melles zijn nieuwe beauty liever voorgesteld zonder die verfomfaaide plastic schotten tussen de zitjes in de salon. Maar corona gaat boven schoonheidsidealen. En wie twee jaar op een nieuwe veerboot heeft gewacht, zoals de directeur van rederij Doeksen in Harlingen, is allang blij eindelijk ter kennismaking voor te kunnen gaan. Al is dat via het autodek – de loopbrug heeft kuren.

De naamgeving van het schip is een eerbetoon aan Willem Barentsz. De Terschellinger zeevaarder strandde uiteindelijk op de ijsschotsen bij Nova Zembla. Ook de naar hem vernoemde veerboot kwam hier niet over rimpelloos water, maar liep flinke vertraging op wegens financiële problemen op een Vietnamese scheepswerf en waterschade, opgelopen tijdens het transport naar Nederland.

Zo heeft ms Willem Barentsz dus al voor de eerste officiële overtocht een flinke reis achter de rug. ‘Lang en hobbelig’, zegt Melles met gevoel voor understatement. Maar nu laat de trotse directeur liever de machinekamer zien (‘state-of-the-arttechnologie’) en de hondenvrije zone – ook een noviteit. ‘Kijk, zelfs een tweepersoonsbankje voor een liefdeskoppel!’

Vrijdag wordt het nieuwe veer opgenomen in de dienstregeling van Harlingen naar Terschelling en Vlieland en weer terug. Precies op tijd voor het begin van de zomervakantie in Noord-Nederland. Veel mensen zullen dit jaar kiezen voor lekker weg in eigen land. Sinds woensdag mag Doeksen weer het maximum aantal passagiers per schip vervoeren, na maanden van virusrestricties. Het tweede nieuwe schip, het ms. Willem de Vlamingh, laat op zich wachten tot september.

Interieur van de Willem Barentsz.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Harde les in afhankelijkheid

Boven het wad klaart de lucht op. Dat corona een harde les in afhankelijkheid is, werd bij uitstek door de Waddeneilanden ondervonden. Ze bleven goeddeels virusvrij, mede dankzij de hartekreet van de burgemeesters om de eilanden even te mijden. De beperkte medische voorzieningen zouden zeker niet bestand zijn tegen een golf besmettingen. Doeksen werd daarom nog vóór de officiële geboden gemaand het aantal passagiers te reduceren.

De keerzijde werd ook meteen zichtbaar. Waddeneilanden zijn mono-economieën, bijna volledig gebaseerd op toerisme. Sommigen zeggen zelfs: volledig. Want goed beschouwd kunnen ook de supermarkt en de veerdienst niet renderen zonder bezoekers van wal.

Het was om die reden dat de horeca-ondernemers op Terschelling en Schiermonnikoog als eersten begonnen te muiten: als het niet langer tegen de regels was, waarom zouden de eilanden zich dan periodiek blijven onthouden? Gasten waren weer welkom.

Eén probleem: de beperking van het aantal reizigers tot aanvankelijk maximaal 30 procent trof ook de veerdiensten. Accommodaties ten overvloede beschikbaar, maar plekken op de boot amper tot niet. Ondertussen liepen ook nog eens de boekingssystemen in de soep. Reeds gereserveerde overtochten werden op voor reizigers onnavolgbare wijze omgeboekt.

De restauratie van de Willem Barentsz.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Verstopte aorta

Een disfunctionele veerdienst is voor een eiland niet minder dan een verstopte aorta. Zo gebeurde het dat toen Nederland weer voorzichtig van het slot ging, toeristen een huisje op Terschelling annuleerden omdat een overtocht niet te regelen viel. Dat per 1 juni de capaciteit verhoogd werd tot 40 procent, hielp nauwelijks. De zonnige weekenden van Hemelvaart en Pinksteren gingen verloren, jammerde de ondernemersvereniging van Vlieland.

Het was meer dan corona-overmacht, stelden zij. Met een fleecedekentje op het bovendek, het charteren van voor anker liggende partyschepen: alle creatieve oplossingen werden door Doeksen weggewuifd.

Melles begrijpt de frustratie. ‘Eerst vervoerden we te veel mensen, toen te weinig. Maar de situatie werd wel erg grimmig.’ Materiële problemen wreekten zich. Terwijl de twee nieuwe schepen (kosten: 48 miljoen euro) nog niet beschikbaar waren, ramde het ms Vlieland tot overmaat van ramp op 12 maart de kade in Harlingen. Schippers van de bruine vloot – zelf ook verlegen om passagiers – boden al aan de rederij te ondersteunen. 

In plaats daarvan haalde Doeksen in de maand juni twee oudgedienden van stal: het ms Friesland I (1956) en het ms Holland IV (1951). Met alle beperkingen van dien: geen ruimte voor auto’s en fietsen, geen koffie met gevulde koek – om over wifi nog maar te zwijgen.

Nostalgisch geronk

Die ontberingen zijn voorbij. De Willem Barentsz heeft moderne wifi-technologie aan boord. Laat je niet misleiden door de aanduiding ‘catamaran’: een veredeld zeilscheepje is de Willem Barentsz zeker niet. Wel een moderne, snelle veerboot met ruimte voor 700 passagiers en 66 auto’s.

En relatief duurzaam, als eerste schip ter wereld volledig en direct aangedreven door LNG (vloeibaar gas). Dat betekent minder uitstoot van CO2 (11 procent) en vooral stikstof (90 procent minder). Aanzienlijk stiller ook – al zullen sommige wadgasten het nostalgische geronk van de dieselmotor missen.

Wat voor de eilanden geldt, geldt ook voor Doeksen. Het bedrijf zag inkomsten droogvallen als het wad bij laag water. Al wordt de rederij vanwege de ov-functie gecompenseerd.

Voor nu overheerst de opluchting. De sinaasappels liggen al klaar op de pers in de restauratie. De ontdekkingsreiziger Willem Barentsz stierf op zee en keerde nooit terug naar Terschelling. Vrijdag meert het naar hem vernoemde veer er aan - ijs en weder dienende.

Waddeneilanden vragen miljoenensteun (maar krijgen voorlopig niks)

De Waddeneilanden vroegen staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken vorige maand om 38 miljoen euro corona-steun. Door hun grote afhankelijkheid van toerisme zouden ze harder zijn geraakt dan andere regio’s. De staatssecretaris wil echter niet aan een status aparte en verwijst naar steunregelingen die voor alle gemeenten beschikbaar zijn.

Lees ook

Schiermonnikoog bleef coronavrij, maar moest ook de anders zo welkome gasten missen.

De Willem Barentsz vaart op LNG, vloeibaar gas. Is dat de oplossing voor de vervuilende scheepvaart? 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden