Twee jaar strafkamp voor punkvrouwen

Drie vrouwen van de feministische punkband en actiegroep Pussy Riot zijn gisteren veroordeeld tot twee jaar strafkamp wegens 'hooliganisme gemotiveerd door religieuze haat'. Rechter Marina Syrova achtte de 'religieuze haat' die de vrouwen zou hebben gedreven mede bewezen door hun feministische stellingnames.

MOSKOU - De jonge vrouwen, onder wie twee moeders, hielden in februari een luidruchtig, in felgekleurde bivakmutsen uitgevoerd 'punkgebed' in het heiligste deel van 's lands voornaamste kathedraal. Hun opsluiting en strafrechtelijke vervolging heeft de toon gezet voor president Poetins terugkeer naar het Kremlin.

Buiten de rechtbank roepen vrijdag honderden medestanders van Pussy Riot 'schande!' en 'dit is de inquisitie' nadat het vonnis is geveld. Maar tientallen anderen barsten in hoerageroep en vreugdegezang uit. Kozakken hebben eerder al een vuur willen stoken waarop de 'drie heksen' moeten worden verbrand. Ook diverse andere nationalistische groeperingen zijn van de partij om de 'glorie van de rechtbank' te bezingen en Rusland te verdedigen tegen westers geïnspireerde complotten - waarvan Pussy Riot volgens hen een onderdeel is.

De drie verdachten gniffelen soms tijdens de drie uur die rechter Marina Syrova nam om het vonnis voor te lezen. Ze hebben excuses aangeboden aan orthodoxe gelovigen maar hebben altijd volgehouden dat hun actie politiek van aard was en mede gericht tegen de openlijke steun van orthodoxe kerkleiders voor de herverkiezing van president Poetin. 'Ik ben niet bang voor uw frauduleuze vonnis in deze zogenaamde rechtbank dat mij van mijn vrijheid kan beroven', zei Maria Aljochkina vorige week. 'Niemand kan mijn innerlijke vrijheid wegnemen.'

Maar rechter Syrova oordeelt dat hun actie 'heiligschennend' was en een schending van kerkelijke regels. De verdachten hebben 'een daad van hooliganisme begaan, een grote schending van de openbare orde'. Ze verwerpt de excuses van de vrouwen, wijzend op de motivatie 'niet alleen de kerk, maar de hele samenleving te beledigen'.

De meest opvallende 'bewijsvoering' die Syrova aanvoert is het verband tussen religieuze haat en feminisme. Feminisme is op zich niet strafbaar en de gelijkheid van man en vrouw zijn beschermd in de Russische grondwet, begon Syrova. Maar feministische denkbeelden zijn onverenigbaar met de 'dogmatische basis' van verschillende religies, waaronder orthodoxie. Syrova's conclusie: 'De idee van de superioriteit van een ideologie over een andere vormt de basis voor vijandigheid.'

Buiten de rechtszaal, waar de politie als gebruikelijk met de regelmaat van de klok actievoerders in arrestatiebusjes propt (ook enkele orthodoxe activisten moeten eraan geloven), is het discours in wezen hetzelfde, maar het taalgebruik anders. 'De gevangenis in met dat tuig!', onderbreekt een oudere man de live reportage van de Duitse televisie.

Als hij weerwoord krijgt van een aanhanger van Pussy Riot, krijgt deze ervan langs. 'Jij bent een buitenlandse agent! Jullie worden allemaal betaald om hier te staan.' 'Nee hoor, ik sta hier omdat ik vind dat de meisjes niet in de gevangenis horen. En waarom gaf patriarch Kirill openlijk zijn steun aan Poetin?' Het antwoord is helder: 'Wist u dat de helft van de Pussy Riot supporters bestaat uit homo's? Daaraan hebben we hier geen behoefte!'

Aleksej Navalny, die in tegenstelling tot andere bekende gezichten van de oppositie als Sergej Oedaltsov en Gary Kasparov de publieke tribune weet te bereiken zonder aangehouden te worden, noemt het vonnis achteraf Poetins 'persoonlijke wraak'. 'Ik kan niet geloven', zegt de bekende schrijver Boris Akoenin, 'dat een rechter in de 21ste eeuw in een seculiere rechtbank praat over duivelse bewegingen en middeleeuwse kerkraden citeert'.

Oppositieleiders hebben voorspeld dat een hardvochtig oordeel de onrust in de samenleving zal doen groeien. Maar veel Russen hebben eigenlijk weinig of geen moeite met het proces, als ze het al volgen of er vanaf weten, al vindt een meerderheid dat de verdachten geen gevangenisstraf verdienen.

In westerse hoofdsteden is gisteren sterk afkeurend gereageerd. De Duitse bondskanselier Angela Merkel noemde de straf 'te hard' en 'niet conform de Europese rechtsnormen waaraan Rusland zich heeft gecommitteerd.' De Russisch-orthodoxe kerk liet vrijdagmiddag nog een verlate oproep tot genade uitgaan.

En de jonge vrouwen van Pussy Riot die niet gevangen zitten of gevlucht zijn? Die zingen door. Gisteren stond hun jongste hit op het internet. Niet voor doetjes.

Het Russische hooggerechtshof heeft vrijdag het verbod op het houden van een gaypride in Moskou met een eeuw verlengd. Eerder besloot het gemeentebestuur van de Russische hoofdstad al dat er de komende honderd jaar geen homoparade mag worden gehouden. Na een klacht van de Russische homoactivist Nikolaj Alexejev bekrachtigde een lagere Russische rechter het besluit van de Moskouse gemeenteraad. Hierop stapte Alexejev naar het Russische hooggerechtshof, maar opnieuw dus zonder succes. De rechter oordeelde vrijdag dat het niet afgeven van een vergunning voor de gaypride in Moskou niet in strijd is met de Russische grondwet. Bovendien deelde de rechter het standpunt van het Moskouse bestuur dat een homoparade teveel publieke onrust zou veroorzaken. Alexejev overweegt nu een gang naar het Europese Hof in Straatsburg, omdat volgens de homoactivist het Moskouse verbod in strijd is met de mensenrechten. Twee jaar geleden oordeelde het Europese Hof al dat homoseksuelen in Rusland het recht moeten hebben om te demonstreren - en dus een gaypride te kunnen organiseren.

Gaypride eeuw verboden

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden