AchtergrondGevolgen lockdown voor horeca

Twee horeca-ondernemers leggen hun boeken op tafel: alleen maar rode cijfers

John Paulus, eigenaar café Forum en café Paulus in Maastricht. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
John Paulus, eigenaar café Forum en café Paulus in Maastricht.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Dinsdagavond maakt de regering bekend of de tweede lockdown voor de horeca vanwege het coronavirus wordt verlengd of juist versoepeld. Twee ondernemers openen hun kasboeken om te illustreren hoe diep ze zichzelf in de schulden hebben moeten steken.

John Paulus, eigenaar café Forum en café Paulus in Maastricht.

In het historisch centrum van Maastricht, op loopafstand van het Vrijthof, is café Forum volgens eigenaar John Paulus (50) uitgegroeid tot ‘gezellig borrelcafé met lekker eten en een mooi terras’. Op het kleine podium organiseert Paulus normaal elke maandagavond live jazzmuziek.

Aan de andere kant van het Vrijthof opende Paulus in 2019 een tweede café. ‘Een vergelijkbaar concept, maar een andere vibe. We zitten vlak bij de universiteit en trekken daar een meer gemêleerd publiek.’

Hij is voorzitter van Koninklijke Horeca Nederland (KHN) afdeling Maastricht en Heuvelland, en is zelf een voorbeeld van de misère in de horecasector. Over de omzet van 1,6 miljoen in 2019 heeft Paulus in 2020 de helft ingeleverd. Na aftrek van inkoop- en loonkosten komt Paulus op een tekort van bijna een kwart miljoen over dit jaar, waarvan de helft wordt gecompenseerd met steunpakketten. ‘Daar staan weer extra advieskosten van zo’n 10 duizend euro tegenover, omdat je onder meer een accountverklaring nodig hebt.’

Netto-verlies: 170 duizend euro

Vier maanden kreeg Paulus huurkorting. Maar die 20 duizend euro werden tenietgedaan door extra coronamaatregelen en meer inzet van personeel, omdat tijdens de heropening in de zomer vanwege covid-19 ook extra protocollen moesten worden nageleefd. Normaliter haalt Paulus 50 duizend euro per jaar uit zijn cafés als salaris voor hem en zijn vrouw. Nu heeft het echtpaar vanwege de pandemie al tien maanden geen salaris aan zichzelf uitgekeerd. Paulus schat zijn nettoverlies in 2020 nu op 170 duizend euro.

Hij vroeg voor zijn gezin de ‘Tozo’ aan, de uitkering van 1.500 euro per maand. ‘Dan leef je dus op bijstandsniveau, terwijl ik ook een hypotheek moet aflossen’, zegt Paulus. ‘Bij de bank hoef ik even niet aan te komen. Ik heb sinds het uitbreken van de pandemie zo’n 50 duizend euro geleend van vrienden en familie en begon de studiefondsen voor mijn kinderen op te eten.’

Paulus had een buffer opgebouwd van 75 duizend euro. ‘Die was al na de eerste verplichte sluiting maart binnen anderhalve maand weg. Met een ronde salarissen ben ik al 40 duizend euro verder. Vergeet niet dat we met die steunpakketten slechts een gedeelte kunnen opvangen. Ik moest zelf het saldo aanvullen, met mijn eigen geld.’

Hij teert ook flink in op zijn pensioen. ‘Van dat potje gaat maandelijks geld naar de zakelijke rekeningen om mijn personeel en de kosten voor mijn zaken te kunnen betalen.’

Even lucht in de zomer

De opening tijdens de zomer leek een reddingsboei.  Al was de pijn voor Paulus tastbaar, toen zijn cafés om tien uur ’s avonds moesten sluiten. ‘Schuin tegenover café Paulus zit een nachtwinkel, ik maakte mee dat klanten bij ons afrekenden en aan de overkant in de rij gingen staan. We zagen studenten met kratten bier uit de supermarkt langskomen. Dat versterkte ons idee dat de horeca als het kwaad in de maatschappij werd beschouwd.’

In september voldeed Paulus zijn uitgestelde belastingen. ‘Die hingen als een zwaard van Damocles boven mijn hoofd. Ik zal nu weer rond de 50 duizend euro in het rood staan bij de Belastingdienst. And counting, want we weten niet wanneer het ophoudt.’

‘Dit is Kafka’

Paulus zit in een spagaat met zijn 40 medewerkers. Bij ontslag moet hij ze een transitievergoeding betalen, een maandsalaris per drie dienstjaren. ‘Ik zit in een kafkaëske situatie. Ik moet de medewerkers in dienst houden, terwijl ik het niet kan betalen. En ik heb evenmin het geld om ze te ontslaan. Die loonstrookjes voelen als een juk, maar ik wil mijn mensen ook niet kwijt.’

Hij zat als regiovoorzitter van KHN in de ‘denktank’ die het verzet van 50 afdelingen organiseerde en die aankondigde dat de horeca op 17 januari weer zal opengaan, zelfs als daartoe de wet moet worden overtreden. Afgelopen vrijdag verklaarde minister Wiebes van Economische Zaken dat in de nieuwe steunpakketten voor de horeca 85 procent van de kosten worden vergoed. Paulus: ‘Onze actie was vooral een noodsignaal, je ziet nu toch dat we indirect de overheid een extra zetje hebben gegeven.’

Het kasboek van John Paulus.  Beeld
Het kasboek van John Paulus.

Paulus zal de deuren van zijn twee cafés weer openzetten op 17 januari. ‘Het is openen of nooit meer opengaan.’ De lasten blijven immers oplopen. Begin december ontving hij de tegemoetkoming in de vaste lasten (TVL) over de periode vanaf 1 oktober tot eind dit jaar. ‘Ik heb dus twee maanden moeten voorschieten, ondanks de financiële problemen die ik al had. Nu kan ik weer enkele maanden overleven. Mijn bedrijf wordt er niet gezonder van. Ik houd de ellende langer vol, meer is het niet.’

Ron Okhuijsen, eigenaar restaurant Goesting in Utrecht. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Ron Okhuijsen, eigenaar restaurant Goesting in Utrecht.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Ron Okhuijsen, eigenaar restaurant Goesting in Utrecht

Volgend jaar vieren Ron Okhuijsen en zijn vrouw Katy het 20-jarig jubileum van hun Frans-Belgische restaurant in een parkje in de Utrechtse wijk Wittevrouwen. ‘En dat gaan we halen ook.’

Goesting is een sfeervol restaurant waar je zeven dagen per week terecht kunt voor ‘brasserie klassiekers’ als bouillabaisse en steak tartaar. ‘We koken met de seizoenen mee en hebben ouderwetse vaklui in de keuken en bediening’, zegt Okhuijsen. ‘Een soep is een soep en een saus is een saus. Voor de bouillabaisse kom je zeker naar Goesting. En in mei maken we een bijzondere truffelomelet met asperges.’

Het feestelijke gevoel ontbreekt momenteel in Goesting, waar vanwege covid-19 noodgedwongen alleen wordt gekookt voor afhaalmenu’s. Hoofdschuddend wijst Okhuijsen naar de houten tafels, waarop tassen klaarstaan. ‘Het lijkt nu wel een magazijn.’

Okhuijsen (53) schetst de status van zijn restaurant in maart, voor het uitbreken van de pandemie. ‘We hadden een gezond bedrijf met een reservekas van ongeveer 50 duizend euro en geen schulden. Op 15 maart veranderde alles, al kon ik de eerste lockdown aardig opvangen met de buffer van 50 duizend. Die was binnen een week weg, want de facturen liepen door.’

Rekensom

De rekensom in Utrecht begint met 60 duizend euro aan personeelskosten en vaste lasten per maand. Na de sluiting in maart kon hij zijn omzet, loon- en vennootschapsbelasting meteen opschorten. ‘Gemiddeld 20 duizend per maand.’

‘Met een personeelsbestand van toen nog 22 medewerkers was het eerste steunpakket niet afdoende. En we hadden geen privé-inkomen, want van die 1.500 euro per huishouden van de Tozo-regeling kan de kachel niet branden. Je moet dus ook je spaargeld aanspreken.’

Okhuijsen zegt tijdens de eerste lockdown 10 duizend euro eigen geld in de zaak te hebben gestoken. De zomer voelde als een ‘interbellum’, waarin hij een belastingschuld van 20 duizend euro kon verkleinen tot 5.000. ‘Mijn spaarrekening is nu ook leeg, want ik moest privé ook wat bijlenen.’

Tijdens de tweede lockdown werd de loonsubsidie vanuit de overheid verlaagd van 90 tot 80 procent. Minister Wiebes overweegt bij het nieuwste steunpakket nu 85 procent va de loonkosten te vergoeden. Maar dat zou alleen gelden voor ondernemers die een omzetverlies van 70 procent kunnen aantonen.

En daar zit Okhuijsen net onder in vergelijking met het vierde kwartaal van 2019, omdat hij in oktober nog twee weken open was en met een afhaalservice ‘wat handel probeert binnen te halen’. De marges bij de ‘take away’ waren toch al schraal. ‘De wijnen gaan voor andere prijzen weg, terwijl mijn kosten gelijk blijven. Het is meer therapeutisch dan commercieel.’

Schuld bij Belastingdienst

Okhuijsen moet woekeren met minimale middelen, want de reserves zijn op. ‘Die schuld bij de Belastingdienst was 5.000 euro, daar komt zeker 55 duizend euro bij aan loonbelasting die ik nu niet kan betalen.’

Okhuijsen zegt op een dun koord te balanceren, omdat hij ook nog eens 20 duizend euro uit zijn pensioenpot heeft gehaald. ‘Ik sta 90 duizend euro in de min. Als we dinsdagavond van de overheid te horen krijgen dat we ook in januari gesloten blijven, loopt de schuld op tot 130 duizend euro.’

Die achterstand loopt Okhuijsen bij heropening niet zomaar in. Over dit jaar noteert Goesting een half miljoen euro omzetverlies. ‘Die haal ik nooit meer terug.’ Toch distantieert hij zich van de oproep van vijftig afdelingen van Koninklijke Horeca Nederland om ongeacht de coronaregels op 17 januari open te gaan. ‘Op zijn zachtst gezegd niet chic en bovendien een klap in het gezicht van de zorgmedewerkers.’

Pensioengat van een ton

Okhuijsen legt zich neer bij het huidige beleid en beseft  dat hij niet meteen kan terugkeren naar het ‘oude normaal’ met 75 stoelen. ‘De eerste maanden zal het maximaal dertig gasten zijn, daar kunnen we eigenlijk niet van leven. Ik mag van geluk spreken als ik dan break even draai, daarmee kan ik de schuld niet verkleinen.’

Daar komt bij dat Okhuijsen niet kan sparen voor zijn pensioen. ‘Wij creëren een pensioengat van zo’n 100 duizend euro, omdat ik geen liquiditeit meer heb. En een pandemie is geen ondernemersrisico.’

Okhuijsen voorspelt dat hij de pijn van twee sluitingen in 2020 nog minstens drie jaar gaat voelen. ‘En dan zijn we alleen de schade aan het herstellen. Sluiten kost ook geld, we kunnen slechts lijdzaam afwachten wanneer we weer open mogen. En zonder volledige compensatie zien we de schuldenlast alleen maar oplopen. Het voelt alsof ons levenswerk door het vergiet gaat.’

Het kasboek van Ron Okhuijsen.  Beeld
Het kasboek van Ron Okhuijsen.

Besmettingscijfers geven kabinet weinig ruimte: versoepeling wordt niet of nauwelijks overwogen
De hoop van het kabinet dat de coronaregels rond Kerstmis even konden worden versoepeld, wordt in de kiem gesmoord. Net nu het moment van de beslissing is aangebroken, schieten de besmettingscijfers omhoog.

Is Kerst wel zo’n groot coronarisico? Dit zegt de wetenschap
Dinsdagavond zal premier Rutte naar verwachting aangeven waar Nederland aan toe is met de Kerst. Maar hoe gevaarlijk is het precies om met de feestdagen allen tezamen te komen, jubelend van vreugde? De voors en tegens op een rij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden