Twee Indiëweigeraars na 60 jaar in beroep tegen veroordeling

Twee Indiëweigeraars gaan na meer dan 60 jaar hun veroordeling bij de Hoge Raad aanvechten. De hoogbejaarde mannen werden vlak na de Tweede Wereldoorlog opgepakt en opgesloten omdat ze uit principe weigerden in het voormalige Nederlands-Indië de wapens op te pakken. Ze werden gebrandmerkt als deserteurs.

AMSTERDAM - Volgens hun advocaat Liesbeth Zegveld zouden de twee nooit zijn vervolgd als de rechter had geweten wat zich in Indië afspeelde.


Jan Maassen (83) en Jan van Luyn (86) werden in 1950 en 1951 in hoger beroep door het Hoog Militair Gerechtshof veroordeeld voor dienstweigering. Maassen ging drie jaar de cel in voor 'opzettelijke ongehoorzaamheid, gepleegd in tijd van oorlog'. De minister van Justitie ontnam hem voor een periode van vijf jaar het stemrecht. Van Luyn werd veroordeeld tot twee jaar cel.


Beiden werden met groot machtsvertoon opgebracht nadat ze waren ondergedoken. 'Het was geen kattendrek', zei Maassen onlangs in de Volkskrant. Luyn: 'Wij waren geen boeven, wij zaten voor onze eer.'Ze ondervonden tot lang na de oorlog problemen met het vinden van werk omdat ze te boek stonden als staatsgevaarlijk.


Op beider verzoek heeft Zegveld de Hoge Raad vrijdag gevraagd de veroordeling te herzien. Ten tijde van de berechting was er vrijwel niets bekend over het 'structurele' geweld van Nederlandse soldaten tegen burgers in Nederlands-Indië. Pas twintig jaar later werd met de publicatie van de Excessennota duidelijk dat er tijdens de twee politionele acties oorlogsmisdaden zijn gepleegd.


Zegveld beroept zich op onderzoek waaruit blijkt dat het geen incidentele wandaden betrof, maar 'grootschalig, systematisch optreden waaraan Nederlandse militairen niet konden ontkomen'. Had de militaire rechter kennis gehad van de misdrijven die tussen 1945 en 1949 zijn begaan, dan zou hij naar alle waarschijnlijkheid Maassen en Van Luyn niet hebben veroordeeld, is Zegvelds overtuiging.


'Van een soldaat kan niet worden verwacht dat hij zich willen en wetens in een situatie brengt waarbij er grote kans is dat hij zal moeten deelnemen aan oorlogsmisdaden.' Ze beroept zich niet alleen op nieuwe feiten maar ook op het voortschrijdend historisch besef dat laat zien dat er sprake is geweest van een apert onjuiste beslissing.


v boeken


Het tv-programma Debat op 2 (NCRV/KRO) behandelt vanavond dit onderwerp. Ned 2, 21.10 uur


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden