Vier vragen

Twee jaar extra loon voor docenten van achterstandsleerlingen: een ‘pleister op een gapende wond’?

Om gemakkelijker personeel te vinden en vast te houden kunnen scholen met veel achterstandsleerlingen hun leraren de komende twee schooljaren gemiddeld 8 procent extra loon uitbetalen. Vier vragen over deze noodgreep om het lerarentekort terug te dringen.

Pepijn De Lange en Irene de Zwaan
Minister Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs hijst op het Vathorst-college de vlag voor scholieren die geslaagd zijn voor hun eindexamen. Slob hoopt met extra loon voor leraren de corona-achterstanden aan te kunnen pakken. Beeld ANP
Minister Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs hijst op het Vathorst-college de vlag voor scholieren die geslaagd zijn voor hun eindexamen. Slob hoopt met extra loon voor leraren de corona-achterstanden aan te kunnen pakken.Beeld ANP

Wat houdt de salarisverhoging precies in?

Dinsdagochtend maakte demissionair minister Arie Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs bekend dat scholen ‘met veel uitdagende leerlingen’ extra geld krijgen voor hun personeel. Deze scholen, volgens Slob zo’n 15 procent van alle schoolvestigingen, voelen het lerarentekort het meest: leraren vertrekken eerder en vacatures blijven langer onvervuld.

Gemiddeld krijgen de leraren, onderwijsassistenten, schoolleiders en ander onderwijspersoneel van deze scholen de komende twee schooljaren 8 procent extra loon. Het bedrag hangt mede af van het aantal leerlingen op de school.

Eerder dit jaar gaf de overheid al een injectie van 8,5 miljard euro aan scholen om corona-achterstanden bij leerlingen weg te werken. Deze salarisverhoging wordt betaald uit het zogenaamde Nationaal Programma Onderwijs. Of de salarisverhoging structureel wordt, blijft in ieder geval tot Prinsjesdag onzeker.

Hoe groot is het lerarentekort in Nederland eigenlijk?

Over het huidige lerarentekort heeft de overheid geen data. Het ministerie van Onderwijs verwacht wel dat het lerarentekort de komende jaren verder zal toenemen: het aantal leraren dat met pensioen gaat, overstijgt het aantal afgestudeerden van lerarenopleidingen.

Bovenop de huidige, onbekende tekorten verwacht het ministerie van Onderwijs daarom voor dit jaar een tekort van 264 voltijdsarbeidsplaatsen (fte). In 2030 zal dit ‘extra tekort’ meer dan 5.300 fte bedragen. Volgens de opstellers van de ramingen zijn deze aantallen zo hoog dat ze ‘buiten het geldigheidsgebied van de gebruikte modellen’ vallen. In het voortgezet onderwijs zijn de extra tekorten voor het huidige jaar 543 fte en voor 2030 meer dan 1.600 fte.

Wat doet de overheid om het lerarentekort terug te dringen?

Op basisscholen probeert de overheid op drie manieren het lerarentekort aan te pakken: de instroom van nieuwe leraren bevorderen, leraren langer vasthouden en het onderwijs op een andere manier organiseren. Zo werd eerder het collegegeld voor pabo-studenten in de eerste twee studiejaren gehalveerd. Om de werkdruk te verlagen, kunnen schoolbesturen meer klassenassistenten inzetten.

Op middelbare scholen verschillen de lerarentekorten per vak. Vooral bij informatica, Duits, Frans en klassieke talen is de vraag de komende jaren hoog. Ook hier kunnen leraren in opleiding twee jaar lang korting krijgen op hun collegegeld. Daarnaast kunnen schoolbesturen maximaal 20 duizend euro subsidie aanvragen voor zij-instromers, mensen die vanuit een andere beroepsgroep het leraarschap willen oppakken.

Zet de aangekondigde salarisverhoging zoden aan de dijk?

Dat is nog de vraag. In Amsterdam, waar sinds vorig jaar wordt geëxperimenteerd met de ‘grotestedenbonus’, wordt nog onderzocht of deze toeslag voor scholen met extra risico op achterstanden heeft geleid tot het aantrekken van meer leerkrachten.

‘We zijn blij met deze stap van Slob’, zegt Harry Dobbelaar, bestuurder van Zonova, een scholengroep in het primair onderwijs in Amsterdam Zuidoost. ‘Het is een erkenning voor het feit dat werken op deze scholen iets anders vraagt’. Maar, zo zegt hij ook: ‘De problemen in het onderwijs zijn structureel en dit is een incidentele oplossing.’

‘Een Sloblossing’, in de woorden van Thijs Roovers, bestuurslid van de Algemene Onderwijsbond (AOb). ‘Het is een beproefde systematiek van de minister. Er wordt een pleister op een gapende wond geplakt. Vervolgens wordt dat verkocht alsof er plastische chirurgie is toegepast.’

Zolang er geen structurele oplossing wordt geboden voor het lerarentekort, is volgens Roovers sprake van symptoombestrijding. ‘Deze maatregel heeft een waterbedeffect tot gevolg: leraren worden weggehaald bij de ene school en gaan naar een andere, waar weer nieuwe tekorten ontstaan.

Directeur Carola Peters van basisschool Het Mozaïek in Arnhem, die voor haar lerarenkorps ongeveer drie ton krijgt, is blij met de waardering die van deze maatregel uitgaat. Maar de belofte komt wel rijkelijk laat, vindt ze. ‘De bonus zal, zo net voor ingang van het nieuwe schooljaar, geen doorslaggevende factor meer zijn om nieuw personeel binnen te halen. Wel kan het iets doen om mensen te binden voor kortere tijd.’

Voor de zomervakantie had Het Mozaïek nog acht vacatures openstaan, waarvan de helft zwangerschapsvervangingen. In de afgelopen weken heeft Peters er daarvan één weten te vullen. ‘Het is duidelijk dat we in het nieuwe schooljaar met invallers gaan starten, mochten die er voldoende zijn.’

Een onderliggend probleem is volgens Peters de beeldvorming dat het werken op een ‘achterstandsschool’ voor leraren zwaar is. ‘Bij mij werken ontzettend gedreven mensen, die bewust voor deze school kiezen. Er wordt gesproken van kinderen met een uitdaging, maar als leraar is het vooral een uitdaging voor jezelf. Je wordt er een stuk rijker van.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden